Кіріспе

Азиялық мақтаныш – әр түрлі түсіндірмелері мен тамырлары бар Азия этносы мен мәдениетін құрметтеуге шақыратын ұғым. «Азиялық мақтаныш» термині көбінесе халықаралық қатынастармен және Пан-Азиялық идеяны дамытумен байланысты болғанымен, оның маңызы Азиялық америкалықтар қауымдастығында да зор. Бұл тұжырым АҚШ-тағы Азиядан келген иммигранттар мен Азиялық америкалықтардың өмірлік тәжірибесін байланыстыратын көпір қызметін атқарады. Ол Азияның әртүрлі елдерінен АҚШ-қа қоныс аударған адамдар мен олардың ұрпақтарының жеке басын, кім екенін және мәдени мақтанышын анықтау жолындағы күресін көрсетеді. Көптеген Азиялық америкалықтар үшін «Азиялық мақтаныш» ұғымы – күш-қуатты сезіну мен мәдени мерекелеудің көзі. Бұл, АҚШ-та көптеген Азиялық америкалықтар кездескен тарихи кемсітушілікке, стереотиптерге және «шетелдік» сезіміне жауап ретінде туындады. Азиялық америкалық қауымдастығының мүшелері «Азиялық мақтаныш» сезімін қабылдап, мәдени мұраларын қайта жаңғыртып, ерекше екендіктерін паш етеді.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарында көптеген азиялық американдықтар "азиялық американдық" панэтностық түсінігін қабылдамайды.

Сары күш

АҚШ-та бұл термин 1960 жылдары азиялық американдықтар арасындағы контрмәдениет қозғалысындағы тамырларымен байланысты. Сол кезеңде "Қара күш" қозғалысы болды, және азиялық американдықтар оның афроамерикандық мәдениетке және қоғамға тигізген әсерін көрген соң, "шығыс" деп аталудан бас тартып, "сары қауіп" стереотипіне қарсы тұрып, азиялық американдықтардың күшін арттыру мақсатында "Азиялық мақтаныш" және "сары күш" терминдерін қолданды.

Хип-хоп мәдениеті

"Азия мақтанышы" терминінің (кейде AZN мақтанышы деп те жазылады) қазіргі қолданылуы АҚШ-та азиялық америкалықтардың өз ұлттығына деген оң көзқарасын білдіреді. Бұл термин АҚШ-тың батысындағы азиялық америкалық қауымдастықтарындағы хип-хоп мәдениетінің ықпалынан туындады. Оның пайда болуына азиялық америкалықтардың біртұтас этностық тобының қалыптасуы себеп болды (бұл идея 20-шы ғасырдың соңында "Йолк" және "Giant Robot" сияқты журналдардың ықпалымен дамыды), бұл ретте виетнамдықтар немесе хмонгтар сияқты нақты этностық топтарды көрсетпеді. Мұның бір мысалы – "Got Rice?" (Сүт бар ма?) жарнамалық кампаниясынан шыққан термин. Жастардың арасындағы азиялық өкілдер өздерінің азиялық тамырынан күш алып жатыр. Тағы бір қолданылуы – Грег Пактың "Азиялық мақтаныш порнографиясы", ол азиялық америкалықтарды 20-шы ғасырдың соңындағы басты ақпарат құралдарында бейнеленген бейнеден гөрі жағымды жарықтан көрсету үшін саяси тұрғыдан дұрыс порнография пародиясын пайдаланды. Кейде мұндай сезім азиялық америкалық жастарды қоршаған басым мәдениеттен өзгешелік сезінуге мәжбүр етуден туындайды. Көбінесе бұл термин теріс мағынада қолданылады, яғни тек азиялық америкалықтармен қарым-қатынас құруды қалайтын адамдарды сипаттау үшін қолданылады, мұндай ұстанымды көптеген азиялық америкалықтар қолдайды, бірақ бұл әртүрлі қарым-қатынастарға мүмкіндік бермейді. Сондай-ақ, бұл термин "үлгілі азшылыққа" қатысты айыптауларға оңай болатын маркетингтік әрекет ретінде сыналды және нәсілдік қорлауға жол береді. Лос-Анджелестегі филиппиндік америкалықтардың бірнеше топтары бұл терминді өздерінің этникалық сәйкестігін құруға көмектесу үшін қабылдады. Бұл термин Флорида және Колорадо штаттарындағы қылмыстық топтардың атауы ретінде де қолданылған.

Райс бар ма?

"Сізде күріш бар ма?" деген фраза – 1990 жылдары азиялық америкалық жас Джонни Нго жасаған термин және көркем сурет. Бұл 1993 жылы Калифорния сүт тақтасының "Got Milk?" атты жарнамалық кампаниясынан кейін пайда болды. Содан бері бұл фраза, әсіресе интернетте, азиялық америкалықтардың мәдени бірлігінің және мәдени мақтаныш сезімінің символы ретінде қолданыла бастады. Ол көбінесе "Азия мақтанышы" слоганымен бірге айтылады. Ән кем дегенде 2000 жылға дейін жазылған және "раптивизм" жанрына жатады; сонымен қатар, ол азиялық америкалықтардың, әсіресе қытайлық америкалықтардың хип-хоп мәдениетін қабылдап, бейімделуінің мысалы ретінде қарастырылады. Бұл фраза AZN терминологиясын қолданғаны үшін "сатирикалық түрде азиялыққа жақын" деп те сипатталады, бірақ бұл терминологияны барлық азиялық америкалықтар қолдай бермейді. The Fung Brothers 2010 жылы осы әннің өңделген нұсқасын шығарды.

Т-шығырлар акциясы

Бұл тіркес бастапқыда азиялық америкалықтардың сленгі ретінде пайда болған болса да, алғаш рет көзге түскен қолданылуы – «Yolk» азиялық америкалық журналы бастаған футболка кампаниясы. Көп ұзамай, басқа азиялық америкалық ұйымдар да осы тіркесті насихаттап, осыған ұқсас футболкаларды сата бастады. Ұйымдар мен олардың жақтастары футболкаларды азиялық америкалық мәдени мұрасын таныстырудың әдемі әдіс деп есептеді: «Саяси сәйкестендіру әрқашан көзге түре қашуы керек емес». Лос-Анджелестегі Кіші Токиодағы Жапон-америкалық Ұлттық мұражайы жапон-америкалық мұраның қызықты да, маңызды да жақтарын көрсететін, көңілді және жұмсақ футболкалар ұсынады. Ең танымал дизайндардың бірі – ересектер мен балаларға арналған футболкалардың қатарында лактозаны азат ету қозғалысының «Күріш бар ма?» деген ұраны бар. Көптеген азиялық америкалықтар бұл дизайнды азиялық америкалық мәдениеті мен жекелігінің дамуына жасалған маңызды қадам деп қарады; себебі бұрынғыда жекелік азиялықтарға басым қоғамның стереотиптері арқылы таңылған, ал «Күріш бар ма?» футболкалары – азиялық америкалықтардың өз жекелігін анықтауға және оларды стереотиптеу үшін қолданылған белгілерді қайтарып алуға жасаған әрекеті болды.