Кіріспе

Джордж Эдгар Меррик (3 маусым 1886 – 26 наурыз 1942) – американдық саяхатшы, жылжымайтын мүліктерді дамытушы. Ол 1920 жылдары Флорида штатындағы Корал Гейблс қаласын жоспарлап салушы ретінде ең жақсы танымал, бұл АҚШ-тағы алғашқы ірі жоспарланған қауымдастықтардың бірі.

Ерте өмір және білім

Меррик Пенсильвания штатының Питтсбург маңындағы Спрингдейл қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Соломон Г. Меррик – конгрегационалистік пастор болған. Отбасы 1898 жылы Джордж 12 жасқа толғанда Массачусетс штатының Даксбери қаласынан Майамиге көшіп келді. Ол Винтер-Парктегі Роллинс колледжінде білім алған. Колледжді бітірген соң Меррик 1911 жылға дейін Нью-Йоркке заң оқуға барып, әкесінің қайтысынан кейін Майамиге қайтып келді.

Мансап

1915 жылдың қазан айында Флорида губернаторы Меррик Ф. А. Брайантты 1-ші округтің округ комиссары лауазымынан алмастырды. Ол келесі 15 айды Флориданың оңтүстігінде жолдар салуды қолдаумен өткізді, соның ішінде Флориданың Корал Гейблс қаласындағы жоспарланған қалалық құрылысын Майами қаласының қарқынды өсуімен байланыстыратын маңызды магистральдарды дамытуға атсалысты. Арч Крик комиссары Эдвард ДеВер Беррмен бірлесіп, екеуі Дейд округіндегі жол құрылысы жобаларының көп бөлігін жүзеге асырды, оның ішінде Оңтүстік Дикси тасжолының (US 1) құрылысы, Эверглейдс арқылы Тамиами жолы, Майами Бичқа дейінгі округтік жол, Инграхам тасжолы (кейін Олд Катлер жолы деп аталды) жағалау бойында, Майами каналы тасжолы және тағы да басқалары. Бұл жақсартулар 1915 жылдан 1921 жылға дейін Ұлы Майами халқының санын төрт есеге арттырып, пионерлік аймақты дамыған қалаға айналдырды.

Кораллдық бұрыштар

1922 жылдан бастап, 3000 акр (12 км²) цитрус бақтары мен әкесінен қалған қарағайлы ормандардың арасында Меррик "City Beautiful" қозғалысы үлгісінде қала құруға кірісті. Ол жаңа қаланы кең, ағаштармен көмкерілген бульварлармен, нәзік көпірлермен және тыныш қалалық гольф алаңдарымен толықтырды. Мерриктің құпиясы – эстетикаға деген шексіз құштарлығы еді. Ол жобаның басты идеяларына ғана емес, қаланың ең ұсақ бөлшектеріне де назар аударуды қалады. Сондықтан оның командасында суретші Денман Финк, архитекторлар Х. Джордж Финк және Финес Пейст, сондай-ақ ландшафт суретшісі Фрэнк Баттон сияқты түрлі сала өкілдері болды. Меррик үшін жоспарлаудың тағы бір маңызды аспектісі – аумақтарға бөлу еді. Меррик қаланың бөліктерін коммерциялық, тұрғын үйлерге немесе демалысқа арналған аймандарға бөліп, олардың арасындағы шекараны анық етуді қалады. Үш жылдың ішінде Меррик 20 миллион доллардан астам қаржы жұмсап, мыңдаған Жерорта теңізі стиліндегі үйлер салдырды. Бұл үйлер Biltmore қонақ үйімен, ауылдық клубтармен және Меррик жобалап, құрылысын қадағалаған басқа да қоғамдық ғимараттармен үйлесімді болды. 1925 жылғы наурызда "Нью-Йорк Таймс" газетіне берген сұхбатында Меррик: «Корал Гейблсте испандық архитектураны қалай қолданғанымды түсіндіру қиын, бірақ мен үшін бұл тропикалық аймақта үй салудың жалғыз дұрыс жолы болғандай сезілді» деді. Корал Гейблстің негізін салғаннан кейін, Меррик шығармашылықты дамытуға бейіл білдірді. Жерорта теңізі стилін ұнатпаған көптеген адамдар оның біртектілігіне наразылық білдіріп, Корал Гейблсті қабылдамады. Сондықтан Меррик Корал Гейблс ішінде әртүрлі халықаралық мәдениеттердің ықпалымен шағын қауымдастықтарды немесе ауылдарды жобалауға шешім қабылдады.

Майами университеті

Меррик 1925 жылы Флорида штатының Корал Гейблс қаласында Майами университетін құруға, жерді сыйға тарту арқылы және университетке 5 миллион доллар көмектесуге үлес қосты. Келесі жылы, алғашқы оқу жылы басталуға бірнеше апта қалғанда, 1926 жылдың 17-18 қыркүйегіндегі құрылысқа зиян келтірген дауыл мен одан кейінгі Ұлы депрессия Мерриктің Корал Гейблсті одан әрі дамыту арманына нүкте қойды. Кейін Меррик ауыр қарызға батып қалды. 1928 жылы ол Корал Гейблс комиссиясынан кетуге мәжбүр болды. Одан кейін ол Корал Гейблстен кетіп, Үстіңгі Матекумб-Кейге көшіп, әйелімен бірге «Кариби» клубын ашты. Бұл клуб жақын маңдағы Лонг-Кейдегі жоғары сапалы балық аулау курорты – Лонг-Кей балық аулау лагерінен көп алшақ болмады. 1935 жылы «Ғасыр дауылы» аталған Еңбек күні дауылы Мидл-Кейс аралдарындағы барлық нәрсені, соның ішінде Мерриктің «Кариби» клубын қиратты, ол ешқашан қайта жаңартылған жоқ. Меррик өлімінен екі жыл бұрын округ пошта бастығы болып тағайындалғанда ғана Корал Гейблске оралды. Мерриктің Корал Гейблстегі бұрынғы үйі – Корал Гейблс үйі қазір тарихи мұражай ретінде сақталған. Майами университетінің Корал Гейблстегі Соломон Г. Меррик ғимараты Мерриктің әкесінің құрметіне салынды, ол қауымдық қызметкер және құлдыққа қарсы күрескен адам болған.

Поэзия

1920 жылы Меррик "Оңтүстік жағалаудағы жел әндері" және Флориданың басқа өлеңдері" атты өлеңдер жинағын The Four Seas Publishing Company компаниясы арқылы жариялады.

Дау

2021 жылдың мамыр айында Майами университеті Меррик драйвтегі тұрақ енді Джордж Меррик атымен аталмасын, бірақ Джордж Мерриктің әкесі құрметіне аталған Соломон Г. Меррик ғимараты өз орнында қалатынын, ал «жолға қатысты мәселелерде Джордж Е. Меррик көшесінің атауын өзгерту Қамқоршылар кеңесінің қарауына кірмейді» деп хабарлады. Университет бұл шешімді «Black Lives Matter» қозғалысы кезінде студенттер мен түлектер құрған «Расистік тарихы бар Майами университетінің нысандарын қайта атау» петициясына жауап ретінде қабылдады. Петицияда Джордж Меррик «өмірі бойы нәсілшілдікке және нәсілдік сегрегацияға ұстанды және оған сәйкес әрекеттер жасады» деп айыпталды. Петицияда Джордж Меррик қара қоғамның тұрғын үйлерін түс шекарасынан өткізіп, сол кездегі сегрегациялық заңдарды бұзғанына байланысты ақ қоғамнан сынға ұшырағаны туралы мәлімет жоқ. Петицияда Меррик әкесіне еліктегені айтылған, бірақ оның әкесі Соломон Г. Меррик 1850 жылдары құлдыққа қарсы күрескен және американдық протестанттық конфессиялардың бірі болғаны туралы еске салынбаған. Сондай-ақ, Джордж Меррик заң бойынша сегрегация қабылданған қоғамда өмір сүргені, ал Джим Кроу заңдары оның туғанға дейін қабылданған және одан кейін де күшінде болғаны туралы да айтылмаған. ХХ ғасырдың басында үкімет тұрмыстық жағдайды жақсарту, халықтың денсаулығы мен қауіпсіздігін арттыру мақсатында шалаптарды тазалауға тырысты, ал 1937 жылғы Тұрғын үй заңында шалаптар «құлай бастаған, тығыз қоныстанған, дұрыс емес жоспарланған немесе құрылған, желдетуі, жарығы немесе санитарлық жағдайлары нашар болған немесе осы факторлардың кез келген комбинациясы қауіпсіздікке, денсаулыққа немесе моральға зиян келтіретін тұрғын үйлер басым болатын кез келген аудан» деп анықталды. Бұл Меррикке қатысты, өйткені ол сары қызылша эпидемиясын бастан кешірді және бала кезінде Оңтүстік Флоридаға көшіп бара жатқанда карантинге алынды. 1937 жылы Меррик ұсынған «Негрлерді қайта қоныстандыру жоспары» президент Франклин Д. Рузвельт кезінде қабылданған шалаптарды тазалау заңдарының аясында Майамидегі қара тұрғындарының бөлінген тұрғын үйлерінен тыс жаңа жерлерге көшіруді көздеген, бірақ бұл жоспар іске аспады. Меррик қара қоғамның өмір сүру жағдайының әділетсіз екенін мойындады және қара қоғамның суға қол жеткізуін, өздерінің меншігінен өздерінің тағамдарын өсіру және алу мүмкіндігін, сондай-ақ үлкен және әдемі үйлерге ие болу құқығын қорғады. Жағажайға жақын жерлер сатып алынғанда, Меррик әркімнің, оның ішінде орташа және төмен табысты ақ адамдар мен қара қоғамның жағажайға кіру құқығы болуы керек деп мәлімдеді. Джим Кроу заңдарына байланысты жағажайлар бөлінді, бірақ Меррик қара қоғамның жағажайға толық қол жеткізілуін жоққа шығарудың орнына, олардың өздерінің «үлкен шығанақ жағажайы» мен саябағы болуы керек және ол қара қоғам үшін мәңгі сақталуы керек деп сенді. 1937 жылы Майами жылжымайтын мүлік кеңесінде сөйлеген сөзінде Меррик қара қоғамның әділетсіз өмір сүру жағдайларына наразылық білдірді, жас кезінде көкөністер сатуды еске түсіріп, «егер менің арбада бірдеңе қалса, мен қара қаласына барып, одан құтылар едім. Өкінішке орай, бірақ шын мәнінде, біздің қара нәсілді халқымызға әрқашан қалай қарағанымыздың суреті осылай. Егер бір нәрсе қалса, немесе біз қаламайтын нәрсе қалса, онда оны қаралар алады. Бүгінде халқымыздың үштен бірі – қара нәсілділер. Бізде бір миллион адам болған кезде, бізде кемінде төрттен бір миллион негр болады. Бүгінде осы азаматтардың үштен бірі суды пайдаланудан бас тартылуда. Біз әділдікті өзіміз бермейінше, жеке-жеке де, ұжымдық да әділдікті ала алмаймыз. Бұл әділ емес жағдайды түзету үшін кем дегенде Майами үшін ұсынылады. Осы тұрғыда азаматтардың үштен бір бөлігіне әділдікпен қарау ұсынылады. Осы ұсынылған елу шақырымдық су Loop-ының тиісті жерінде үлкен шығанақ жағажай құрылып, қаралардың пайдалануы үшін мәңгі сақталуы ұсынылады. Сондай-ақ, Loop-тың мұхит жағында да осындай артықшылықтар орнатылып, мүмкіндігінше Gulf Stream-ге қарап тұрған бір кішкентай аралда мұхит және Gulf Stream паркі жасалуы ұсынылады». Мерриктің атын Майами университетінің кампусынан алып тастау туралы петицияда Джордж Мерриктің жоғарыда аталған негрлерді қайта қоныстандыру жоспарына қоғамдық дауыс берудің алдында расистік жарнама материалдарын қолдану «Майами мен оның айналасындағы аймақтарда кеңінен таралған» делінген. Петицияда содан кейін 1950 жылдарға қарай, Меррик қайтыс болғаннан кейін шалаптарды тазалау туралы жарнаманың суреті келтірілген. Vizcaya музейі мен бақтарының «Қара дауыстары» атты басылымында, тарихшы және The Black Archives-тің негізін қалаушы Дороти Филдс Багам аралдарының қоғамының әсері мен шабытының маңыздылығын атап өтті. Меррик Багам еңбекшілерімен жұмыс істегенде жазған «Сиқырлы аралдардың адамдары» атты әңгімелер жинағын жариялады. Нелли Пауэрс, қоғамдағы қара әйел, қара балаларды оқыту үшін жеке мектеп ашқанда, Меррик, аралас нәсілді кеңеспен бірге, осы мақсатқа қаржы жұмсады. Осыған дейін «Майамиде мұндай нәсілдер аралық күш-жігер болған емес». Меррик сондай-ақ Багам еңбекшілеріне тұру үшін жер сатып алды, бұл жер кейіннен МакФарлейн ауданына айналды. Майами университетінің кампусында Джордж Мерриктің атымен аталған жалғыз нысан – Меррик гаражы, университет пен студенттер оны Браун гаражы деп те атайды. Джордж Мерриктің әкесі Соломон Г. Меррик атымен аталған ғимарат кейде жай ғана Меррик ғимараты деп аталады. 2022 жылдың маусым айына қарай Майами университеті барлық бағыттардағы белгілер мен карталарда «Меррик гаражы» атауын сақтап қалды.

Жеке өмір

1916 жылдың 5 ақпанында Меррик Кокост Гровтің пионерлері Р. А. С. Пикок пен Лилиан Айрин Фроудың қызы Юнис Изабелла Пикокқа үйленді. Меррик әйелі үшін Поинциана Плейс деп аталатын үй салды, ол Коралл Гейблс қаласындағы 937 Коралл Уэйде орналасқан.

Мұра мен құрмет

1927 жылы Меррик Испания королі Альфонсо XIII-тен Коралл Гейблсте испан мәдениетін қолдағандығы үшін Католик Изабелла орденімен марапатталды. 1943 жылы, Меррик қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң, Екінші дүниежүзілік соғыстағы "Либерти" кемесі оның құрметіне аталды. 2006 жылы Coral Gables Garden Club қала әкімдігі алдында Джордж Мерриктің мүсінін орнатуға тапсырыс берді. Қола мүсінді американдық мүсінші Уильям Беквиф жасады. Архитектор Рокко Сео мүсіннің тұғырын және оны қоршап тұрған коралл тасынан жасалған орындықты жобалады. 2021 жылдың 3 маусымында Коралл Гейблс қаласы қалалық әкімдікте Джордж Мерриктің 135 жылдығын мерекелеу және оның мұрасын еске алу үшін алғашқы "Негізін қалаушы күні салтанатын" өткізді. Coral Gables Magazine журналының 2021 жылғы шілде айындағы санының мұқабасында суретші Карлос Гарсия Барбонның Меррикке арналған акварель суреті жарияланды; суретте қала әкімдігі алдындағы Джордж Мерриктің қола мүсіні бейнеленген. 2022 жылы Коралл Гейблс қаласы 3 маусымды Мерриктің туған күніне орай "Коралл Гейблс Негізін қалаушылар күні" деп тану туралы қаулы қабылдады.

Танымал мәдениетте

Меррик 2014 жылғы «A Golden Wake» атты тапсыру және басу ойналатын шытырман оқиғалық ойында маңызды көмекші кейіпкер ретінде көрінеді. 2023 жылы Чарльз Сотерс ойнаған «Плацмейкер поэті» атты пьеса Coral Gables-тің көреген құрылысшысы Джордж Э. Мерриктың өмірі мен мұрасын зерттеді.