Кіріспе
Американдық бизнесмен Александр Маногиан (28 маусым 1901 – 10 шілде 1996) – армян-американдық инженер, бизнесмен, кәсіпкер және қайырымдылық жасаушы. Ол өзінің мансабының көп бөлігін Мичиган штатының Детройт қаласында өткізді. Ол 1969 жылы NYSE-де (XNYS:MAS) тіркелген Masco Corporation компаниясын құрды. 1954 жылы ол алғашқы, сәтті шарик клапанды, жуғышсыз кранды – Delta кранын патенттеді және нарыққа шығарды, оның аты грек әліпбиінің төртінші әрпінің пішінімен сабақтас. Ол және оның әйелі Мари Маногиан сарайын Детройт қаласына сыйға берді, ол қазір Детройт мэрінің ресми резиденциясы ретінде пайдаланылуда. Жергілікті университеттерге көмек көрсетуден басқа, Маногиандар армян диаспорасының шіркеулеріне, білім беру орталықтарына және қайырымдылық қорындарына мәдениетін сақтау және дамыту үшін көп ақша сыйлады.
Alexander Manoogian (; June 28, 1901 – July 10, 1996) was an Armenian American industrial engineer, businessman, entrepreneur and philanthropist who spent most of his career in Detroit, Michigan. He was the founder of the Masco Corporation, which in 1969 was listed on the NYSE (XNYS:MAS). In 1954, he patented and brought to market the first successful washerless ball valve faucet, the Delta faucet, named for the faucet cam shaped like the fourth letter of the Greek alphabet. He and his wife Marie donated the Manoogian Mansion to the city of Detroit, which uses it as the official residence of the Mayor of Detroit. In addition to donations to local universities, the Manoogians donated substantial amounts of money to churches, educational institutions and charities of the Armenian Diaspora to preserve and continue their culture.
Ерте өмір және мансап
Маногиан 1901 жылы Осман империясының Қасаба қаласында (қазіргі Түркияның Түргұтлу қаласы, Смирнаға жақын) Таквор мен Такучие Маногиан отбасында дүниеге келген. Әкесі астық сатушы болған. Ол Смирнадағы армян мектептерінде білім алған. 1915 жылы Армян геноциді кезінде Маногиан отбасымен бірге қазіргі Түркиядан Грекия арқылы қашып құтылған. Кейін ол Канадаға қоныс аударды. 1920 жылы Армян геноцидінің салдарынан қашып, Маногиан АҚШ-қа көшіп келді, Эллис аралына жетіп, Коннектикут штатының Бриджпорт қаласына қоныстанды. Маногиан машина жасаушы болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Род-Айленд және Массачусетс штаттарында қысқа мерзімге жұмыс істеген. 1924 жылы Маногиан отбасымен бірге Мичиган штатының Детройт қаласына көшіп келді, өркендеп жатқан автоөнеркәсіптегі мүмкіндіктер оларды қызықтырды. Одан көп тәжірибе жинаған соң, 1929 жылы Masco Screw Company компаниясын құрды, ол кейін Masco Corporation деп аталды. 1936 жылы Ұлы депрессия кезінде Маногиан Masco компаниясын Нью-Йорк қор биржасында (NYSE) тіркелгенге дейін кеңейтті. Маногианның Delta кранның дизайнын жаңартқандығы және бір қолмен пайдалануға ыңғайлы еткендігі оның сантехникалық құралдардың ең көп сатылатын туындысына айналуына және бизнесі үшін үлкен пайда әкелуіне себеп болды. 1995 жылы оның компаниясының сату көлемі 3 миллиард долларды құрады және отандық кран нарығының 38 пайызы оның үлесінде болды.
Жеке өмір және өлім
Маногиан Мари Татианға (1902–1993) үйленді, ол да армян иммигранты болған. Олардың қызы Луиза Маногиан Симон (1933–2019) оның орнына AGBU президенті болды (төменде қараңыз). Олардың ұлы Ричард А. Маногиан (1936 ж.т.) отбасылық Masco бизнесінің бас директоры және американдық өнердің ірі коллекционері. Ол 5 тілде сөйлей білген. Мари Маногиан 1993 жылы, ал Алекс 1996 жылы қайтыс болды. Олар алғаш рет Мичиган штатының Детройт қаласына жерленді. Маногиан қайырымдылық ұйымдары мен білім беру мекемелеріне, әсіресе Армян Басты Доброұсты Одағына (АГБУ) жан-жақты көмек көрсетті. Осының игілігі үшін 1970 жылы өмір бойына президент, ал 1989 жылы құрметті өмір бойына президент болып сайланды. Уэйн штатының халықаралық тілдер мен лингвистика орталығы – Маногиан залы оның құрметіне аталды. 1966 жылы Маногиандар өздерінің сарайын Детройт қаласына сыйға берді. Қазір ол қала әкімінің резиденциясы ретінде пайдаланылуда. 1982 жылы Алекс пен Мари Маногиан Армениядағы Киелі Ечмиадзин Аналық Шіркеуінің аумағында өздерінің атына – Қазына Үйі мұражайын салуға қаржы бөлді. Арменияның астанасы Ереван, Канаданың Квебек провинциясының Монреаль қаласы және Таулы Қарабақтың астанасы Степанакерттегі көшелер оның құрметіне аталды.