Кіріспе
Американдық типографиялық компания American Type Founders (ATF) Co. 1892 жылы 23 типтік құю фабрикасының бірігуі нәтижесінде құрылған бизнес-траст болды, бұл сол кезде АҚШ-та өндірілген барлық типтің шамамен 85 пайызын құрады. Жаңа компания АҚШ-тың әртүрлі аймақтарындағы фирмалардың консолидациясынан тұрады және Нью-Джерси штатында тіркелді. ATF Co. 1892 жылға дейін құрылған жоқ. Компаниядағы 23 фабриканың 6-сы ғана ATF қауымдастығының мүшелері болды. American Type Founders Co. 1892 жылы құрылғаннан бастап кем дегенде 1940 жылға дейін металл типтің басты американдық өндірушісі болды; оның ықпалы 1960 жылдарға дейін сақталды. ATF Co. өзінің үстемдік кезеңінде жасаған көптеген қаріптер, оның ішінде News Gothic, Century Schoolbook, Franklin Gothic, Hobo және Bank Gothic қазір де күнделікті қолданыста.
American Type Founders (ATF) Co. was a business trust created in 1892 by the merger of 23 type foundries, representing about 85 percent of all type manufactured in the United States at the time. The new company, consisting of a consolidation of firms from throughout the United States, was incorporated in New Jersey. The ATF Co. was not formed until 1892. All but six of the 23 foundries in the company were members of the ATF Association. The American Type Founders Co. was the dominant American manufacturer of metal type from its creation in 1892 until at least the 1940s; it continued to be influential into the 1960s. Many fonts developed by the ATF Co. in its period of dominance, including News Gothic, Century Schoolbook, Franklin Gothic, Hobo and Bank Gothic, remain in everyday use.
ATF Co. алдындағы типті негіз
XIX ғасырдың соңғы онжылдығының басында типтік іргетастар дағдарысқа ұшырады. Үйде бірнеше қатар мәтіндік типті құюға мүмкіндік берген Линотиптің енгізілуімен қолмен жиналған типтерге деген сұраныс азайды. 1880-ші жылдардың аяғында бағалар типтік іргетастардың бейресми картелімен сақталды, бірақ іргетастардың саны артқан сайын бағалар күрт төмендеді, бұл ыстық металлмен жинаудың пайда болуымен одан да жеделдеді. Бұған қоса, сол кезде типтердің пішіні мен негізгі сызығы стандартталмаған еді, және баспагерлер әртүрлі іргетастардан алынған типтердің үйлесімсіздігіне наразылық білдірді. Бостондағы Дикинсон типтік іргетас зауытының басшысы Джозеф В. Пинни сияқты саланың көшбасшылары осы мәселелерді шешу үшін комиссия құрды, ол ақырында бірігуді ұсынды.
Голдинг баспа бөлімшесі
1918 жылы «Голдинг және компания» типографиялық шрифтерді шығаратын және «Перл» қалыптағы баспа машиналарын өндіретін фирманы АТФ сатып алды. Осы баспа машиналарын 1927 жылға дейін АТФ-тің «Голдинг Пресс» бөлімшесі жасап, сата берді, кейін бөлімше «Thomson National Company»-ге сатылды.
Klymax қоректендіруші
Chandler & Price компаниясы жасаған баспа машиналарын сатудан басқа, ATF Klymax Feeder-ді өндірді, ол C&P-нің қолмен қағаз салынатын Гордон жұмыс машинасының баспасын автоматты түрде қағаз салатын машинаға айналдырды. Мұндай баспа машиналары кең таралғандықтан, осы қоректендіргіштің сатылымы 1920 жылдары жоғары болды.
Кішкентай алып
Соғыстан кейінгі жылдары ATF «Кішігірім алып» автоматты цилиндрлік баспа машиналарын жасады. Бұл машина Келли баспа машиналарын қарағанда кішірек (12" x 18" қағаз өлшемімен) және әлдеқайда заманауи дизайнға ие болды. Оның өндірісі 1959 жылы тоқтатылды.
Депрессия және банкроттық
Өкінішке орай, ATF үшін, әр жұмысқа жаңадан сатып алу қажетті баспа материалдарынан (қағаз бен боя сияқты) өзгеше, қаріптер баяу тозып, оларды сатып алу қиын жағдайда кейінге шегеруге болады. Ал жаңа баспа станоктарына капитал салу тоқталып, ATF осы себепті Ұлы депрессиядан (Үлкен экономикалық дағдарыстан) аса зардап шекті. Компания гүлденген жылдары тым жоғары деңгейде кеңейіп кеткен, саудаға көп мөлшерде несие берілген, қоймалар көбейген, ал басшылар құрамы (көптегені консолидациядан бұрынғы кезеңнен қалған) ескірген және көрегендік танытпаған. 1929 жылдан кейінгі қаржылық құлдыраудан кейін ATF күрт қиындықтарға тап болды. 1931 жылы заводтардағы жұмыс сағаттары қысқартылды. Келесі жылы сату көлемі тағы 25%-ға төмендеді және жалақылар кесілді. Ірі есептеу қателіктері компанияның күткеннен де аз пайда табатынын көрсеткен соң, Гиллик отставкаға кетуге мәжбүр болды. Оның орнына қаріп құю ісінде тәжірибесі жоқ бизнесмен Томас Рой Джонс келді. 1933 жылға қарай жағдай өте ауыр болды. Қаріптер сату 1926 жылғы көрсеткіштің 30%-дан азына төмендеді, ал Келли баспа станоктарын сатып алу бұрынғы деңгейден 6,8%-ға дейін азайды. 1933 жылдың қазан айында Джонс ерікті түрде банкроттыққа өтініш берді. ATF кредиторларының (көбінесе бірнеше банктердің) бақылауына өтті және қатаң шаралар қолданылды. Операциялар біріктірілді, Джерси-Сити зауыты жабылды және қаріп құю операциялары Элизабеттегі Келли зауытына көшірілді. Сатушылар комиссиялық жүйеге көшірілді. Қоймалар қысқартылды, қаріптер тоқтатылды, Келли баспа станогінің бірнеше модельдері және Клаймакс фидерінің өндірісі тоқтатылды. ATF 1936 жылы сот бақылауынан босатылды, ал 1938 жылы сатуды зерттеу жүргізіліп, мынадай қорытындылар жасалды: Келли баспа станогі ескірген, корпус қаріптері енді тек қана қалып құю машиналарының құзырында болды және дисплей қаріптері қаріп өндірісінің негізгі бағыты болуы керек. ATF сататын өнімдердің шамамен жартысы өздерінің өндірістік қуатында оңай жасалатын басқа өндірушілердің өнімдері болды. Баспа индустриясындағы басқа фирманы сатып алу немесе біріктіру қажет, себебі офсеттік баспа технологиясы дамып келе жатқандықтан, ATF осы салаға инвестиция жасауы керек еді. ATF 1969 жылы алғашқы оптикалық сканерлеу қаріпін, OCR A-ны жасады, ол бүгінгі күнге дейін басылған банк чектерінде стандарт ретінде қолданылады.
Фотоқұралым
АТФ типтік құрастырғышымен фотокомпозиция жасалды. 1958 жылы ұсынылған алғашқы модель "А" болды. Кейіптердің дұрыс орналаспауы себепті көптеген модельдер шығарылмады. Ең көп таралған модель "B" болды. Friden Flexowriter "Justowriter" қашқыш механизмін жеті бірлікке дейін кеңейту арқылы кейіптердің орналасуы жақсартылды. АТФ типтік құрастырғышы үшін жасалған алғашқы жеті бірлік қаріп – Томми Томпсонның Baskerville қаріпінің нұсқасы болды. Фриден механизміне негізделген соңғы және ең жетілген модель "B 8" болды, онда таңдалған кейіптерге бір немесе екі бірлік қосылатын электромеханикалық релелер тізбегі арқылы 18 бірлік жүйеге қол жеткізілді, бұл бірліктердің әрқайсысы негізгі механикалық қашқыш механизмінің үштен бірін құрады, бірақ "B" моделінің негізгі механикалық қашқыш механизмі өзгертілмеді, тек ол алты бірлікке дейін қысқартылды. Бұл Monotype сияқты 18 бірлік жүйеге қол жеткізді, бірақ бір бірлік "қосымша" деп, ал үш бірліктен тұратын топ "бірлік" деп аталды, себебі Justowriter механизмінде осы бірліктер қолданылды, ал АТФ типтік құрастырғышының бұрынғы модельдері де осы механизмді пайдаланды. АТФ сонымен қатар АҚШ және басқа бірнеше елде Hadego атты тағы бір пленкалық құрастыру машинасының ресми сатушысы болды, ол 1951 жылдан бастап Нидерландта өнертапқышы Ханс де Гойдж лицензиясы бойынша өндірілді. АТФ-тың соңғы фототиптік құрастырғышы – Photocomp 20 болды, оның аты минутына жиырма 11 пункттік газеттік қатарды басып шығару қабілетіне байланысты қойылды. Ол төрт қадамдық қозғалтқыштан тұрды: (1) пленканы жылжыту үшін, (2) қаріп дискісін жылжыту үшін, (3) пленканы келесі қатарға жылжыту үшін және (4) қашқыштың бір бірлігінің мөлшерін орнату үшін. Қаріп дискілерінде әрқайсысы 17 пункттік кейіптерді қамтитын төрт қаріп болды. Оның басқару құрылғысы – релелердің орнына интегралдық схемаларды пайдаланған алғашқы АТФ басқару құрылғысы болды. Схемалар Motorola DTL интегралдық схемаларына негізделген. Photocomp 20 машинасының дизайнын Ричард Арбиб жасады. Барлығы 17 машина сатылды: біреуі Венада (Австрия), ал қалғаны Солтүстік Америкада. АТФ өзінің барлық танымал қаріптерімен дискілерді өндірді. Бұл дискілер – теріс бейнеленген мөлдір пластикалық материалдағы қаріптердің концентрлі сақиналары болды. Әдетте, бұл дискілерде бір қаріптің романда, курсивте және қалың түріндегі нұсқалары болады. Тіпті сол кездегі жалғыз канадалық қаріп дизайны бар "Cartier" атты дискі де болды. АТФ фототиптік құрастырғышы бүкіл әлемде сатылды – Канада, Германия, Италия, Дания, Франция, Бельгия, Англия және т.б. Данияда "Reprodan" компаниясы АТФ фототиптік құрастырғыштарында бірнеше газет шығарды. Технология жақсарған сайын, АТФ бәсекелестікке төтеп бере алмады және ақырында өндіріс тоқтатылды.
Көшіруші
1950 жылдардың ортасында шағын офсет (дупликатор) нарығында Addressograph Multilith компаниясының Multi 1250 үлгісі дерлік бәсекесіз үстемдік құрды. Синтетикалық маталардың енгізілуінен кейін дағдарысқа ұшыраған өнеркәсіптен басқа салаға кеңеюді көздеген мата өндіру машиналарын жасаушы Whitin Machine Works компаниясы жүргізген зерттеу, дубликаторлармен жасалатын "жылдам басып шығару" нарығының өсіп келе жатқанын көрсетті. Whitin осылайша 1957 жылы ATF компаниясын сатып алды, Массачусетс штатының Уитинсвилл қаласындағы өндіріс орнында шағын (10 x 15 дюймдік) дупликаторды жасауды бастады және оны ATF Chief 15 деген атпен сатуға кірісті. Негізгі дизайны Луи Местреге тиесілі, ол Webendorfer патенттерін еркін пайдалану мүмкіндігіне ие болғандықтан, көптеген үлкен баспа машиналарын жасау ерекшеліктерін енгізді. Үлкен баспа машиналарын сияқты өнімділік көрсеткендіктен, коммерциялық баспаханаларда (дубликаторларды жеңілсінбейтін) бірден сәттілікке жетті, ал Chief желісі 1980 жылдардың соңында Heidelberg компаниясының T Offset үлгісі енгізілгенге дейін шағын баспа машиналарын арасындағы ең жақсысы болып қала берді. 1960 жылдары үлкен Chief 17 үлгісі, ал 1970 жылдары 15 және 17 үлгілерінің "бір жамылғы" екі түсті нұсқалары ұсынылды. Chief үлгілерінің екеуі де Еуропада Gestetner Cyclograph Company компаниясымен жасалып, сатылды, сондай-ақ АҚШ-та Itek және Ditto корпорацияларымен сатылды. Chief үлгісі өте жоғары сапалы жұмыстарды жасауға қабілетті болғанымен, өте танымал A. B. Dick 350 үлгісінен айырмашылығы, білікті операторды қажет етті. Алайда, жылдам басып шығару индустриясы мұндай сапалы жұмыстың аз бөлігін пайдаланды және 350 сияқты "жылдам және қарапайым" дупликаторға көбірек мұқтаж болды, сондықтан оның нарыққа енуі шектеулі болды. 1966 жылы White Consolidated Industries компаниясы Whitin Machine Works компаниясын, осымен бірге ATF компаниясын сатып алды. Printer's Parts компаниясының Davidson баспа машиналарын қайта жаңғыртуға қызығушылығы бар-жоғы әлі белгісіз.
Кейінгі бірігулер мен сатып алулар
Фермер, Литтл & Co., (1892, Нью-Йорк), (1810 жылы құрылған). Орталық тип құю зауыты, (1893, Сент-Луис), (1870 жылы құрылған). Бостон тип құю зауыты, Бостон, Сент-Луис орталығының еншілес кәсіпорны (1817 жылы құрылған). Брюс тип құю зауыты, (1901, Нью-Йорк), (1813 жылы құрылған). H. L. Pelouze & Son Type Founders, (1901, Бостон). Barnhart Brothers & Spindler, (1911, Чикаго), 1929 жылға дейін тәуелсіз компания ретінде жұмыс істеді. Батыс тип құю зауыты (Сент-Луис), 1918 жылы B. B.&S сатып алды. Advance Type Foundry (сонымен қатар Wiebking, Hardinge & Company деп белгілі), (Чикаго), 1914 жылы Western Type Foundry сатып алды. Inland Type Foundry (1912, Сент-Луис). Golding & Company (1918, Бостон), 1927 жылы Thomson National Company сатып алды (1872 жылы құрылған). Webendorfer Wills Company (1938, Маунт-Вернон, Нью-Йорк), офсеттік баспа машиналарын және Little Giant әріптік цилиндрлік баспа машиналарын өндіруші.
Barnhart Brothers & Spindler, (1911, Chicago), operated as an independent entity until 1929. Western Type Foundry (St. Louis), bought by B. B.&S in 1918. Advance Type Foundry (AKA Wiebking, Hardinge & Company), (Chicago), bought out by Western Type Foundry in 1914. Inland Type Foundry (1912, St. Louis)
Golding & Company (1918, Boston), bought by Thomson National Company in 1927 (established 1872). Webendorfer Wills Company (1938, Mount Vernon, New York), a manufacturer of offset presses and the Little Giant letterpress cylinder press.