Кіріспе

Буль-Ран гидроэлектрлік жобасы – Портленд генералды электр (PGE) компаниясының АҚШ-тың Орегон штатындағы Сэнди өзенінің бассейніндегі құрылысы. Алғашқыда 1908 және 1912 жылдар аралығында Буль-Ран қаласының жанында салынған бұл жоба, шамамен бір ғасыр бойы Портленд аймағын гидроэлектр қуатымен қамтамасыз етті, бірақ 2007 және 2008 жылдары бұзылып алынды. Жобада алыс сақтау резервуары мен электр стансасын қуатпен қамтамасыз ету үшін арналар, туннельдер, ағаштан жасалған құбырлар және су бұру тоғандары жүйесі пайдаланылды. Жобаның толығымен алынуының себебі – қоршаған ортаға байланысты шығындардың өсуі. Сэнди өзеніндегі Мармот тоғаны 2007 жылы, ал Кішкентай Сэнди өзеніндегі Кішкентай Сэнди тоғаны 2008 жылы бұзылды.

Тарих және жалпы түсінік

Маунт-Худ темір жолы және электр компаниясы (MHR&P), сонымен қатар Маунт-Худ компаниясы деп белгілі, 1906 жылы жобаны бастады. Олар Рослин көліне дейін шамамен 5 километрге созылған ағаштан жасалған су тасқыны арқылы суды бұру үшін Кішкентай құмды бөгет салды. Бұл бөгет Кішкентай құм өзенінің төменгі 3 километріндегі су ағынын азайтты және өзеннің жоғарғы 10 километріне шамамен 400 фут (122 метр) биіктікте, Булл Ран өзенінің сағасынан 242 фут (74 метр) жоғары орналасқан, лосось пен стальбастың өтуіне тосқауыл қойды. Көл электр станциясы үшін су қоймасы ретінде пайдаланылды, ол 1912 жылы аяқталып, іске қосылды. Осы жылы MHR&P компаниясы Портленд темір жолы, жарық және электр компаниясымен (PRL&P) бірікті, ол PGE-нің алдағы компаниясы болды. 1989 жылы бастапқы ағаштан жасалған Marmot бөгеті бетонды құрылыммен ауыстырылды.

Пайдаланудан шығару

Декоммиссиялау жобасы айқын бақылауды қажет етті, өйткені Мармот бөгеті АҚШ-та бұрынғыдан алынып тасталған ең ірі бетон бөгеті болды. PGE 1999 жылы жобаға Federal Energy Regulatory Commission (FERC) тарапынан алғашқы мақұлдау іздеді және алды. Кейін PGE RESOLVE, коммерциялық емес дауларды шешу ұйымын, мүдделі тараптар арасында егжей-тегжейлі келісім жоспарын әзірлеуге көмектесу үшін шақырды. 2002 жылы декоммиссиялау туралы келісімге қол жеткізілді. 2004 жылы PGE өзінің операциялық лицензиясын күшін жоюға рұқсат берді және мынадай хабарлама берді: "[ ] Жобаға әсер ететін ресурстарды қажетті деңгейде қорғау, жеңілдету және жақсарту үшін қажетті шығындар жаңа лицензия мерзімінде Жобада энергия өндіруден алынатын экономикалық пайдадан асып түседі[ ]". 2006 жылы PGE жобаның кохо лососіне тигізетін ықтимал әсеріне байланысты Ұлттық теңіз балық шаруашылығы қызметінен арнайы мақұлдау сұрады. Соңғы тексеруді 2007 жылдың 21 мамырында декоммиссиялауға рұқсат берген АҚШ Армиясының Инженерлік корпусы жүргізді. Корпустың өкілі бұл жобаның ерекше екенін айтты, өйткені "Ірі бөгеттер көбінесе алынып тасталмайды". Мармот бөгетінің соңғы бетоны 2007 жылдың 30 қыркүйегінде алынып тасталды, ал декоммиссиялаудың соңғы кезеңі 2007 жылдың 20 қазанында аяқталды, ол кезде уақытша топырақ бөгеті шайылып, Сэнди өзені 1912 жылдан бері алғаш рет еркін ағып кетті. PGE 2008 жылы Little Sandy бөгетін алып тастады, осымен Рослин көлі жойылды. Бұл Little Sandy өзенінің ағысын қалпына келтіріп, лосось пен стальбаудың көшіп-қонуына қайтадан мүмкіндік берді. 2009 жылдың мамыр айында балық биологы бұрынғы бөгеттің жоғары жағында лосось пен стальбаудың шағылысқанын хабарлады. PGE бөгет орнын Батыс өзендерін сақтау қорына сыйға тартты. 2009 жылдан бері PGE биологтары өзендерді бақылауды жалғастыруда. Powerhouse Re Gen LLC, тарихи ескерткіштерді сақтаушылар тобы, ғимаратты, ол Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілуге лайық, сатып алуға келісті. 2010 жылғы 2 ақпандағы Daily Journal of Commerce газетінің мәліметінше, PGE мен Re Gen сатып алу туралы келісімге келсе де, Re Gen Clackamas округінен келісім алуы, орынның экологиялық сараптамасын аяқтауы және FERC-тен келісім алуы қажет болды. Re Gen, орынға қатысты нақты жоспарларын жарияламады, оны Рослин көлінің жанындағы басқа құрылымдар сияқты сақтауды жоспарлап отыр. Меншік құқығының ауысуынан кейін, орынның әртүрлі элементтерін қалпына келтіру жұмыстары басталды, бірақ нақты мақсаты әлі анықталған жоқ. 2012 жылы Powerhouse Re Gen компаниясы Powerhouse-тың 100 жылдығына арналған шара ұйымдастырды. Шараға 600-ге жуық адам қатысты, оның ішінде мекемеде ұзақ жылдар қызмет еткен қызметкерлер де болды, олардың әңгімелері сақтау жобасымен байланысты ауызша тарих жобасы арқылы жазылды. NBC телесериалының Grimm эпизоды, Leave It to Beavers, электр стансасы мен оған байланысты құрылымдарды көрсетті. Орынның трансформатор ғимараты алып суырлардың жиналатын орны болды. Генератор залы шоудың басты кейіпкері мен неміс "Гримм Орақтары" арасындағы шайқас орыны болды, бұл соғыс қастандықшылар болатын орақтардың басын кесумен аяқталды. 2014 жылдың сәуірінде Clackamas округі комиссарлар кеңесі, Клаккамас округіне кірмейтін алғашқы тарихи аудан ретінде: электр стансасының орны, тарихи бұрынғы Булл Рун бастауыш мектебі және бұрынғы Рослин көлінің демалыс аймағының бөліктерін құрайтын ансамбльді белгіледі. Clackamas округі комиссарлар кеңесі декоммиссиялаудан кейін рұқсат етілмейтін пайдаланудан басқа пайдалануды мақұлдау туралы шешім қабылдағаннан кейін, шешім Орегон жер пайдалану апелляциялық кеңесіне (LUBA) шағымданылды. Шешім LUBA No 2015 022-де расталды, бұл тарихи сақтау үшін мемлекеттік жер пайдалану мақсаттарын теңестіруге және осындай орындарға мемлекеттік жер пайдалану мақсатын қоспағанда, прецеденттік жол арқылы жоғары құнды ресурс жерлерін теңестіруге мүмкіндік берді. Шешімде ресурстық жерлердегі тарихи құрылымдарды бейімделген қайта пайдалану оларды сақтау үшін қажет екендігі және жергілікті билік ресурстық аймақтарда рұқсат етілмеген шектеулі пайдалануға рұқсат беру үшін стратегиялық түрде қайта бөлуі мүмкін және қажет екендігі анықталды. Шешім осы нақты орындарды сақтаудың тиімді тәсілдерін ғана қолдамай, сонымен қатар Орегонның ағаш және ауыл шаруашылығы аймақтарындағы барлық тарихи ресурстарды сақтаудың жарқын жолын ұсынды. 2016 жылы меншік құқығы өзгерді. Тарихи мектеп үйі мен парктің құрамдас бөліктері Trackers Earth, экологиялық білім беру ұйымына берілді. Электр стансасы жоғарыда аталған жер пайдалану шешімі нәтижесінде тәуелсіз орын ретінде құрылды және Powerhouse Center On The Bull Run, Powerhouse-ты сақтауға және қалпына келтіруге, сондай-ақ тарихи сақтау және қоршаған ортаны қорғаумен байланысты болашақ мүмкіндіктерді анықтауға арналған коммерциялық емес ұйымға берілді.

Пайдаланылған әдебиеттер

Тейлор, Барбара (1998). "Санди өзенінің алабындағы лосось және стальной форельдің қозғалысы мен осыған байланысты оқиғалар – Тарихи перспектива". Портленд, Орегон: Портленд Жалпы Электр Компаниясы. 2010 жылдың 16 қаңтарында қарастырылды.