Кіріспе

Алып тасталатын медианың ескі түрі

Диск пакеттері мен диск картридждері 1960 жылдары пайда болған компьютерлік деректерді сақтауға арналған алып тасталатын медианың ерте түрлері еді.

Дисктер жиынтығы

Диск пакеті – магниттік деректерді сақтау бетімен қапталған қатты диск табақтарының (дөңгелек, қатты дискілер) қабатты жиынтығы. Диск пакеті – қатты диск дискінің негізгі құрауы. Қазіргі заманғы қатты дискілерде диск пакеті дискінің ішінде тұрақты бекітілген. Көптеген ерте заманғы қатты дискілерде диск пакеті ауыстырылатын бөлік болды және көтергіш тұтқасы бар қорғаныш канистрмен бірге жеткізілді. Қорғаныш қаптамасы екі бөліктен тұрады: дискілердің жоғарғы және бүйір жақтарын қоршап тұратын, ортасында тұтқасы бар пластик қабық және мұқият жабысқан жиынтықты толықтыратын жеке төменгі бөлік. Диск пакетін алу үшін дискіні желіден ажыратып, тоқтауға рұқсат етіледі. Содан кейін оның кіру есігі ашылып, бос қабық енгізіліп, диск табақын дискіден айналдырып, қабыққа бекітуге болады. Содан кейін жиынтық алынып, төменгі қақпағы орнатылады. Басқа диск пакетін енгізу үшін төменгі бөлігін алып тастап, диск пакетін қабығымен бірге дискіге орналату керек. Тұтқаны бұратын кезде диск пакеті орнында бекітіліп, қабықты алуға болады. Алғашқы ауыстырылатын диск пакетін 1961 жылы IBM инженерлері Р.Э. Паттисон, Джек Харкер басқарған LCF (Low Cost File) жобасы аясында ойлап тапты. IBM ұсынған 14 дюймдік (356 мм) дискілер де-факто стандартқа айналып, көптеген өндірушілер 1980 жылдарға дейін 14 дюймдік дискілерді диск пакеттерінде және картридждерде қолданды. Ауыстырылатын диск пакеттерін қолданған дискілердің мысалдары: IBM 1311, IBM 2311 және Digital RP04.

Диск картриджі

Алғашқы диск картридждері қорғаныш пластмасса қабықшаға салынған бір ғана қатты диск табасынан тұрды. Алып тасталатын картриджді басқару құрылғысына енгізген кезде, дискінің оқу/жазу бастары қабықтағы тесіктер арқылы табақтың магниттік дерек сақтау бетіне қол жеткізе алатын болды. Диск картридждері диск жинағының немесе алғашқы қатты дискілердің тікелей дамуы еді. Деректерді сақтау тығыздығы артып, тіпті бір табақ та пайдалы көлемде дерек сақтау мүмкіндігін берді, сонымен қатар ол алып тасталатын диск жинағынан қарағанда қолдануға ыңғайлырақ болды. Картридждік дискіге мысал – IBM 1130 жүйесінде қолданылған IBM 2310. Диск картридждері дискеткалардың пайда болуымен қолданудан шықты.

Түзеткіш

Ауыстырылатын дискілік пакеттері немесе дискілік картридждері бар дискілерде әдетте деректердің басын дұрыс бағыттау қажет болатын, бұл бір дискіде форматталған пакеттерді басқа үйлесімді дискіде оқуға және жазуға мүмкіндік беретін. Бағыттау үшін арнайы бағыттау жинағы, осциллоскоп, оқу-жазу басын жылжытатын бағыттау құралы және шыдамдылық қажет еді. Осциллоскопта пайда болатын үлгі, арт жағымен қарағанда, бір-бірімен кезектесіп жазылған С және Е әріптерінің қатарына ұқсайтын. Бас ауыстырылғаннан кейін, және қандай жағдайда болса да, дискілерге қажетті техникалық қызмет көрсетудің бір бөлігі ретінде бас деңгейін түзету қажет болатын. Бөлшекті реттеу жинағы әдетте "CE жинағы" деп аталатын, себебі IBM өздерінің "сервистік техниктерін" ешқашан "жөндеушілер" деп емес, "Клиенттік инженерлер" (CE) деп атаған. Ал бағыттау жинағы тек CE-лер ғана пайдаланатындықтан, оны "CE жинағы" деп атады. Таспалық дискілер мен дискеталық дискілер үшін де "CE таспасы" және "CE дискетасы" деп аталатын арнайы CE медиасы қол жетімді болды. Кейінірек алмастырылатын пакеттері бар дискілер (мысалы, CDC 8" Lark дискілері) сервоны деректермен біріктіріп, тұрақты бас бағыттауын қажет етпеді.