Кіріспе

Боулдер-Сити – АҚШ, Невада штатының Кларк округіндегі қала. Қала Боулдер каньонының атымен аталған. Боулдер-Сити – Невада штатындағы құмар ойындарға тыйым салынған жалғыз екі қаланың бірі, екіншісі – Панака қаласы.

Федералды компанияның қаласы ретінде басталған

Боулдер Сити қаласының негізі салынған жер қатал, шөлді аймақ еді. Оның жалғыз мақсаты – Колорадо өзеніндегі Гувер бөгетін салуға шартты жұмысшыларды орналастыру қажеттілігі болды (1933 жылдан 1947 жылға дейін көбінесе Боулдер бөгеті деп аталған, кейін Конгрестің бірлескен қаулысымен Гувер бөгеті деп ресми түрде аталды). Бөгет жобасында жұмыс іздеген ер адамдар 1930 жылы суды қалпына келтіру бюросы бөгет орнын анықтағаннан кейін дереу өзен бойында шатырлар тігізіп қоныстанды. Олардың уақытша құрылыстары жиынтығы "Рагтаун" деп аталды. Боулдер Сити 1931 жылы Суды қалпына келтіру бюросы және Six Companies, Inc. компаниясымен Гувер бөгетін салушы жұмысшыларға арналған тұрғын үй ретінде салынды. Бөгеттің зор масштабы мен жобаның ұзақтығы Суды қалпына келтіру бюросын уақытша емес, жартылай тұрақты қала салу мәселесін қарастыруға мәжбүр етті. Боулдер Сити үкіметтік бақылауда толық жоспарланған қаланың сирек кездесетін мысалы болып табылады. Бұл Ұлыбританиядағы, мысалы, Порт-Санлайт, немесе АҚШ-тағы, мысалы, Чикагодағы Пуллман сияқты 19 ғасырдағы жеке қаржыландырылған компания қалаларынан өзгеше.

Алғашқы жылдары: 1930-1934

Боулдер-Сити федералдық бақылаумен үлгілі қауымдастық ретінде мұқият жоспарланды, оны жоспарлауға Нидерланд туған қала архитектор Сако Риенк де Боер шарт жасасты. ДеБоер бұрын Колорадо штатының Денвер қаласы үшін жоспарлаушы болған және Роки таулары аймағындағы көптеген қалалар мен қалашықтарды жобалауға тиіс болды. Гувер бөгеті жобасының өзі Ұлы депрессияның салдарынан зардап шеккен ел үшін үміт символы болғандықтан, қала да осы үміттің тағы бір көрінісі болуы керек еді. Бөгетте жұмыс істейтін жұмысшылар үшін таза тұру ортасына ерекше мән берілуі тиіс болды. 1930 жылы ДеБоер ұсынған жоспар ресми және симметриялық болды, екі басты осьтерінің соңында саябақ пен Мелиорация бюросының ғимараты орналасқан. Жоспар бастапқы күйінде тым қымбат екендігі анықталды және блоктардың мөлшері реттелді. Дегенмен, қоғамдық кеңістіктерге және көптеген ландшафтық безендірулерге мүмкіндік бергені үшін "Неваданың Бақша қаласы" деген лақап атты. Жасыл кеңістіктерді ұсыну – Мелиорация бюросының "Америкалық Батысты қайта жаңарту және "жасылдандыру" миссиясының тағы бір көрінісі болды". Қала шамамен 5000 жұмысшыға арналған. Гувер бөгетіндегі жұмысшылардың мәртебесі олардың үйлерінің мөлшері мен орналасқан жерінен көрінді. Ең маңызды қызметкерлердің үйлері төбеге жақын жерде салынды. Басқарушылар төбеден төмен орналастырылды, ал жұмысшыларға арналған үйлер қоғамдық ғимараттар мен саябақтардан ең алыс орналасқан. ДеБоердің жоспарының ең көп өзгертілген бөліктері осы төменгі топтағы тұрғын үйлерде болды, онда ашық кеңістіктер мен саябақтар көбінесе жойылды. Коммерциялық даму қала басқарушысы Симс Эли кезінде шектелді және қатаң реттелді. Қаладағы дүкендердің түрлерінің саны шектелді, ал бизнес ашуға ниеттенгендердің мінез-құлқы мен қаржылық тұрақтылығы тексерілді. Екінші жағынан, дамып келе жатқан қалада мектептерге орын болған жоқ, мүмкін, Мелиорация бюросы қаланың жалғыз ер адамдармен толатынын күткендіктен. Қала Боулдер-Сити орналасқан федералдық резервацияда мемлекеттік қаржымен мектептер ашуға рұқсат алғанға дейін уақытша сыныптармен көрікті. Қалада аурухана да болған жоқ. Жарақат алған жұмысшылар Лас-Вегасқа 53 шақырым (53 км) сапар шегуге мәжбүр болды, ал қалаға аурухана салынғаннан кейін, әйелдер көп жылдар бойы қабылдамады.

Бұрынғы компания қалаларымен ұқсастық

Алғашқы үлгідегі компаниялық қала Порт Санлайт сияқты, Боулдер Сити жұмысшылары қатаң бақылауда болды: қалада 1969 жылға дейін алкогольге тыйым салынды және қала құрылғаннан бері құмар ойындарға тыйым салынған. Қала тыйым салу дәуірінде салынған. 1931 жылы ашылған Боулдер театры жұмысшылардың ойын-сауық үшін Лас-Вегаска бару қажеттілігін жойды. Мұндай шаралар 19-ғасырдан бері компаниялық қалаларда кең таралған, себебі өз бақшаларымен қоршалған, лайықты демалыспен қамтамасыз етілген және арақ ішпеген жұмысшылар жұмыс күндері тиімдірек болды. Боулдер Сити жағдайында алкоголь мен құмар ойындарға тыйым салу, әрине, Лас-Вегастың жақын орналасуымен байланысты болды, ол әдепсіздікке толы айманымен танымал еді. Боулдер Ситине келушілерге рұқсат қағазы талап етілді, ал 1932 жылға қарай барлық келушілер міндетті түрде өтуге тиіс қақпа орнатылды.

Орталықсыздандыруға бағытталған бағыт

Боулдер-Ситидің құрылуы Лас-Вегас шамамен 5000 тұрғыны бар шағын қала болған кезде орын алды, бұл Кларк округі аймағындағы қалалардың фрагментациясының бастауы болды. Бірнеше орталыққа таралу 1970 жылдардағы децентрализация қозғалысынан бұрын басталды. 1943 жылы құрылған және магний өнеркәсібіне негізделген, жақын орналасқан Хендерсон қаласы, Кларк округінің халқы айтарлықтай өскенге дейін децентрализацияның тағы бір ерте мысалы болды: "аймақ өзінің тарихының басында децентрализациялана бастады және көп орталықты аймақ ретінде қайта құрылды". Хендерсон, Солтүстік Лас-Вегас, Лас-Вегас және Боулдер-Ситидің тәуелсіз басқарулары аймақтың фрагментацияланған сипатын жалғастырып, әр қалаға ерекше мінез берді, сондай-ақ осы қалалардың сыртқа қарай өсуіне кедергі келтірді.

1960 жылдардан бастап

1959 жылға дейін үкімет Боулдер-Ситиді бақылаудан шығармады, қала құрылғанға дейін. Боулдер-Ситидің құрылу салтанаты 1960 жылдың 4 қаңтарында өтті. Қалалық кеңес фармацевт Роберт Н. Бродбентті қаланың тұңғыш мэрі етіп сайлады. Тұрғындар бекіткен қалалық харта қала шегінде құмар ойнауға тыйым салады. Бұл ереже күшінде, Боулдер-Ситиді Невада штатында құмар ойнауға тыйым салынған екі қаланың біріне айналдырды (екіншісі – Панака қаласы). «Hoover Dam Lodge» қонақ үй казиносында құмар ойнауға рұқсат бар, сонымен қатар ол Боулдер-Сити мекенжайымен тіркелген, бірақ ол Мид көлі ұлттық демалыс аймағы шегіндегі жеке меншік жерде орналасқандықтан, қала шегінде емес. Қаланың екінші жағындағы тағы бір казино – «Railroad Pass Hotel and Casino», ол Боулдер-Сити телефон кодына ие, бірақ көршілес Хендерсон қаласының шегінде орналасқан. Алкогольдік сусындарды сатуға алғаш рет 1969 жылы рұқсат берілді. 2018 жылдың 9 тамызында Боулдер-Сити айналма жолы «Interstate 11» жобасының аясында халыққа ашылды. Айналма жол әлі де Боулдер-Сити шегінде, бірақ елді мекенді айналып өтеді. Бастапқыда кәсіпкерлер мен тұрғындар айналма жолдың жергілікті экономикаға кері әсер ететінінен қынжылды, бірақ кейбір кәсіпкерлер үшін керісінше болды.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы – , оның , немесе 0,02%-ы су құрайды. Бұл Боулдер-Ситиді Невада штатындағы жер ауданы бойынша ең ірі қалаға және елдегі 35-ші орынға қояды, бірақ оның халық тығыздығы шаршы мильге шамамен 72 адамды құрайды. Боулдер-Сити өсуді қатаң бақылауда ұстайды, жылына жаңа құрылыс үшін 120 бір немесе көп отбасылық тұрғын үйлерге рұқсат беріледі. Сондай-ақ, қонақүйлердегі бөлмелердің саны 35-тен аспауы керек. Бұл шектеулер Боулдер-Сити қаласының кодексінде белгіленген.

Демография

2000 жылғы санақ бойынша қалада 14 966 адам, 6 385 үй шаруашылығы және 4 277 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 6 979 тұрғын үй, орташа тығыздығы – (мәлімет жоқ). Қала халқының этникалық құрамы: 94,5% ақ нәсілді, 0,7% афроамерикалық, 0,7% американдық үндістер, 0,7% азиялық, 0,2% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,3% басқа нәсілдер, 1,9% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын халықтың 4,3% -ы латын американдықтары немесе испандықтар. 6 385 үй шаруашылығының 23,6% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 55,8% -ы бірге тұратын жұбайлар, 7,4% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 33,0% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 27,6% -ы жеке адамдардан тұрады, ал 13,1% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,30 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,79 адамды құрайды. Қала халқының жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер – 20,4%, 18-24 жас аралығындағылар – 5,3%, 25-44 жас аралығындағылар – 21,3%, 45-64 жас аралығындағылар – 29,3%, 65 жастан асқандар – 23,7%. Орташа жас – 47 жас. Әр 100 әйелге 97,8 еркек шақтандырылған. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 96,0 еркек шақтандырылған. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 50 523 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 60 641 доллар. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 42 041 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 30 385 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа жылдық табысы 29 770 доллар. Халықтың 6,7%-ы және отбасылардың 4,7%-ы кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 9,4%-ы және 65 жастан асқандардың 5,3%-ы.

Медиа

Стивенс Медиа "Болдер Сити Ривью" газетін жариялайды. 2009 жылы жабылуға дейін "Болдер Сити Ньюс" жергілікті газет болып келді. "Fallout: New Vegas" ойынында Боулдер Сити бейнеленген.

Танымал мәдениетте

1976 жылы Джимми Уэбб жазған "Highwayman" әнінде осы қала туралы айтылады. Әннің екінші шумағында "жапайы Колорадодағы Боулдер" деп аталатын бір жер еске алынады. Бұл шумақ Гувер бөгетін салу кезінде қаза тапқан құрылысшының көзқарасынан айтылған. Боулдер-Ситидің шағын нұсқасы 2010 жылғы "Fallout: New Vegas" ролдік ойынында бейнеленген. Боулдер-Сити – 2016 жылғы "La La Land" музыкалық фильмінің басты кейіпкерлерінің бірінің туған қаласы. Бұл Амелия "Миа" Доланның (Эмма Стоун сомдаған) туған жері, ол киножұлдыз болу арманымен Лос-Анджелес, Калифорнияға көшер алдында осында тұрады. Боулдер-Сити Мило Мёртидің заңдарының 1-6 эпизодында еске алынады. Джексон Эллистің "Сент-Томас иелері" (GWP, 2018) романы 1938 жылы Боулдер бөгетінің салынуынан кейін Невада штатындағы Сент-Томас қаласын тастап кеткен соңғы отбасының тарихын айтады. Романның бір бөлігі Боулдер-Ситиде өтеді, және Лордтар отбасының әкесі Томас алты компанияда жұмысқа орналасқаннан кейін осында тұрып жұмыс істейді.