Карсон-Сити: Невада штатының астанасы

Кіріспе

Невада штатының астанасы, АҚШ

Карсон-Сити – тәуелсіз қала және АҚШ-тың Невада штатының астанасы. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 58 639 адамды құрайды, бұл оны штаттың ең көп халқы бар 6-шы қаласы етеді. Қала халқының көп бөлігі Риноның оңтүстігіне қарай 48 шақырым жерде, Карсон қатарының шығыс жиегінде, Сьерра-Неваданың бір тармағындағы Игл-Вэллиде орналасқан. Қала белгілі таушы Кит Карсонның құрметіне аталған. Бұл қала бастапқыда Калифорнияға бет алған көшпенділер үшін тоқтау орны ретінде пайда болды, бірақ солтүстік-шығыстағы тауларда күміс кені табылуымен (Комсток Лод) қалаға айналды. 1864 жылы штат мәртебесін алғаннан бері Карсон-Сити Неваданың астанасы болып табылады. Тарихының көп бөлігінде Вирджиния және Труки темір жолының маңызды торабы болды, бірақ 1950 жылы теміржол жолдары алынып тасталды. 1969 жылға дейін Карсон-Сити Ормсби округінің орталығы болды. Сол жылы өткен референдумда қала мен округті біріктіруге келісім берілді, нәтижесінде штат заң шығарушы органы Карсон-Сити біріктірілген муниципалитетінің жаңа жарғысын қабылдады. Бірігуден кейін қала шекарасы батысқа қарай Сьерра-Невада арқылы Калифорния штатының шекарасына дейін, Тахо көлінің ортасына дейін созылады. АҚШ-тағы басқа тәуелсіз қалалар сияқты, халық санағы мақсатында округ деңгейінде қарастырылады.

Тарих

Уашо халқы бұл аңғарда және оның төңірегінде шамамен 6000 жылдан бері қоныс тепкен. Қазіргі Игл-Вэлли деп аталатын жерге еуропалық американдықтардың алғашқылары 1843 жылғы қаңтарда Джон К. Фремонт және оның саяхатшылар тобы болды. Фремонт өзінің экспедициясына жалдаған таушы және барлаушы Кит Карсонның құрметіне ағып өтетін өзенді Карсон өзені деп атады. Кейін қоныс аударушылар жергілікті халықты еске алу үшін бұл аймақты Уошо деп атады. 1851 жылға қарай, Карсон өзені бойындағы Игл-Стейшн ранчосы Калифорния жолының Карсон тармағымен жүретін саяхатшылар үшін сауда орталығы және тоқтау орны болды. Аймақ пен сауда орталығы атауын алғашқы қоныс аударушылардың бірі аулап өлтірген және орынжайдың қабырғасына ілінген аққабақ бүркітінен алды. Бұл аймақ Юта территориясының бір бөлігі болғандықтан, басқару Солт-Лейк-Ситиден, территориялық үкіметтің штаб-пәтері орналасқан жерден жүргізілді. Алғашқы қоныс аударушылар мормондардың ықпалына наразылық білдіріп, Невада территориясын құруды қалады. Авраам Карри бастаған ықпалды қоныс аударушылар тобы жоспарланған территория үшін астана салуға лайықты жер іздеді. 1858 жылы Авраам Карри Игл-Стейшн сатып алды, содан кейін бұл елді мекен Карсон-Сити деп аталды. Карри және бірнеше серіктестер Игл-Вэллиді дамыту мақсатымен зерттеу жүргізді. Карри Карсон-Ситидің болашақта астана ретінде қызмет ететініне сенімді болды және капитолий салу үшін қала орталығында жер учаскесін қалдырды. 1859 жылы жақын жердегі Комсток кенінен алтын мен күміс табылды, содан кейін Карсон-Сити халқы өсе бастады. Карри қала орталығынан шығысқа қарай бір шақырым жерде "Уорм-Спрингс" қонақ үйін салды. Территориялық губернатор Джеймс В. Най Невадаға келгенде, Сан-Францискодан Невадаға оны сүйемелдеген Карсон-Сити заңгері Уильям Стюарттың ықпалымен Карсон-Ситиді территориялық астана етіп таңдады. Осылайша, Карсон-Сити Вирджиния-Сити мен Американ Флэттен басымдық алды. Карри "Уорм-Спрингс" қонақ үйін территориялық заң шығарушы жиналысына кездесу орны ретінде ұсынды. Заң шығарушы орган Карсон-Ситиді Ормсби округінің орталығы деп жариялады және қонақ үйді территориялық түрме етіп таңдады, ал Карри оның алғашқы бастығы болды. Бүгінде бұл жер әлі де мемлекеттік түрменің бөлігі болып табылады. 1864 жылы АҚШ Азамат соғысы кезінде Невада штат мәртебесін алғанда, Карсон-Сити Неваданың тұрақты астанасы ретінде бекітілді. Карсон-Ситидің дамуы енді кен өнеркәсібіне тәуелді болмай, гүлденген сауда орталығына айналды. Вирджиния және Трукки темір жолы Вирджиния-Сити мен Карсон-Сити арасында салынды. Сондай-ақ, Карсон-Ситиге дейін Сьерра-Невададан су құбыры тартылды. Қазіргі капитолий ғимараты 1870-1871 жылдары салынды. АҚШ Монета соққысы 1870-1893 жылдар аралығында Карсон-Сити монета соққысын жұмыс істетті, онда алтын және күміс монеталар соғылды. Сол кезде Қытайдан көптеген адамдар келді, олардың көпшілігі теміржолда жұмыс істеді. Олардың кейбіреулері өз бизнесін ашып, мектепте сабақ берді. 1880 жылға қарай Карсон-Ситиде "әр бес ақсүйектің бірінен" - мыңға жуық қытай халқы тұрды. Карсон-Сити халқы мен көлік ағыны азайды, себебі Орталық Тынық мұхиты темір жолы Доннер асуы арқылы Карсон және Колорадо темір жолымен байланыс жасау үшін тармақ желісін салды. Бұл жаңа желі Вирджиния және Трукки темір жолын айналып өтті және Карсон-Ситиге пайда әкелмейтіндей алысқа орналасқан. Тонопа және Голдфилдтегі кен өндірісінің жаңа толқыны қаланың жағдайын біршама жақсартты. АҚШ Федералдық ғимараты (қазір Пол Лаксальт ғимараты деп аталады) 1890 жылы Стюарт үнді мектебімен бірге аяқталды. Бірақ тіпті осы дамулар 1930 жылға қарай халқының 1500 адамнан астамға азаюына тосқауыл қойа алмады. Карсон-Сити кішкентай қала мәртебесіне мойын бұрып, өзін "Американың ең кішкентай астанасы" деп жарнамалады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала баяу өсті, 1960 жылға қарай ол 1880 жылғы өсім кезеңіндегі халқына жетті.

The Washoe people have inhabited the valley and surrounding areas for about 6,000 years. The first European Americans to arrive in what is now known as Eagle Valley were John C. Frémont and his exploration party in January 1843. Fremont named the river flowing through the valley Carson River in honor of Kit Carson, the mountain man and scout he had hired for his expedition. Later, settlers named the area Washoe, in reference to the indigenous people. By 1851, the Eagle Station ranch along the Carson River was a trading post and stopover for travelers on the California Trail's Carson Branch, which ran through Eagle Valley. The valley and trading post received their name from a bald eagle that was hunted and killed by one of the early settlers and was featured on a wall inside the post. As the area was part of the Utah Territory, it was governed from Salt Lake City, where the territorial government was headquartered. Early settlers bristled at the control by Mormon influenced officials and desired the creation of the Nevada territory. A vigilante group of influential settlers, headed by Abraham Curry, sought a site for a capital city for the envisioned territory. In 1858, Abraham Curry bought Eagle Station and the settlement was thereafter renamed Carson City. Curry and several other partners had Eagle Valley surveyed for development. Curry decided Carson City would someday serve as the capital city and left a plot in the center of town for a capitol building. After gold and silver were discovered in 1859 on nearby Comstock Lode, Carson City's population began to grow. Curry built the Warm Springs Hotel a mile to the east of the city center. When territorial governor James W. Nye traveled to Nevada, he chose Carson City as the territorial capital, influenced by Carson City lawyer William Stewart, who escorted him from San Francisco to Nevada. As such, Carson City bested Virginia City and American Flat. Curry loaned the Warm Springs Hotel to the territorial Legislature as a meeting hall. The Legislature named Carson City to be the seat of Ormsby County and selected the hotel as the territorial prison, with Curry serving as its first warden. Today, the property is still part of the state prison. When Nevada became a state in 1864 during the American Civil War, Carson City was confirmed as Nevada's permanent capital. Carson City's development was no longer dependent on the mining industry and instead became a thriving commercial center. The Virginia and Truckee Railroad was built between Virginia City and Carson City. A log flume was also built from the Sierra Nevada into Carson City. The current capitol building was constructed from 1870 to 1871. The United States Mint operated the Carson City Mint between the years 1870 and 1893, which struck gold and silver coins. People came from China during that time, many to work on the railroad. Some of them owned businesses and taught school. By 1880, almost a thousand Chinese people, "one for every five Caucasians", lived in Carson City. Carson City's population and transportation traffic decreased when the Central Pacific Railroad built a branch line through Donner Pass to connect with the Carson and Colorado Railroad. The new bypassed the Virginia & Truckee, and ran too far to the north to benefit Carson City. The city was slightly revitalized with the mining booms in Tonopah and Goldfield. The US federal building (now renamed the Paul Laxalt Building) was completed in 1890 as was the Stewart Indian School. Even these developments could not prevent its population from dropping to just over 1,500 people by 1930. Carson City resigned itself to small city status, advertising itself as "America's smallest capital". The city slowly grew after World War II; by 1960, it had reached its 1880 boom time population.

ХХ ғасырдағы қайта жандану және өсім

1940-жылдардың аяғында Ормсби округі мен Карсон қаласын біріктіру туралы пікір-таластар басталды. Сол кезде округ, негізінен, Карсон қаласынан және батысқа қарайғы бірнеше шағын елді мекендерден тұрды. 1960 жылғы халық санауы бойынша округ тұрғындарының 2900-ден басқасының барлығы Карсон қаласында тұрды. Бірақ бұл әрекет 1966 жылға дейін, бүкіл штат бойынша өткен референдумда бірігуге рұқсат берілгенге дейін нәтижесін бермеді. Конституцияға қажетті өзгерістер 1968 жылы қабылданды. 1969 жылдың 1 сәуірінде Ормсби округі мен Карсон қаласы ресми түрде бірігіп, Карсон қаласының біріктірілген муниципалитеті құрылды. 1991 жылы қала қалалық жоспарын қабылдады, онда Капитолийдің 500 фут (152 метр) радиусіндегі ешбір ғимарат одан биік болмауы тиіс екені көрсетілді. Бұл жоспар қала орталығында болашақтағы биік ғимараттар салуға тиым салды. Ормсби үйі – Карсон қаласының ең биік ғимараты, оның биіктігі… Құрылысы 1972 жылы аяқталды.

География

Қаланың көп бөлігі Қыран аңғарында орналасқан. Карсон өзені Дуглас округі арқылы ағып, оңтүстік-батыс жағынан аталған аңғар мен Карсон-Сити қаласының шетінен өтеді. Біріктірілгеннен бері қала шекарасына осы аңғардан тыс бірнеше шағын елді мекендер кіреді. Бүгінде қала шекарасына Сьерра-Невада тауларының бірнеше шыңдары, Вирджиния жотасының және Пайн Нат тауларының шағын бөліктері, сондай-ақ Марлетт көлі мен Тахо көлінің бір бөлігі кіреді. Қала шекарасының ең биік нүктесі – Snow Valley шыңы, оның биіктігі 9214 фут (2808 метр). Карсон-Сити – екінші бір штаттың шекарасына тікелей жанасқан екі штат астанасының бірі, екіншісі – Трентон, Нью-Джерси.

Климат

Карсон Сити суық қыс және ыстық жазбен сипатталатын суық жартылай шөлді климатқа (Koppen: BSk) ие. Қала теңіз деңгейінен шамамен 1464 метр биіктіктегі шөлді далалық өзен аңғарында орналасқан. Жылдың төрт айқын мезгілі бар. Қыста әдетте жеңілден орташаға дейін қар жауады, жауын-шашынның көп бөлігі қыс және көктем айларында болады, ал жаз және күз айлары көршілес Калифорнияға қарағанда құрғақ. Жыл сайын 39.5 күннен астам температура тіркеледі, ал + температура 1.2 күнге жетеді.

Демография

Карсон-Сити – АҚШ-тың 366 метрополитендік статистикалық аймағының ішіндегі ең кішісі. 2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 55 274 адам, 20 171 үй шаруашылығы және 13 252 отбасы тұрады. Халық тығыздығы 21 283 тұрғын үй бірлігін құрады. Қаланың нәсілдік құрамы: 81,1% ақ нәсілді, 1,9% қара немесе афроамерикалық, 2,4% американдық индейлер, 2,1% азиялық, 0,2% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 9,4% басқа нәсілдер және 2,9% екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Халықтың 21% испаниялық немесе латын американдықтарды құрайды. 2000 жылғы халық санауы бойынша 20 171 отбасы тіркелді, олардың 29,8%-ы 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 50,0%-ы некеде тұрған жұбайлар, 11,0%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үй шаруашылықтары, ал 34,3%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 27,8%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 11,00%-ында 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдар бар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,44 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,97 адамды құрайды. Қаланың жас бойынша құрамы: 18 жасқа дейінгілер 23,4%, 18-24 жас аралығындағылар 7,9%, 25-44 жас аралығындағылар 28,9%, 45-64 жас аралығындағылар 24,9% және 65 жасқа жоғарылар 14,9%. Орташа жас 39 жасқа тең. Әр 100 әйелге 106,9 еркек келеді. 18 жасқа және одан жоғары әйелдердің әр 100-іне 108,2 еркек келеді. 2000 жылғы халық санауынан алынған мәліметтерге сәйкес, қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 41 809 доллар, ал отбасының орташа табысы 49 570 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 35 296 доллар, ал әйелдердің 27 418 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 20 943 долларды құрайды. Халықтың 10,0%-ы және отбасылардың 6,9%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады. Барлық халықтың 13,7%-ы 18 жасқа дейінгілер, ал 5,8%-ы 65 жастан асқандар кедейлік шегінен төмен өмір сүреді.

Тілдер

2010 жылы Карсон қаласының 5 және одан үлкен жастағы тұрғындарының 82,3% (42 697) үйінде бірінші тіл ретінде ағылшын тілінде сөйлесе, 14,1% (7 325) испан, 0,6% (318) француз тілінде сөйледі. Сонымен қатар, бес жастан асқан халықтың 0,5% (261) көптеген үнді-арий тілдерін негізгі тіл ретінде қолданды. Барлығы, Карсон қаласының 5 және одан үлкен жастағы тұрғындарының 17,7% (9 174) ағылшын тілінен өзге бірінші тілде сөйледі.

Спорт және демалыс

Карсон Ситиде ешқашан кәсіби спорт командалары болған емес. Дегенмен, саябақтар мен демалыс орындарында түрлі спорт түрлері ұсынылады. Көптеген аудандық саябақтарда пикникке арналған үстелдер, жағажайлар, дәретханалар, балық аулау, софтбол, баскетбол аяқтары, көлдер, теннис және волейбол сияқты алуан мүмкіндіктер бар. Ең ірі саябақ – Миллс паркі, оның жалпы ауданы және 2 фут енді теміржол – Карсон және Миллс паркі теміржолын қамтиды. Карсон Ситиде шаңғы трассалары болмаса да, қала Аспан тау курорты, Даймонд Пик және Маунт Роуз Ски Тахо шаңғы курорттарына жақын орналасқан.

Көлік

Қалада төрт магистраль бар: Невада штатының 28-ші тас жолы, АҚШ-тың 395-ші тас жолы, АҚШ-тың 50-ші тас жолы және Интерстейт 580, оның жалғыз жылдам автомагистралі. Карсон қаласының жылдам автомагистраль жобасының 1-ші кезеңі 395-ші АҚШ тас жолынан, қаланың солтүстігінде, 50-ші АҚШ тас жолына дейін 2006 жылдың ақпан айында аяқталды, ал 2-ші кезең, 50-ші тас жолынан Фэрвью-Драйвқа дейін, ресми түрде 2009 жылдың 24 қыркүйегінде ашылды. 2B кезеңі, Фэрвью-Драйвтан 50-ші тас жолына дейін, 2017 жылдың тамызында аяқталды. 2012 жылға дейін Карсон-Сити штатаралық автомагистральмен тікелей байланыстырылмаған бес штаттық астананың бірі болды; I 580 қала шекарасына дейін созылған кезде қала бұл ерекшелігін жоғалтты. Карсон қаласының алғашқы заманауи автобус жүйесі, Jump Around Carson немесе JAC, 2005 жылдың қазан айында жұртшылыққа ашылды. JAC Карсон-Сити үшін идеалды шағын қалалық автобусты пайдаланады. Тахо көлік ауданы Гарднервиллді Карсон-Ситимен байланыстырады. Дегенмен, басқа бағыттарға құрлықтағы қоғамдық көлік қызметі дерлік жоқ. Жолаушылар пойызы 1950 жылдан бері Карсон-Ситиге қызмет көрсетпейді, ол кезде Вирджиния және Труки темір жолы жабылды. Greyhound Lines 2006 жылы қалаға автобус тасымалын тоқтатты, ал Amtrak 2008 жылы Калифорния штатының Сакраменто қаласына жалғасатын автобус тасымалын тоқтатты. Қазіргі уақытта Реноға тек шектеулі дүйсенбі-жұма күндері RTC автобус қызметі бар, ол әлі де Greyhound және Amtrak, сондай-ақ Лоун Пайндан Реноға дейін Шығыс Сиера Транзит Ауторитетінің қызметімен қамтамасыз етіледі. Карсон қаласына сонымен қатар Карсон әуежайы қызмет көрсетеді, ол қаланың солтүстік бөлігіндегі аймақтық әуежай. Рено-Тахо халықаралық әуежайы, 28 миль (45 км) қашықтықта орналасқан, ішкі коммерциялық рейстерді жүзеге асырады.

Білім

Карсон қаласының мектеп округі, қаланың жалғыз мемлекеттік мектеп округі, онда он мектеп жұмыс істейді. Алты бастауыш мектеп: Бордвич Брей бастауыш мектебі, Империя бастауыш мектебі, Фримонт бастауыш мектебі, Фрич бастауыш мектебі, Марк Твен бастауыш мектебі және Аль Селигер бастауыш мектебі. Екі орта мектеп: Карсон орта мектебі және Игл Вэлли орта мектебі. Карсон орта мектебі мен Пионер орта мектебінің баламасы жоғары сынып оқушыларына қызмет көрсетеді. Карсон орта мектебі Салиман жолында орналасқан. Округ Карсон Монтессори мектебін демеушілік етеді, ол K-6 сыныптарындағы мемлекеттік чартерлік мектеп. Невада штатының кез келген округінде тұратын оқушылар тіркеле алады. Карсон Монтессори мектебі округтегі теңгерімді бюджетпен жұмыс істейтін жалғыз мектеп. 2019 жылы Карсон Монтессори мектебі Губернатордың STEM мектептері атағын алды, бұл штат бойынша 25 мектепке берілген ресми мойындау, осыған байланысты губернатор қатысатын қысқа салтанатты шара өтеді, онда мектептерге 10 футтық ту тағайындалады. Батыс Невада колледжі (WNC) – Невада жоғары білім беру жүйесінің құрамына кіретін, аймақтық аккредиттеуден өткен екі және төрт жылдық білім беру мекемесі. Колледж білім беру, өнер және ғылым сияқты көптеген бағдарламаларды ұсынады. Карсон Ситиде Карсон Сити кітапханасы деп аталатын қоғамдық кітапхана бар.