Кіріспе
Математикада, жартылай реттелген жиынның (посеттің) өлшемі – бұл жартылай реттілікке әкелетін толық реттердің қиылысының ең кіші саны. Бұл ұғым кейде реттік өлшем немесе жартылай реттіліктің Душник-Миллер өлшемі деп те аталады. Бұл өлшемді алғаш зерттеген; осы тақырыпты одан да толығырақ қарастыру үшін қараңыз.
In mathematics, the dimension of a partially ordered set (poset) is the smallest number of total orders the intersection of which gives rise to the partial order. This concept is also sometimes called the order dimension or the Dushnik–Miller dimension of the partial order. first studied order dimension; for a more detailed treatment of this subject than provided here, see .
Мысал
n оң бүтін сан болсын, ал P – ai және bi элементтеріндегі (1 ≤ i ≤ n) i ≠ j болғанда ai ≤ bj, ал қалған жұптардың ешқайсысы салыстырылмаған жағдайдағы ішінара рет болсын. Атап айтқанда, ai және bi P-де салыстырылмайды; P-ні тәж графигінің бағытталған түрі ретінде қарастыруға болады. Суретте n = 4 үшін осы типтегі реттелу көрсетілген. Содан кейін, әр i үшін кез келген реализаторда ai-ден басқа барлық aj-ден басталатын сызықтық рет болуы керек (кейбір ретпен), содан кейін bi, содан кейін ai және қалған bj элементтерімен аяқталады. Бұл солай, себебі егер мұндай ретті қамтымайтын реализатор болса, онда осы реализатордың реттерінің қиылысында ai, bi-ден бұрын келеді, бұл P-дегі ai мен bi-нің салыстырылмауына қайшы келеді. Керісінше, әр i үшін осы типтегі бір ретті қамтитын кез келген сызықтық реттер жиынының қиылысы P болады. Осылайша, P-нің өлшемі дәл n-ге тең. Шындығында, P n өлшемді позиттің стандартты мысалы ретінде танымал және әдетте Sn арқылы белгіленеді.
Тапсырыс өлшемінің екінші түрі
Екінші өлшемді жартылай реттерді, салыстырмалылық графигі басқа жартылай реттің салыстырмалылық графигінің толықтырғышы болатын жартылай реттер ретінде сипаттауға болады. Яғни, P жартылай реті, егер және тек қана, сол элементтер жиынында Q жартылай реті болса, онда әрбір x, y ерекше жұбы осы екі жартылай реттің біреуінде ғана салыстырылады. Егер P екі сызықтық кеңейту арқылы іске асырылса, онда P-ге толықтырғыш Q жартылай реті осы екі сызықтық кеңейтудің біреуін кері қайтару арқылы іске асырылуы мүмкін. Сондықтан, екінші өлшемді жартылай реттердің салыстырмалылық графиктері – пермутациялық графиктер, яғни өздері салыстырмалылық графиктері болып табылатын және салыстырмалылық графиктерге толықтырғыш болатын графиктер. Екінші өлшемді жартылай реттерге қатарлы-параллель жартылай реттер де жатады. Олар – Хассе диаграммаларында доминанттық суреттері бар жартылай реттер, оларды реализатордың екі пермутациясындағы орналасуларын декартық координаттар ретінде пайдалану арқылы алуға болады.
Есептеу күрделілігі
Берілген шекті ішінара реттелген жиынның рет өлшемі ең көп дегенде екі екенін полиномиалдық уақытта анықтау мүмкін, мысалы, ішінара реттің салыстырылатындық графигінің пермутация графигі екенін тексеру арқылы. Дегенмен, k ≥ 3 кез келген үшін рет өлшемінің ең көп дегенде k екенін тексеру NP-толық мәселе болып табылады.
Графиктердің инциденттік жиынтығы
Кез келген бағытталмаған G графигінің түсу жиынтығының элементтері G-дің төбелері мен жиектері болып табылады; бұл жиынтықта, егер x = y немесе x - төбе болса, y - жиек, ал x - y-дің соңғы нүктесі болса, x ≤ y. Графтардың кейбір түрлері олардың түсу жиынтығының реттік өлшемдерімен сипатталуы мүмкін: граф жол графигі болып табылады, егер оның түсу жиынтығының реттік өлшемдері ең көп дегенде екі болса, ал Шнайдер теоремасы бойынша ол жазық граф болып табылады, егер оның түсу жиынтығының реттік өлшемдері ең көп дегенде үш болса. n төбесі бар толық граф үшін түсу жиынтығының реттік өлшемдері . Осыдан, барлық қарапайым n төбелі графтардың түсу жиынтығының реттік өлшемдері болады.
For a complete graph on n vertices, the order dimension of the incidence poset is It follows that all simple n vertex graphs have incidence posets with order dimension .
k-өлшемі және 2 өлшемді
Өлшемнің жалпылауы – k өлшем (белгіленуі ) ұғымы, ол ішінара тәртіпті енгізуге болатын, ең көп k ұзындығындағы тізбектердің ең аз саны болып табылады. Атап айтқанда, реттің 2 өлшемін осы жиынға кіріктіру тәртібіне реттіктің енуіне мүмкіндік беретін ең кіші жиынның мөлшері ретінде қарастыруға болады.