Кіріспе

Компьютерлік бағдарламадағы өрнек. Компьютерлік ғылымда Бульдік өрнек – бағдарламалау тілдерінде қолданылатын, бағаланғанда Бульдік мән беретін өрнек. Бульдік мән – дұрыс немесе жалған. Бульдік өрнек Бульдік тұрақтылары (True/Yes немесе False/No), Бульдік типтегі айнымалылар, Бульдік операторлар және Бульдік функциялардың комбинациясынан құралуы мүмкін. Бульдік өрнектер логикадағы сөйлемдік формулаларға сәйкес келеді және Бульдік схемалардың ерекше жағдайы болып табылады.

Буль операторлары

Көптеген бағдарламалау тілдерінде OR, AND және NOT логикалық операторлары бар; C және одан үлгі алған кейбір тілдерде олар сәйкесінше "||" (қос құбыр белгісі), "&&" (қос амперсанд) және "!" (нұқсан белгісі) арқылы көрсетіледі, ал сәйкес келетін биттік операциялар "|", "&" және "~" (тильда) арқылы бейнеленеді. Математикалық әдебиетте көбінесе "+" (плюс), "·" (нүкте) және сызық, немесе "∨" (vel), "∧" (et) және "¬" (not) немесе "′" (штрих) таңбалары қолданылады. Кейбір тілдерде, мысалы, Perl және Ruby-де, логикалық операторлардың екі жиынтығы болады, олар бірдей функцияларды орындайды, бірақ әртүрлі басымдыққа ие. Әдетте, мұндай тілдерде төмен басымдыққа ие операторлар үшін and, or және not қолданылады. PL/I-ден шыққан кейбір бағдарламалау тілдерінде биттік тізбек түрі бар және жеке логикалық типтің орнына BIT(1) қолданылады. Ондай тілдерде бір және сол операторлар логикалық және биттік операциялар үшін қолданылады. Бұл тілдер OR, AND, NOT және EXCLUSIVE OR операторларын "|", "&", "¬" (инфикс түрінде) және "¬" (префикс түрінде) арқылы көрсетеді.

Қысқа тұйықталу операторлары

Кейбір бағдарламалау тілдері, мысалы, Ada, қысқа тұйықталған логикалық операторларға ие. Бұл операторлар қанағаттандырылмайтын бағалауды қолданады, яғни егер өрнектің мәні сол жақ логикалық өрнектен анықталса, онда олар оң жақ логикалық өрнекті бағаламайды. Соның салдарынан, сол жақ операндың бір мәні үшін ғана туындайтын жанама әсерлер болуы мүмкін.