Кіріспе

Солтүстік-шығыс Америкадағы ескі жол

Ескі Шахта жолы – Нью-Джерси және Нью-Йорк штаттарындағы жол, ол Америка Құрама Штаттарындағы ең көне үздіксіз пайдаланылып келе жатқан жолдардың бірі деп есептеледі. 167 км (104 миль) ұзындығында, ол Делавэр су ойысының ұлттық демалыс аймағынан Нью-Йорк штатының Кингстон қаласының жанына дейін созылады. Жолдың ерте тарихына қатысты теориялардың арасында, дәстүрлі түрде голланд кеншілері 17 ғасырда Нью-Джерси штатының Пахаквари қалашығындағы Делавэр өзені бойында орналасқан Пахаквари мыс шахтасынан мыс кенін Голландтың Жаңа Амстердам колониясындағы, Гудзон өзені бойындағы Эсопусқа тасымалдау мақсатымен жол салуды бастады делінеді. Көптеген тарихшылар бұл халық аңызына күмән келтіреді. 17 ғасырдың соңында голландтар осы жол бойында, Нью-Йорк штатының Кингстон аймағында қоныстанды. Жолдың солтүстік бөлігі кейінірек салыныс Делавэр және Гудзон каналының бағытын, ал оңтүстік бөлігі Делавэр өзенінің бойын, Нью-Джерсидің солтүстік-батысындағы Суссекс және Уоррен округтері арқылы өтеді. Жол бүгінгі күнге дейін сақталған, және Нью-Йорктегі көп бөлігі жаңғыртылып, кеңейтіліп, 209 тас жолына қосылса да, Нью-Джерсидегі "Ескі Шахта жолы" ретіндегі бөлігі Делавэр су ойысының ұлттық демалыс аймағы арқылы өтетіндіктен, көбінесе дамытылмаған күйде. Жол әлі де тарихи және ауылдық сүйкімділігін сақтап тұр. Екі штаттың тарихи орындары бірнеше үйлерді, шаруашылықтарды және шіркеулерді сақтау арқылы аймақтың голланд отаршылдығының мұрасын көрсетеді.

Палеоиндейлер мен америкалықтар

Висконсин мұздығы шамамен б.з.д. 13000 жылы кері шегіне бастағанда, аймақ бірте-бірте жылына бастады. Алғашқыда бұл жер шөптесін өсімдіктер өскен тундра болды. Кейін, жылынудың нәтижесінде тайга/солтүстік орман пайда болды. Үлкен аңдар бұл аймаққа қоныс аударды. Палеоиндейлер бұл аймақтың алғашқы тұрғындары болды. Делавэр өзенінің бойындағы бірнеше орын Gap-тың солтүстігінде және Порт Джервис-тің оңтүстігінде табылды. Көміртектік сынау бойынша ең көне орын б.з.д. 8900 жылы, Gap-тың солтүстігінде, Пенсильвания жағында, өзенге құятын шағын өзеннің жанында орналасқан. Осыдан да ертерек палеоиндейлердің лагерьлері болуы мүмкін, себебі сол кездегі жер беті қазіргі жер бетінен бірнеше метр төмен болған. Сонымен қатар, палеоиндейлер кішкентай топтарда саяхаттап, аңшы-жинаушылар болғандықтан, бір орында ұзақ тұрмаған. Олар аң мен жеміс-жидек іздеу үшін үнемі қозғалып отыруға мәжбүр болды. Сондықтан палеоиндейлер бұл аймақта б.з.д. 10500 жылға дейін болуы мүмкін. Ленапе тайпасы бұл аймақты бірнеше мың жыл бұрын мекендеген. Олар да аңшы-жинаушылар болды. Олар тамақ іздеп көшіп-қонып жүрді, бірақ олардың лагерьлерін ауыстыруы маусымдық сипатта болды. Үлкен ауылдың бірі Минисинк аралында орналасқан. Олардың Делавэр өзені бойындағы жолдары мен отбасылық ауылдары болды. Culvers Gap арқылы Augusta-ға, содан кейін Newton-нан оңтүстікке, шығысқа қарай, ең соңында Parsippany-ге дейін баратын жол болды.

Жолдың шығу тегі

Жол шамамен 10 мың жыл бұрын, б.з.д. 10000 жылдары палеоиндиандардың жолы ретінде бастау алған болуы мүмкін. Кейін бұл жолды ленапи тайпасы пайдаланған. Жол көшіп-қону, сондай-ақ аң аулау және балық аулау аймақтарына саяхат үшін қолданылған. 17 ғасырдың соңында Делавэр су айдынының жанындағы орталық, Нью-Йорк штатының Кингстон қаласынан Ескі Шахта жолы арқылы Гадсон өзенімен байланысты. Дегенмен, бұл жол 18 ғасырдың басына дейін толыққанды жол ретінде дамымады. 17 ғасырдың ортасында үш соғыс болды: Губернатор Кифт соғысы, Эзопус соғыстары және Бітіспеу соғысы. Голландтар мен жергілікті американдықтар арасындағы осындай қақтығыстар кезінде мұндай жол салу мүмкін болмады. 17 ғасырда голландтардың саны көп емес еді. Олардың Манхэттен аралынан Олбанидің солтүстігіне дейін Хадсон өзені бойында бекіністері болды. Олардың шөлді далаға жол салуға жеткілікті күші болмады. Сол кездегі ағаштар өте үлкен, ал жер бедері қиын болды. Мұндай жол үшін көптеген адамдар балтамен ағаштарды кесіп, бұталарды тазалау қажет еді. Соғыс кезінде басқа адамдар жергілікті американдықтардың аумағында аң аулауға мәжбүр болды. Жергілікті американдықтар өз аумағында ағаштарды кесуге рұқсат бермес еді. "Ескі Шахта" жолының бойында голландтардың лагерьлерінің археологиялық қазбалары табылмады, олар мұндай жолды салған болуы мүмкін еді. Сонымен қатар, Пахаквари кен орны аумағында да ешқандай лагерь табылған жоқ. 18 ғасырда салынған көптеген карталар, соның ішінде Уильям Фаденнің 1778 жылғы картасы бойынша, Уолпак иілімінен оңтүстікке қарай Делавэр өзенінің шығыс жағында Пахаквариге баратын жол көрсетілмеген. 1830 жылы Нью-Джерси жағында Делавэр су айдыны арқылы жол салынды, содан кейін жол Делавэрдің шығыс жағымен Пахаквариге дейін созылды. Фаденнің картасында Порт Джервистен Минисинк аралына дейін жол көрсетілген, онда жол үш бағытқа бөлінеді. Бір жол Калверс-Гап арқылы өтеді. Екіншісі Делавэр өзенін Минисинк аралынан кесіп өтіп, өзеннің батыс жағымен оңтүстікке қарай жүреді. Үшінші жол Уолпак иіліміне дейін созылып, өзеннен өтіп, Делавэрдің батыс жағымен оңтүстікке қарай бағытталған. Бұл жолдар еуропалықтар келген кезде жергілікті американдықтар пайдаланған жолдар еді. Жергілікті кенде мыстың құрамы 2-3% ғана болды. Төмен сапалы кенді қиын жолдармен ағаштан жасалған көліктермен тасымалдау өте қиын және экономикалық тұрғыдан тиімсіз болар еді. Егер голландтар Пахакваридегі кен орнын салса, кен өндіру өте қиын және қажырлы еңбек болар еді. Аймақ Силур биік сарқырамалар формациясында орналасқан, бұл өте қатты құмтас тау жынысы. 17 ғасырдың технологиясын ескере отырып, темір балғалар мен кескіштер қолданылған, өте қатты тау жынысында сапасы төмен кенді өндіру өте қиын болар еді. Шындығында, голландтарға қажеттінің барлық мысы болды, өйткені олар оны Швециядан сатып алды. Жоғарыда айтылған фактілерді ескере отырып, голландтардың Old Mine Road салуы немесе Пахакваридегі төмен сапалы мыс кенін қазуы екіталай.

Ерте тұрақтандыру

Алғашқы бейресми қоныс Нью-Йорк штатының Порт-Джервис қаласының жанында, сол кезде Нью-Джерси деп аталған жерде пайда болды. 1698 жылы бір темірші Порт-Джервис маңындағы жерді ленапи тайпасынан сатып алған. Олар оның металл өңдеу шеберлігін жоғары бағалады, себебі сол кезде металлмен жұмыс істейтін үндістер болған жоқ. Содан кейін ағылшындар Minisink Patent, Wawayanda Patent, NY NJ шекара соғысы, Minisink қонысы, Esopus сияқты жерлерді үндістерден сатып алды.

Шекаралық бекіністер

18 ғасырдың ортасында француздар мен үндістер соғысы кезінде Делавэр өзенінің бойында Филипсбургтен Порт Джервиске дейін сегіз бекінілген үйлер салынды. Алғашқы бекініс Бельвидерге жақын салынды және олардың арасы шамамен сегіз шақырымдай болды. Келесі үй Уолпак маңындағы Исаак Ван Кампеннің үйі еді. Жол Блэрстаунның солтүстік-батысындағы Киттатинни тауынан өтіп, Делавэр өзенінің шығыс жағалауымен жалғасты. Жол ешқашан Гап пен Пахаквари арқылы өткен жоқ. Соңғы бекінілген үй Порт Джервистің батысында орналасқан.

Токс аралы

1955 жылы Диана дауылынан Делавэр өзенінің күрт көтерілуіне байланысты АҚШ Армиясының Инженерлік корпусы Конгресстен Токс аралында бөгет салуға рұқсат беруді сұрады. Делавэр өзені маңындағы қажетті жерлер АҚШ үкіметімен мәжбүрлеп сатып алынды; бірақ, аймақ тұрғындарының үздіксіз наразылықтары, соңында Нью-Джерси губернаторы сияқты сайланған шенеуніктер тарапынан қолдау тапқандықтан, бөгет салынбады. 1965 жылы президент Джонсон Делавэр суайрығы ұлттық демалыс аймағын құру туралы заңға қол қойды. 1970 жылдардың ортасына дейін, бөгет жобасы тоқтатылар алдында 15 000 адамнан үйлері мен жазғы үйлерін босату талап етілді; осы жерлер 1978 жылы демалыс аймағының құрамына енгізілді.

Маршрут сипаттамасы

Ескі шахта жолы бүгінде Делавэр Су айдынынан Порт-Джервис қаласына дейін екі жолақты асфальтталған жол. Делавэр Су айдынынан солтүстікке қарай шамамен алты шақырым жерде Уортингтон мемлекеттік орман қорығында кемпинг орналасқан. Кейбір аймақтарда жол бойында жүгері егіледі. Қалған бөлігі орман немесе дала. Порт-Джервис қаласында бұл жол АҚШ-тың 209-шы бағытының бір бөлігіне айналады, ол солтүстікке қарай Кингстон қаласына дейін созылады.

Мақалалар

Батко, Алисия С. Мәдени ресурстарды басқарудағы Ескі шахта жолын іздеу. 25 № 3 (Ұлттық парк қызметі, 2002). Копчински, Сью. "Ескі шахта жолынан төмен саяхат" ("Spanning the Gap" журналы, 22 № 2, 2000 жылғы жаз). Копчински, Сью. "Голланд шахталары: шындық па, миф па?" ("Spanning the Gap" журналы, 10 № 2, 1998 жылғы жаз).