Кіріспе
1992 жылғы бейне ойын Kye – әр түрлі өзара әрекеттесетін объектілермен нақты уақыт жұмбақ ойыны. Ол Sokoban және Boulder Dash сияқты жұмбақ ойындардан идеялар алған, бірақ белсенді объектілердің қосылуы оған нақты уақыт компонентін сыйлайды, сонымен қатар Pac Man сияқты аркада ойындарының деңгейлерін жасауға мүмкіндік береді. Кез келген адам ойынға жаңа деңгейлер құра алады. Kye-ді Towednack қаласынан Колин Гарбутт жасады және ол алғаш рет 1992 жылы жарық көрді. 2.0 нұсқасынан бастап ойын қайырымдылыққа арналған тегін бағдарламаға айналды – тіркелу үшін Save the Children ұйымына қайырымдық жасау қажет болды, ал қайырымдылық жасаған адам соңғы нұсқаны және 20 қосымша деңгейді алды. Уақыт өте келе, әртүрлі әзірлеушілер мен дизайнерлерден 500-ге жуық қосымша деңгейлер тіркелген пакетке қосылды; оларды тіркелмеген нұсқада да ашуға болады. Kye – ойыншы басқаратын нысан, ал ойынның аты осы нысаннан алынған. Көмекші файлда көрсетілгендей, бұл Гарбутттың итінің есімі.
Kye is a real time puzzle game with a variety of interacting objects. It takes ideas from puzzle games like Sokoban and Boulder Dash, but the inclusion of active objects gives it a real time component, and it can also produce arcade game levels like those found in Pac Man. Anyone can create new levels for the game. Kye was created by Colin Garbutt of Towednack and first released in 1992. Starting with version 2.0, the game became charity shareware – registration required a donation to Save the Children, and the donor received the latest version and 20 additional levels in return. As time passed, roughly 500 additional levels from various developers and designers would be added to the registered package; they could also be opened in the unregistered version. The Kye is also the object controlled by the player in the game, from which the game takes its name. This was the name of Garbutt's dog, according to the help file.
Тарих
Kye-дің 1-ші нұсқасы 1992 жылдың қаңтарында жарық көрді және Ұлыбританияда таратылатын ортақ бағдарламалар жинағында кеңінен таралды. Бұл нұсқада ойынның негізгі мүмкіндіктерінің бәрі болды, соның ішінде тышқанмен басқару, объектілердің нақты уақыт режимінде қозғалуы және белсенді монстрлар. 2-ші нұсқасы 1992 жылдың мамырында шықты. 1-ші нұсқаны тіркегендер 2-ші нұсқаны және деңгейлердің үлкен жиынтығын алды. 2-ші нұсқа визуалды деңгей редакторын және ойын аумағын кеңейткен жаңа объектілерді ұсынды, олардың ішінде қара тесіктер, оқ атушылар және таймер блоктары бар. Бұл екі нұсқа да Windows жүйесі үшін 3.x дәуірінде жасалған, сондықтан 16 биттік қолданбалар болып табылады. Олар Windows-тың қазіргі 64 биттік нұсқаларында жұмыс істемейді, егер 16 биттік үйлесімді виртуалды машинада болмаса. Қандай жағдайда болсын, барлық байланысты каталогтар мен файлдардың атаулары DOS жүйесінің атау шектеулеріне сәйкес болуы керек, яғни атаулар 8 әріптен аспауы керек және файл атауының кеңейтімдері 3 әріптен болуы керек. Кейіннен Kye Windows 3.x-тен өзге платформалар үшін қайта жаңартылды. Бұл бастапқы код қолжетімді болмағандықтан, басынан басталды. Python Kye бастапқы ойынның мінез-құлқын өте дәл қайталайды, тіпті бастапқы автордың ойынша қалыптаспаған кейбір мінез-құлқын да қамтиды. Ол өзінің деңгей редакторымен бірге келеді және бастапқы ойынмен бірдей форматтағы деңгей файлдарын қолданады. Xye – бұл қазіргі заманғы Windows үшін жазылған нұсқа, ол бастапқы мінез-құлқынан кейбір айырмашылықтарға ие және жаңа элементтерді қосады; сонымен қатар, ол өзінің деңгей редакторына ие және бастапқы форматтағы файлдарды оқи алады (бірақ Xye диагональ бойынша қозғалу мүмкіндігін алып тастағандықтан, оған сүйенетін деңгейлерді ойнату мүмкін емес). 1992 жылдан бері Kye-дің басқа да нұсқалары жасалды немесе жасауға тырысылды, соның ішінде қолға ұсталатын құрылғыларға арналған нұсқалар да болды, бірақ бұл басқа нұсқалар қазір тоқтатылған сияқты, ал 2016 жылы тек Python Kye және Xye қолдау көрсетілді. 2022 жылдың желтоқсанында венгр бағдарламашысы Патай Гергели Commodore 64 үшін Kye нұсқасын жариялады. Бұл ремейк бастапқы Windows 3.x нұсқасымен салыстырғанда музыканы және жақсартылған қозғалысты қамтиды, бұл джойстик басқару арқылы қайталап беруді жақсырақ басқаруға мүмкіндік береді.
Ойын
Ойыншы Kye-ді, яғни жасыл шарды, тышқанмен немесе пернетақтамен басқарады. Ойындағы жалғыз әрекет – қозғалыс. Kye заттарды итеріп, тартып немесе оларды тұтыну/жинау арқылы (үстіне басып) ойынмен өзара әрекеттеседі. Әр деңгей – 30×20 шаршыдан тұратын бір экран, олардың әрқайсысында бір нысан орналаса алады. Ойынның мақсаты – әр деңгейдегі барлық алмастарды жинап, содан кейін келесі деңгейге өту. Ойыншы бұрын жеткен деңгейге қайта оралуға мүмкіндік беретін пароль жүйесі бар. Негізгі нысандар – Kye, алмаздар, қатты қабырғалар, жұмсақ блоктар (олардың үстінен өткенде жоғалады) және қатты, жылжымалы блоктар (оларды итеруге болады). Сондай-ақ, магнит сияқты әрекет ететін көлденең және тік наклейкалар да бар. Наклейка өзінің осі бойымен екі шаршыға дейінгі қашықтықтағы кез келген жылжымалы нысанды (Kye немесе басқа наклейкадан басқа) тартады және қозғалмайды. Kye оларды заттарды тарту үшін де пайдалана алады. Осы нысандардың үйлесімі толыққанды нақты уақыт емес жұмбақты құрайды, Сокобан сияқты жұмбақтар жасауға мүмкіндік береді. (Kye-де толтыруға болатын ойық болмаса да, жабысқақ блоктарды кейбір тұзақтармен біріктіріп, Сокобан сияқты ойынды іске қосуға болады.) Сонымен қатар, жылжымалы нысандар – слайдерлер мен тастар бар. Бұл құлаушы тастар ойынына ұқсас, бірақ Kye-де олар төрт бағытта қозғала алады, сонымен қатар слайдерлер немесе тастар ағынын өзгертетін бұрылу блоктары (сағат бойынша және кері сағат бойынша) бар, сондықтан айналмалы ағымдар мен мерзімді механизмдер құруға болады. Ойыншы басқа объектілерді итеруге қабілетті жалғыз басқарылмаған объектілер – баунерлер, механизмдер құруға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, жануарлар: тікендер, бұршақтар, бұрқанақтар, масалар және вирустар бар. Олар Kye-ге қарай қозғалады, ол біреуімен жанасқанда бір өмірді жоғалтады (әр деңгейге төрт өмір беріледі, 0 өмір – бір өмірге тең). Бұл ойынға аркадалық элементін қосады; алайда, ойынның құжаттамасында айуандарды асып кету емес, олардан ақылмен озу керек екені айтылады – мысалы, оларды тұзаққа түсіру үшін блоктарды итеру немесе наклейкаларға немесе қара тесіктерге тарту арқылы. 2-ші нұсқада таймер блоктары (деңгейлерге уақытты кешіктіру механизмдерін қосуды жеңілдетеді), қара тесіктер (ағып, айналып немесе итеріліп келген нысандарды жояды) және атушылар (жаңа слайдерлер немесе тастар жасайды) қосылды. Бұл Kye-ді бастапқыдағы жұмбақ ойынынан аркадалық ойын жанрына жақындатады.
Әдеттегі деңгейлер
Kye пайдаланушыларға қарапайым мәтіндік форматта қолданушы жасаған деңгей файлдарын жасауға және ойнауға мүмкіндік береді. Деңгей файлдарында бір немесе бірнеше деңгейлер болуы мүмкін, ойыншы оларды стандартты деңгей файлындағыдай өтеді. 1-ші нұсқада деңгей редакторы болмағандықтан, деңгей файлдарын жасау үшін мәтін редакторын пайдалану қажет болды. 2-ші нұсқада енгізілген визуалды деңгей редакторы тек жеке деңгей файлдарын өңдеуге қолдау көрсетті. Python Kye редакторы сияқты, бірнеше деңгейлі файлдарды қолдайтын үшінші тарап деңгей редакторлары да жасалды.