Кіріспе
Earthworm Jim 1994 жылғы бейне ойын – Shiny Entertainment компаниясы жасаған 1994 жылғы «жүгіру және ату» жанрындағы платформалық ойын, онда роботтық костюм киген Джим есімді жер құрты зұлым күштермен күреседі. Ойын алғашқыда Sega Genesis және Super Nintendo Entertainment System консольдары үшін шығарылды, содан кейін көптеген басқа бейне ойын консольдарына көшірілді. Ойын сыншылар тарапынан жақсы қабылданып, 1995 жылы Earthworm Jim 2 атты жалғасын алды. 2009 жылы Gameloft компаниясы ұялы телефондар мен Nintendo DSi үшін ойынды жаңартып шығарды, ол кейін PlayStation 3 және Xbox 360 платформаларына Earthworm Jim HD деген атпен көшірілді. 2018 жылдың ақпан айында Gameloft пен Interplay арасындағы келісім-шарт аяқталды және Gameloft жасаған барлық нұсқалары цифрлық дүкендерден алынып тасталды.
Earthworm Jim is a 1994 run and gun platform game developed by Shiny Entertainment, featuring an earthworm named Jim, who wears a robotic suit and battles the forces of evil. The game was released for the Sega Genesis and Super Nintendo Entertainment System, before being subsequently ported to a number of other video game consoles. It was well received by critics, and received a sequel, Earthworm Jim 2, in 1995. In 2009, Gameloft developed and released a remake for mobile phones and Nintendo DSi which was later ported to PlayStation 3 and Xbox 360 as Earthworm Jim HD. In February 2018, Gameloft's contract with Interplay ended and all of the ports developed by Gameloft were removed from digital stores.
Ойын процесі
Ойын 2D-де жүгіру және ату элементтері бар платформалық ойын ретінде ойнатылады. Ойыншы Джимді басқарады және оны кедергілер мен жаулардан сақтай отырып, деңгей арқылы маневрлеуі керек. Ойыншы Джимнің тапаншасын жауларды ату үшін, ал құрт денесін жауларды қамшылау үшін қолдана алады. Қамшымен жасалатын қозғалыс ойыншыға ойын ішіндегі белгілі бір ілгектерге ілігіп, солардан серуендеуге мүмкіндік береді. Кейбір деңгейлерде деңгейдің соңына ғана жетуден өзге де қосымша талаптар болады. Мысалы, "Питтің қалауы үшін" деңгейінде компьютер басқаратын Питер Итшопақ кейіпкерінің ешқандай зардапсыз деңгейді аяқтауы керек, бұл оны шұңқырдан секіруге мәжбүрлеу үшін қамшымен соғу және оған зиян келтірмес бұрын жауларды жеңу арқылы жүзеге асырылады. Олай болмаса, Питер Джимге шабуылдайды, оның денсаулығын кемітеді. Деңгейлер көбінесе боспен шайқаспен аяқталады. Ойын боспен шайқастарында Hickboy, Psy Crow, Queen Slug for a Butt, Evil the Cat, Bob the Killer Goldfish, Major Mucus және Professor Monkey for a Head эксклюзивті Robotic Chicken сияқты көптеген жаман кейіпкерлер кездеседі. Осы ойында ғана пайда болған екі жаман кейіпкер бар: әртүрлі есімсіз заттарды құсуға бейім қоқыс жинаушы Чак; және алып шетелдік жаратылыстың қызық органы Doc Duodenum. Көптеген деңгейлер арасында "Энди Астероидтары" деп аталатын жарыс деңгейі ойнатылады. Ойынның қалған бөлігінен айырмашылығы, бұл деңгейде көрініс Джимнің артында орналасқан. Ойыншы Джимді оның зымыранымен Psy Crow-ға қарсы жарыста түтік тәрізді құрылым арқылы бағыттап, заттар мен күшейткіштерді жинап, астероидтардан сақтануы керек. Егер ойыншы жеңсе, келесі деңгей бірден басталады. Егер ойыншы жеңіліп қалса, келесі деңгейге өту үшін Psy Crow-ға қарсы боспен шайқаста жеңіске жетуі керек. Ойын барысында басқа да ойын түрлері де кездеседі, мысалы, бәсекелестікке негізделген банджи-салу және шайқас деңгейі, сондай-ақ уақыт шегінде және көп рет құламайынша өтілуі керек су асты лабиринті.
Сюжет
Джим - қалыпты құрт, аспаннан арнайы "супер костюм" түсіп, оған адам сияқты қимылдауға мүмкіндік беретінше, оның құрт денесі бас, ал костюм дене рөлін атқарады. Енді Джим костюмді кері қайтаруды қалайтын ойынның көптеген қарсыластарынан қашуға тиіс. Ойынның мақсаты - Джимнің "Аты не екенін білмеймін" деген ханшайыммен кездесуі. Бірақ, ойын басында Джим ғарышқа жіберген сиыр оны қағып өлтіреді. Бағдарламашы Дэвид Перри және Shiny тобының қалғандары осы ойыннан әсерленіп, TenNapel-ден Earthworm Jim құқықтарын сатып алып, ойынды жасауға кіріседі. Ойын бір уақытта Genesis және Super NES үшін жасалды, Shiny Entertainment әзірлеген "арнайы гетерогенді бағдарламалау тілі" қолданылды. Барлық деңгейлерді алғашқыда Дейв Перри Genesis үшін бағдарламалады, содан кейін Ник Джонс Super NES-ке аударды. "For Pete's Sake" әнін Энди Астор екі платформада да бірдей уақытта кодтады, ал "Andy Asteroids" және "Snot a Problem" әндерін бастапқыда Ник Джонс Super NES-те бағдарламалап, кейін Genesis-ке аударды. Ойынның ерекше атмосферасы, әлемі мен кейіпкерлері компанияның бұрын тек лицензиялық ойындар жасауымен байланысты болды, мысалы 7up's Cool Spot, онда олар басқа компанияның алдын ала белгіленген шектеулеріне сәйкес болуға тиіс еді. Ойын Жапонияда тек Super Famicom-да 1995 жылдың 23 маусымында Takara баспасынан шықты, ал жапондық Mega Drive нұсқасы 1995 жылдың 1 желтоқсанында тек Sega Channel қызметі арқылы қолжетімді болды. Genesis ойынының шығарылымын телеарнада көрсетілген жарнамамен ілгерілетуге кірісті, онда қарт әйел тірі құрттарды (іс жүзінде пластик бұйымдар) жеп жатқанда Earthworm Jim туралы ұйықтар алдындағы оқиғаны айтады. Жарнаманы көрсеткен телеарналар жүрек ауруына шағымданған көрермендерден көптеген шағымдар алды, сондықтан жарнама кейбір аймақтарда, Портленд, Спокан және Сакраменто сияқты станцияларда тоқтатылды. Ойынның арнайы нұсқасы Sega Genesis-ке қосымша, Sega CD үшін шығарылды. Ол Genesis нұсқасына негізделген, барлық деңгейлерін қамтиды, сонымен қатар деңгейлерге қосымша бөлімдер мен "Big Bruty" деп аталатын бір жаңа деңгей, жаңа ремикстелген Red Book CD дыбыс таспасы және ойын анимациясының 1000-ге жуық жаңа кадрлары бар. Eurocom Game Boy үшін қысқартылған және кішірейтілген нұсқасын жасады. Ол процессордың және экранның кішкентай өлшеміне байланысты түссіздік, графикалық егжей-тегжейлердің жетіспеушілігі, ұсақ-түйек анимациялар және батырмалардың жетіспеушілігімен қиындыққа тап болды, бұл оны басқаруды қиындатты. Ойынның MS DOS нұсқасы "Earthworm Jim 1 & 2: The Whole Can 'O Worms" (Earthworm Jim 2-нің MS DOS нұсқасымен бірге) деген атаумен шығарылды, графикасы қайта сызылды және "Intestinal Distress" деңгейі жоқ еді. Ойын Rainbow Arts компаниясы арқылы аударылды. 2001 жылы Game Titan Super NES нұсқасын Game Boy Advance-қа аударды. Game Boy Advance-тың қосымша қуатына қарамастан, бұл нұсқа нашар жұмыс істеді, нашар анимациясы, жоқ бөлшектері және көп сынға ұшырады. Солтүстік Америкада 2008 жылдың 27 қазанында, ал Жапонияда 2008 жылдың 16 желтоқсанында шықты. Genesis нұсқасы 2022 жылдың 15 қыркүйегінде Nintendo Switch Online + Expansion Pack-те қайта шығарылды. MS DOS нұсқасы DOSbox эмуляциясы арқылы GOG.com-да 2008 жылдың 7 қазанында және Steam-де 2009 жылдың 4 қарашасында қайта шығарылды. Earthworm Jim Sega Genesis Mini консоліне енгізілген.
Жоғары сапалы қайта құру
2009 жылы Gameloft ойынның жаңартылған ремейкін бірнеше мобильді/қолмен ұсталатын платформаларда сандық түрде шығарды. Ремейк түпнұсқа ойынның кодын пайдаланбай, толығымен жаңадан жасалды және жақсартылған, тегістелген графика, ремикстелген саундтрек, Джимнің жаңадан жазылған дауысы және сенсорлық экранды басқару мүмкіндігі болды. Толыққанды жаңа, компьютерлік тақырыптағы деңгейлер қосылды; алайда, кейбір бұрынғы мүмкіндіктер жоғалды. "Арнайы нұсқадан" алынған "Жаңа Жүнк Сити" деңгейінің кеңейтілген нұсқасы енгізілген, бірақ "Биг Брути" ("Арнайы нұсқа" жаңа деңгейі) және "Кім жарықтарды сөндірді?" (алғашқы шығарылымдағы құпия деңгей) жоқ. Кейіннен ол Nintendo DSi үшін DSiWare ретінде шығарылды, оны Nintendo 3DS жүйесінен де жүктеуге болады. DSiWare нұсқасының жалғыз жаңа мүмкіндігі – ойыншының өз бетін жүйе камерасы арқылы түсіріп, Джимнің экрандағы мінез-құлқысын қайталауын қамтитын қосымша мини-ойын. Gameloft ремейкі кейіннен Xbox Live Arcade және PlayStation Network-те "Earthworm Jim HD" деген атпен сандық түрде шығарылды. Онда комикс кітабына ұқсас кіріспе, үш жаңа компьютерлік бонус деңгейі және бұрыннан бар деңгейлерге негізделген арнайы деңгейлері бар 4 ойыншыға арналған көп ойыншы режимі бар.
Қабылдау
Ойын шыққаннан кейін жағымды пікірлер алды. Earthworm Jim 1994 жылы Electronic Gaming Monthly журналы бойынша «Жылғы ең жақсы Genesis ойыны» атағын алды, GamePro Genesis нұсқасына үлкен баға берді, ал Famicom Tsūshin Super Famicom нұсқасына 40 баллдан 30 балл қойды. Ойын 16 биттік платформаларда сирек кездесетін, қолмен салынған анимациясымен ерекшеленді. GamePro ойынның «Sonic алғаш рет Genesis жүйесіне келгеннен бергі ең инновациялық ойын механизміне» ие екенін айтты, бұл пікірді былай деп түсіндірді: «Бірінші деңгейде, Жаңа Жүнк қаласында, Джим ескі шиналардан секіріп түседі, ерекше жартастар мен тік жарларды бағындырады, тізбектерден серпиді және қоқыс лабиринтынан өтеді – және бұл ойынның ең дәстүрлі деңгейі!» Ойынның жалпы тартымдылығына қатысты GameZone журналындағы шолуда: «Платформалық ойындар жанрдың патшасы болған кезде Earthworm Jim көптеген топтарға ұнады және «блоктағы салқын бала» атанды. Орташа қиындық деңгейі мен әдемі юмордың арқасында Earthworm Jim Interplay және Shiny Entertainment үшін қаржылық және сындық сәттілікке жетті. Менің ойымша, жалғасы серияның ең жақсысы болғанымен, түпнұсқасы да өздігінен ерекше». Сондай-ақ, шолуда Марк Миллердің саундтрегі жоғары бағаланды. Sega CD нұсқасы да жақсы қабылданды. GamePro және Electronic Gaming Monthly журналдары Sega CD нұсқаларының көбісі тек музыканы жақсартатынын айтқанда, Earthworm Jim жаңа анимация, деңгейлер және іздеу зымыраны сияқты маңызды жаңалықтарды қосты. Electronic Gaming Monthly Game Gear нұсқасының графикасы портативті стандарттар бойынша әсерлі екенін, бірақ Game Gear-дің екі батырмалық басқаруы, экранның жиі бұзылуы және қиындығының жоғары болуы кемшіліктер екенін атап өтті. GamePro да екі батырмалық басқаруды үлкен мәселе деп санады, бірақ Game Gear нұсқасының «EWJ шоуын жолға шығаруды қалайтын жанкүйерлер үшін жақсы» екенін қорытындылады. Windows 95 нұсқасын қарап, Maximum журналы «бұл ғана емес, тамаша платформалық ойын, сонымен қатар ПК-ның бүгінгі күні көрген ең жақсысы болуы мүмкін» деді. Олар қиындық деңгейі мен графиканың ерекшелігін ерекше атады. Computer Game Review журналында: «Егер сіз Pitfall, The Mayan Adventure ойынын қызықты тапсаңыз, осы ойынды да көруге тиіссіз» деп жазылған. Next Generation журналы Earthworm Jim: Special Edition Sega CD нұсқасын қарап шықты және «Earthworm Jim сияқты, сәттілікке есептелген кейіпкер бізді қынжырлатады, бірақ оны қолдайтын жақсы ойын бар екенін мойындаймыз, ал бұл жаңа CD нұсқасы одан да жақсы» деді. Entertainment Weekly ойынға A бағасын берді және ойынның Genesis және Super NES нұсқаларына тым ұқсас екенін, сондықтан жаңадан сатып алудың қажеті жоқ екенін жазды. Алайда, Gameloft компаниясының кейінгі ремейктері әртүрлі пікірлер алды. 2010 жылғы Earthworm Jim HD ремейкіне сын көбірек болды. IGN және GameSpot сюрреалистік стиль мен анимацияның уақытқа төтеп бергенін айтты, бірақ кейбір ойын элементтері мен басқару қазіргі заманғы платформалық ойындармен салыстырғанда ескіргенін атап өтті. Next Generation журналы Game Boy Advance нұсқасын қарап, бес жұлдыздың үшеуін берді және «Бақытымызға орай, кейбір арзан ұтыстар, қате айла-шарғылар мен соқыр секірулерден басқа, қалғандары қызықты» деді.
Марапаттар
Earthworm Jim Nintendo Power-дің 200 үздік ойынының тізімінде Nintendo жүйесінде жасалған 114-ші ең жақсы ойын деп бағаланды. EGM оған "Айдың ойыны" сыйлығын берді. 2018 жылы Complex ойынды "Барлық уақыттың ең жақсы Super Nintendo ойындары" тізімінде 54-ші орынға қойып, былай деп жазды: "Earthworm Jim сол кездегі басқа ешқандай ойынға ұқсамайтын, және бүгінгі күнге дейін өте ерекше. Оның ең жақсысы – абсурдты, түс көру сияқты сюжеті, сонымен қатар берік платформалық және ату мүмкіндіктері. Біз әлі де Earthworm Jim-ді жақсы көреміз. Ga roo vy!". 2017 жылы Gamesradar ойынды "Барлық уақыттың ең жақсы Sega Genesis/Mega Drive ойындары" тізімінде 19-шы орынға қойды. Олар ойынның еркін ату және платформалық мүмкіндіктері оны жаңартып, маңызды етіп сақтайды деп есептеді және ойынды "қуанышпен ойналатын ойын" деп атады. IGN Earthworm Jim-ді "Барлық уақыттың ең жақсы 100 SNES ойыны" тізіміне 57-ші орынға енгізді. 1995 жылы Total! ойынды SNES-тің 100 үздік ойынының тізімінде 14-ші орынға қойып, былай деп қорытындылады: "Ойын сапалы, арман сияқты ойнатылады, өте күлкілі және ешкім ойламағаннан да көп жаңалықтарға толы". Сол жылы Flux журналы Earthworm Jim-ді өзінің 100 үздік видео ойыны тізімінде 7-ші орынға орналастырды. Олар ойынды мақтап, былай деді: "Өте керемет геймплей. Күлкілі, ерекше анимация. Күрделі, әдемі безендірілген фондар".
Мұра
1995 жылы "Жер құрттары Джим 2" атты жалғасы шықты. Ол түпнұсқасы сияқты, алдымен Sega Genesis платформасында, содан кейін көптеген басқа жүйелерге көшірілді. Бұл ойын да көбінесе жақсы қабылданып, мақтауға ие болды. 1999 жылы Nintendo 64 және PC үшін "Жер құрттары Джим 3D", ал Game Boy Color үшін "Жер құрттары Джим: Галактикаға қауіп" деген екі ойын жарық көрді. Дегенмен, олар Shiny Entertainment компаниясының қатысуынсыз жасалды және көбінесе жағымсыз пікірлер алды. 2007 жылы PlayStation Portable үшін Atari компаниясы "Жер құрттары Джим PSP" ойынының жаңадан жасалған нұсқасын шығаруды жоспарлаған, бірақ ол жоба тоқтатылды. Ойыннан шабыттанған басқа да өнімдер де болды, мысалы, "Жер құрттары Джим" телесериалы, комикстер сериясы және әрекеттік фигуралар жинағы. "Жер құрттары Джим" ClayFighter 63⅓ ойынында стандартты кейіпкер ретінде, ал осы ойынның "Sculptor's Cut" нұсқасында жасырын кейіпкер ретінде ойнауға мүмкіндік бар.