Кіріспе

спутниктер

; ˈdʒɔːve), немесе Galileo In Orbit Validation Element – Еуропалық ғарыш агенттігі (ESA) үшін Galileo позициялық жүйесі үшін орбитадағы технологияны сынау мақсатында салынған екі спутниктің атауы. Атау Юпитердің алғашқы төрт табиғи серігін ашқан және кейіннен оларды Жер бетіндегі нүктенің бойлық координатасын анықтау үшін әмбебап сағат ретінде пайдалануға болатынын тапқан Галилео Галилейге құрмет көрсету үшін таңдалды. GIOVE спутниктері Galileo позициялық жүйесінің орбиталық тексеруінің (IOV) тәуекелдерін азайту аясында GIOVE миссиясы (GIOVE M) сегментімен жұмыс істейді.

Мақсаты

Бұл растау спутниктері бұрын Galileo System Testbed (GSTB) нұсқасы 2 (GSTB V2) деп белгілі болған. 2004 жылы Galileo System Test Bed Version 1 (GSTB V1) жобасы орбиталық анықтау және уақыт синхрондау (OD&TS) үшін жердегі алгоритмдерді тексерді. ESA және European Satellite Navigation Industries басшылығымен жүзеге асырылған бұл жоба, өнеркәсіпке "Галилео" позициялық жүйесінің миссиялық сегментін әзірлеу үшін маңызды білім берді. GIOVE спутниктері болашақ "Галилео" сигналдарымен тең келетін көп жиілікті қашықтық сигналдарын берді: L1BC, L1A, E6BC, E6A, E5a, E5b. GIOVE миссиясының басты мақсаты – "Галилео" үшін әзірленген жаңа кодтық модуляциялардың қабылдануын және жұмысын, соның ішінде BOC (Binary Offset Carrier) техникасын қолдана отырып жасалған жаңа сигналдарды, әсіресе жоғары өнімді E5AltBOC сигналын сынау және растау болды.

GIOVE-A

Бұрын GSTB V2/A деп аталған бұл спутник Surrey Satellite Technology Ltd (SSTL) компаниясымен құрастырылды. Оның басты мақсаты – Халықаралық Телекоммуникация Одағы (ITU) бөліп берген "Галилео" жиіліктерін иелену. Ол екі тәуелсіз Galileo сигналдарын жасау тізбегін және борттағы екі рубидий атомдық сағатының конструкциясын, сондай-ақ болашақ спутниктер үшін орташа мөлшердегі дөңгелек орбитаның орбиталық ерекшеліктерін сынақтан өткізеді. GIOVE A – SSTL-дің жаңа геостационарлық мини-спутниктік платформасы (GMP) негізінде жасалған және геостационарлық орбитаға арналған алғашқы ғарыш аппараты. GIOVE A сонымен қатар SSTL-дің төменгі Жер орбитасынан тыс, орташа Жер орбитасында жұмыс істейтін алғашқы спутнигі, және SSTL-дің күнге бағытталған жарылатын күн панельдерін қолданатын алғашқы спутнигі болып табылады. Алдыңғы SSTL спутниктерінде панельдер корпуста орналасқан, олар күнге тікелей қарамайтындықтан бірлік ауданына аз қуат өндіреді.

2005 жылғы 28 желтоқсанда іске қосылды

2005 жылғы 28 желтоқсанда 05:19 UTC бойынша Қазақстандағы Байқоңыр ғарыш айлағынан "Союз FG/Fregat" зымыран-тасығыш құралымен ұшырылды.

Galileo-ның алғашқы хабарлары

Ол жоспарланғандай 09:01 UTC-де Жерді 23 222 км биіктікте айналып жүргенде байланыс орнатуға кірісті. Спутник алғашқы навигациялық сигналды 2006 жылдың 12 қаңтарында сағат 17:25 GMT-де сәтті жіберді. Бұл сигналдар Ұлыбританияның Хэмпшир округындағы Чильболтон обсерваториясында және Бельгиядағы Редудағы ЕКА стансасында қабылданды. SSTL және ESA командалары GIOVE A спутнигінен тараған сигналдың Халықаралық телекоммуникация одағының (ITU) жиілік бөлу және резервтеу талаптарына сәйкес келетінін анықтау үшін өлшеді. Бұл процесс 2006 жылдың маусымына дейін аяқталуы тиіс еді.

Техникалық мәліметтер

Ғарыштағы GIOVE A сигналы жиіліктері мен модуляциялары, чип жылдамдықтары және дерек жылдамдықтары тұрғысынан Галилео сигналының толыққанды өкілі болып табылады. Дегенмен, GIOVE A бір уақытта тек екі жиілік диапазонында ғана хабар тарата алады (мысалы, L1+E5 немесе L1+E6). GIOVE A кодтары Галилео кодтарынан ерекшеленеді. GIOVE A навигациялық хабарламасы құрылымы мен мазмұны жағынан өкілді емес (тек демонстрациялық мақсатта қолданылды). Septentrio компаниясы жасаған GETR (Galileo Experimental Test Receiver) құрылғысын пайдаланып, GIOVE A сигналының псевдоқашықтық өлшемдерін жасау және трассировка шуы мен көп жолды таралуын егжей-тегжейлі талдау жүргізілді. Кейбір псевдо-кездейсоқ шу (PRN) кодтарының ашық қолжетімділігі туралы пікір қақтығыстары болды. 2006 жылдың басында Корнелл университетінің зерттеушілері GIOVE A сигналын бақылап, PRN кодтарын анықтады. Қолданылған әдістер мен табылған кодтар 2006 жылғы маусымдағы GPS World журналында жарияланды. ESA қазір кодтарды жалпы қолданысқа енгізді.

Зейнеткерлік

GIOVE A 2012 жылдың 30 маусымында жұмысты тоқтатты (бірақ толыққанды қолданыстан шығарылмады), операциялық спутниктің орнына биіктігі көтерілді. 2021 жылдың 24 қарашасына дейін SSTL басқаруында болды, содан кейін ресми түрде қолданыстан шығарылды.

GIOVE-B

GIOVE B (бұрын GSTB V2/B деп аталатын) ұқсас миссияға ие, бірақ сигналды жасау аппараттық құралдары едәуір жақсартылған. Бастапқыда оны European Satellite Navigation Industries спутниктік консорциумы құрастырған, бірақ 2007 жылы жоба қайта ұйымдастырылғаннан кейін, спутниктік бас мердігерлік жауапкершілік Astrium компаниясына берілді. GIOVE B-нің MEO ортасын сипаттау және ғарыштағы сигналдарды және қабылдағыштарды сынау мақсаттары да бар. GIOVE B үш атомдық сағатты тасымалдайды: екі рубидий стандарты және бірінші ғарышқа лайықты пассивті сутегі мазері.

2008 жылғы 27 сәуірде іске қосылды

Ұшыру түрлі техникалық мәселелерге байланысты кешіктірілді және 2008 жылдың 27 сәуірінде Байқоңыр уақыты бойынша 04:16 (сенбі күні 22:16 UTC) Starsem ұсынған "Союз ФГ/Фрегат" зымыранымен жүзеге асты. Спутникті орбитаға қою үшін "Фрегат" сатысы үш рет іске қосылды. Giove B өз жоспарланған орбитасына 02:00 UTC-ден кейін жетіп, күн панельдерін сәтті жайды.

Galileo навигациялық бағдарламасының алғашқы хабарлары

GIOVE B навигациялық сигналдарды 2008 жылдың 7 мамырында таратуды бастады. Сигналдар GETR қабылдағыштары және басқа да тәсілдермен бірнеше ESA нысандарында қабылдануы расталды.

Техникалық мәліметтер

ESA-ның мәлімдемесіне сәйкес, бұл "спутниктік навигация саласындағы маңызды қадам, себебі GIOVE B енді алғаш рет GPS Galileo жүйесіне ортақ сигналды, MBOC (көптеген екілік офсеттік тасымалдаушы) атты арнайы оптимизацияланған толқын формасын қолданып жіберуде. Бұл 2007 жылдың шілде айында ЕО және АҚШ арасында жасалған келісімге сәйкес келеді, ол Galileo және болашақ GPS III жүйелері үшін жасалған", - делінген хабарламада. "GIOVE B жоғары дәлдікті сигналдарды ғарышқа тарату арқылы, Galileo ең жетілдірілген спутниктік позициялау қызметтерін ұсына алатынын нақты көрсетеді, сонымен қатар GPS жүйесімен үйлесімділік пен өзара жұмыс істеуге кепілдік береді", - деді ESA Galileo жобасының жетекшісі Хавьер Бенедикто. Ұшырылғаннан кейін, алғашқы орбиталық операциялар мен платформаны іске қосудан соң, GIOVE B-нің навигациялық құралы қосылып, 7 мамырда сигнал беру басталды. Қазіргі таңдағы осы сигналдардың сапасы тексерілуде. Бұл процеске бірнеше мекемелер қатысуда, олардың ішінде Италияның Фучино қаласындағы Telespazio мекемесінде орналасқан GIOVE B басқару орталығы, Нидерландыдағы ESA-ның Еуропалық ғарыш зерттеу және технология орталығындағы (ESTEC) Galileo өңдеу орталығы, Бельгияның Реду қаласындағы ESA жер станциясы және Ұлыбританиядағы Рутерфорд Апплтон зертханасының (RAL) Чилболтон обсерваториясы бар. Чилболтонның 25 метрлік антеннасы GIOVE B сигналдарының сипаттамаларын жоғары дәлдікпен талдауға және олардың Galileo жүйесінің жобалық талаптарына сәйкес келетінін тексеруге мүмкіндік береді. Спутник Реду және Чилболтоннан көрінетін кезде үлкен антенналар қосылып, спутникті қадағалайды. GIOVE B 23 173 шақырым биіктікте Жерді 14 сағат 3 минутта бір айналым жасап келеді. GIOVE B жіберген сигналдардың сапасы жердегі пайдаланушы қабылдағыштары ұсынатын позициялық ақпараттың дәлдігіне маңызды әсер етеді. GIOVE B бортында бұрын-соңды болмаған тұрақтылықты қамтамасыз ететін деп күтілетін пассивті сутегі мазерлік атомдық сағат орналасқан. Сигналдың сапасына спутниктің орбитадағы ортасы және ғарыштан жерге сигналдардың таралу жолы әсер етуі мүмкін. Сонымен қатар, спутниктік сигналдар жақын жиілік диапазондарында жұмыс істейтін қызметтерге кедергі келтірмеуі керек, бұл да тексерілуде. ESA және өнеркәсіптегі Galileo командалары GIOVE B жіберген сигналдардың спектрін нақты уақытта бақылауға және жазуға қабілетті. Берілген сигналдың қуаты, орталық жиілігі және жолақтың ені, сондай-ақ бортта жасалған навигациялық сигналдардың форматына қатысты бірнеше өлшемдер жүргізіледі. Бұл спутниктік хабарларды оған бөлінген үш жиілік диапазонында талдауға мүмкіндік береді. GIOVE B миссиясы сонымен қатар орбитадағы маңызды спутниктік технологияларды растауға, Орта Жер орбитасының (MEO) сәулелену ортасын сипаттауға және болашақ Galileo жүйесінің маңызды бөлігі - пайдаланушы қабылдағыштарын сынауға мүмкіндік береді.

Зейнеткерлік

GIOVE B 2012 жылдың 23 шілдесінде пайдаланудан тоқтатылды (бірақ бұрынғы қалпына келтірілмеді).

GIOVE-A2

GIOVE B спутнигінің кешігуіне байланысты, Еуропалық ғарыш агенттігі Galileo бағдарламасы жиіліктерді жоғалтуға алып келетін кез келген үзіліссіз жалғасуын қамтамасыз ету үшін SSTL компаниясымен екінші спутникке келісімшарт жасады. GIOVE B сәтті ұшырылып, орбитада жұмыс істеуге кіріскендіктен GIOVE A2 спутнигінің құрылысы тоқтатылды.

Миссиялық сегмент

GIOVE миссиясы сегменті немесе GIOVE M – GIOVE спутниктерін пайдалану және сынақтан өткізуге арналған жоба. GIOVE миссиясы Galileo позициялық жүйесінің орбитадағы сынақ (IOV) кезеңіндегі тәуекелдерді азайтуды қамтамасыз ету мақсатында жоспарланған.