Кіріспе
Апаттық радиомаяк – апат кезінде іске қосылатын іздеу-құтқару трансляторы.
Апаттық жағдайды көрсететін радиомаяк (EPIRB) – коммерциялық және жеке кемелерге арналған апаттық локатор маяк, апатқа ұшыраған және дереу құтқаруға мұқтаж кемедегілерді табу үшін қолданылатын портативті, батареямен жұмыс істейтін радио трансляторы. Апат болған жағдайда, мысалы, кеме батып бара жатса немесе бортта медициналық шұғыл жағдай туса, транслятор іске қосылып, 406 МГц жиілігінде үздіксіз апаттық радиосигналды жібере бастайды. Іздеу-құтқару топтары осы сигналды пайдаланып, апат орнын жылдам анықтап, көмек көрсетеді. Сигналды COSPAS SARSAT халықаралық құтқару қызметтерінің спутниктері қабылдайды, олар 406 МГц апаттық жиілігінде хабарлайтын сигналдарды Жер бетінің кез келген нүктесінен анықтай алады. Спутниктер маяқтың GPS координаттарын есептеп, ақпаратты тиісті жергілікті жедел жауап беру ұйымына жылдам жібереді, ол іздеу-құтқару жұмыстарын жүргізеді. Іздеу-құтқару күштері іздеу аймақтарына жақындағанда, 121,5 МГц бағыттау сигналын немесе жаңа EPIRB-дағы AIS орналасу сигналын пайдаланып, маяқты табу үшін бағытталған (DF) жабдықтарды қолданады. Бұл жүйенің негізгі мақсаты – құтқарушыларға «алтын күн» деп аталатын (травмалық оқиғадан кейінгі алғашқы 24 сағат) ішінде аман қалғандарды табуға көмектесу, осы уақыт аралығында көптеген адамдарды құтқаруға болады. Қазіргі заманғы EPIRB, көбінесе GPIRB деп аталатын, басқа апаттық маяқтардан GPS қабылдағышымен жабдықталғандығымен ерекшеленеді және орналасуын, әдетте, дәлдікпен хабарлайды, бұл оны табуды жеңілдетеді. GPS-сіз алдыңғы апаттық маяқтарды COSPAS спутниктері шамамен анықтай алатын, ал оқиға орнына келгеннен кейін маяқтың орналасқан жерін нақтылау үшін 121,5 МГц бағыттау сигналына сүйенуге тура келді. Қазіргі заманғы EPIRB-дің стандартты жиілігі – 406 МГц. Бұл – халықаралық деңгейде реттелген ұялы радиобайланыс қызметі, ол іздеу-құтқару операцияларына апатқа ұшыраған су кемелерін, ұшақтарды және адамдарды анықтауға көмектеседі. Бұл маяктардың алғашқы түрі – 121,5 МГц ELT, ол апатқа ұшыраған әскери ұшақтарды автоматты түрде анықтауға арналған. Бұл маяқтарды алғаш рет 1950 жылдары АҚШ әскері қолданды және 1970 жылдардың басында көптеген коммерциялық және жеке авиация ұшақтарында қолдану міндетті болды. ELT маяктары қолданатын жиілік пен сигнал форматы спутниктік анықтау үшін әзірленбеген, нәтижесінде жүйеде орналасуды анықтау мүмкіндігі төмен және іске қосылған маяқтарды анықтау кешіктірілді. Спутниктік анықтау желісі ELT маяктары кеңінен қолданысқа енгеннен кейін құрылды, ал алғашқы спутник 1982 жылға дейін ұшырылмады, тіпті содан кейін де спутниктер тек анықтауды қамтамасыз етті, олардың орналасу дәлдігі шамамен болды. 2010 жылы ғана жүйе 641 апаттық жағдайда 2388 адамды құтқару үшін пайдаланылған ақпаратты ұсынды.
GPS-ке негізделген, тіркелген
406 МГц жиілікті GPS сигналдары экваторға ең жақын жерлердің 70% -ында 100 метрлік дәлдікпен іске қосылады және жауапты орган тіркелген тұлғаға (мысалы, туысқандарына) хабарласу үшін телефон нөмірін анықтауға мүмкіндік беретін реттік нөмірді жібереді, бұл шамамен төрт минутты алады. GPS жүйесі тұрақты, кең көріністі геосинхронды байланыс спутниктерінің арқасында төменгі Жер орбитасындағы спутниктер алатын Доплер позициясын жақсартуға мүмкіндік береді. GPS құрылғысы бар EPIRB маяктары әдетте GPIRB деп аталады, яғни GPS орнын көрсететін радиомаяқ немесе жаһандық орнын көрсететін радиомаяқ. Дегенмен, құтқару операциясы Доплер жолы қолжеткізілгенге дейін басталмайды. COSPAS SARSAT талаптарына сәйкес, маяқтың орны ең болмағанда екі Доплер жолы сәйкес келгенде немесе Доплер жолы кодталған (GPS) жолды растағанда ғана "анықталған" деп есептеледі. Бір немесе бірнеше GPS жолы жеткіліксіз.
Жоғары дәлдігі бар тіркеме
Орташа технологиялы 406 МГц маяк (қазір GPS-қосылған құрылғылар пайдасына көбінесе ескірген) бүкіл әлемді қамтиды, 2 км-ге (12,5 км² іздеу аймағы) орналасқан жерін анықтайды, туыстары мен құтқарушыларға ең көп 2 сағат ішінде (орташа 46 минут) хабарлайды және телефон нөмірлерін анықтау үшін сериялық нөмірі бар. Маяк орнын анықтау үшін жылжымалы ауа райы спутниктерін пайдалану қажет болғандықтан, бұл процеске екі сағатқа дейін уақыт жұмсалуы мүмкін. Маяк табуға көмектесу үшін оның жиілігі миллиардтың екі бөлігіне дейін бақыланады, ал қуаты 5 ваттқа тең. Аталған екі түрдегі маяктардың екеуі де құтқару ұшақтарын бағыттау үшін 121,5 МГц жиілігінде 25 милливаттты қосымша маякпен жабдықталған.
Традициялық, тіркелмеген ELT
Ең көне, ең арзан құралдар – 121,5 МГц әуе қашықтығы жиілігіндегі апат жиілігінде анонимді дабыл сигналдарын жіберетін әуе ELT құрылғылары. Бұл жиілікті коммерциялық ұшақтар көбінесе бақылайды, бірақ 2009 жылдың 1 ақпанынан бері спутниктер арқылы бақыланбайды. Бұл дабыл сигналдарын спутниктер жердің 60% -ынан ғана анықтай алатын, хабарлауға 6 сағатқа дейін уақыт кетіп, (іздеу аумағы 1200 км²) анықтау қиын, анонимді және олардың жиілігі 50 миллионнан бір бөлікке дейін ғана дәл болғандықтан және сигналдар тек 75–100 милливатт қуатпен таратылғандықтан жақсы орналастырылмаған. Спутниктың бір уақытта дабыл беруші құрылғы мен жер станциясын көруі қажет болғандықтан жабылу ішінара болды; спутниктер дабыл беруші құрылғының орнын сақтап, жібермейтін. Полярлық және Оңтүстік жарты шарларда жабылу нашар болды. Дабыл беруші құрылғы авиациялық төтенше жағдай жиілігінде сигнал бергендіктен және басқа электрондық және электр жүйелерінен кедергі болғандықтан жалған дабылдар жиі кездесетін. Жалған дабылдарды азайту үшін дабыл екінші спутник өтуі арқылы расталды, бұл төтенше жағдайды растауды 4 сағатқа дейін баяулатуы мүмкін (бірақ сирек жағдайларда спутниктерді дереу анықтауға мүмкіндік беретіндей етіп орналастыруға болады).
Допплер арқылы орналасу (GPS-сіз)
Коспас-Сарсат жүйесі Доплер эффектісінің өңделуі арқасында мүмкін болды. Жергілікті пайдаланушы терминалдары (LUT), геостационарлық емес спутниктерді анықтайтын LEOSAR және MEOSAR спутниктері, белгілі бір жиілікте сигнал беретін маяктан өтетін кезде естілетін Доплер жиіліктерінің өзгеруін интерпретациялайды. Осы интерпретация маяқтың бағытын және қашықтығын анықтайды. Қашықтық пен бағыт естілетін жиіліктің өзгеру жылдамдығы бойынша өлшенеді, бұл жылдамдық спутниктің ғарыштағы траекториясына және Жердің айналысына байланысты өзгереді. Осылайша маяқтың орны триангуляция арқылы анықталады. Доплер эффектісіндегі үлкен өзгеріс маяқтың спутник орбитасына жақын екенін көрсетеді. Егер маяқ Жердің айналысының салдарынан спутник траекториясына қарай немесе одан алыстап қозғалса, онда ол спутник жолының бір жағында немесе екінші жағында болады. Маяк пен орбита арасындағы ең жақын нүктеде Доплер эффектісі нөлге тең. Маяк жиілігінің дәлдігі жоғары болса, оны дәлірек табуға болады, іздеу уақытын қысқартуға мүмкіндік туады. Сондықтан, қазіргі 406 МГц маяктары миллиардтың 2 бөлігіне дейін дәлдікпен жасалған, бұл іздеу ауданының 2 км² құрауына әкеледі, бұл 200 км² іздеу ауданына ие болған және 50 миллион бөлікке дейін дәлдігі бар ескі маяқтардан өте жақсы көрсеткіш. Қуатты арттыру және бірнеше маяқтың бір уақытта берілуін қамтамасыз ету үшін, қазіргі 406 МГц маяктары импульстар түрінде сигнал береді және шамамен 50 секунд үнсіздік сақтайды. Ресей бастапқы жүйені әзірледі, ал оның табысы жақсартылған 406 МГц жүйесін жасауға ынталандырды. Бастапқы жүйе, әуедегі іздеуге көмектесу үшін жасалған төмен сапалы маяктарға тамаша бейімделу болды. Онда спутниктегі қарапайым, жеңіл транспондер ғана қолданылды, цифрлық жазғыштар немесе басқа да күрделі құрылғылар болған жоқ. Жердегі станциялар спутник көкжиектің үстінен өтетін уақытқа дейін оны тыңдап отырды. Доплер эффектісі маяқтың орнын анықтау үшін пайдаланылды. Компьютерлік бағдарлама жылдам Фурье түрлендіруі арқылы сигналдарды талдағанда бірнеше маяқтар ажыратылды. Сондай-ақ, әр маяқ үшін екі спутниктік өту қолданылды. Бұл, маяқтың орнын екі түрлі бағыттан өлшеу арқылы тексеруге мүмкіндік берді, соның нәтижесінде жалған дабылдардың алдын алды. Бұл, бір спутникке әсер ететін VHF каналдарынан туындаған жалған дабылдардың да алдын алды. Алайда, екінші спутниктік өту құтқару органына хабарлауға дейінгі орташа уақытты шамамен екі есеге ұзартты. Дегенмен, хабарлау мерзімі бір тәуліктен аспады.
Жерсеріктіктер
Қабылдағыштар – бірнеше түрлі спутниктерге орнатылатын қосымша жүйелер. Бұл бағдарламаның құнын едәуір төмендетеді. SARSAT қабылдағыштарын алып жүретін ауа-райы спутниктері 99 градусқа еңкейген, "топ исі" орбитасында орналасқан. Барлық спутниктердің сигнал маягынан көрінбейтін максималды уақыты шамамен екі сағатты құрайды. Бірінші спутниктік топты 1970 жылдардың басында Кеңес Одағы, Канада, Франция және АҚШ іске қосты. Кейбір геосинхронды спутниктерде сигнал қабылдағыштары болады. 2003 жылдың соңынан бері Жер бетінің 80%-дан астамын қамтитын төрт геостационарлық спутник (GEOSAR) бар. Барлық геосинхронды спутниктер сияқты, олар экватордың үстінде орналасқан. GEOSAR спутниктері полярлық аймақтарды қамтымайды. Олар Жерді толығымен көретіндіктен, сигнал маягын дереу анықтайды, бірақ қозғалысы болмайды, демек, оны орналасқан жерінен табу үшін Доплер жиілігінің өзгеруі байқалмайды. Дегенмен, егер сигнал маягы GPS деректерін жіберсе, геосинхронды спутниктер дерлік бірден жауап береді.
Жауапты агенттіктер
RCC-тер "іздестіру және құтқару аймағы" (SRR) деп аталатын географиялық аймаққа жауапты. SRR-лар Халықаралық теңіз ұйымы және Халықаралық азаматтық авиация ұйымымен белгіленеді. RCC-лерді бір әскери қызметкерлер (мысалы, әуе күштері немесе теңіз күштері) немесе бір азаматтық қызметкерлер (мысалы, ұлттық полиция күштері немесе жағалау күзеті) жеке басқарады.
Азия
Гонконгта операциялар Гонконгтың теңіз департаментімен қолдалады. 2009 жылдың 1 ақпанынан бастап халықаралық Cospas Sarsat SAR спутниктік жүйесі тек 406 МГц маяктарын ғана анықтайды. Бұл барлық теңіз маяктарына (EPIRB), барлық авиациялық маяктарына (ELT) және барлық жеке маяктарына (PLB) қатысты. Яғни, Cospas Sarsat 121,5/243 МГц маяктарын спутник арқылы анықтауды және өңдеуді тоқтатты. Бұл ескі маяктар енді тек жердегі қабылдағыштар мен ұшақтармен ғана анықталады. 406 МГц жиілігінде сигнал бермейтін EPIRB-тер АҚШ-та және көптеген басқа да елдерде қайықтарда қолдануға тыйым салынған. 406 МГц-ке көшу туралы толық ақпарат Cospas Sarsat-тың 121.5/243 МГц фазалық тоқтату парақшасынан алуға болады. 406 МГц-ке көшкеніне қарамастан, ұшқыштар мен жердегі станциялар төтенше жағдай жиіліктеріндегі сигналдарды қадағалауды жалғастыруға шақырылады, себебі көптеген 406 МГц маяктары 121,5 МГц "направтағыштарымен" жабдықталуы тиіс. Сонымен қатар, 121,5 МГц жиілігі әуе кемелерінің ресми жаһандық VHF дауыстық дабыл жиілігі болып қала береді.
FAA-ның ауысу мәртебесі
2007 жылдың қыркүйегінде жарияланған қауіпсіздік жөніндегі ұсынымда АҚШ Ұлттық көлік қауіпсіздігі жөніндегі кеңесі АҚШ FAA-ның барлық ұшақтарға 406 МГц ELT орнатуды міндеттеуін қайтадан ұсынды. Олар бұл талапты алғаш рет 2000 жылы ұсынған, бірақ AOPA-ның қарсылығынан кейін FAA одан бас тартты. Жақында болған екі апатты мысалға келтіре отырып, олардың бірі 121,5 МГц ELT-мен, екіншісі 406 МГц ELT-мен болды, NTSB барлық ELT-лерді 406 МГц-ке ауыстыру қажетті мақсат екенін мәлімдеді. НАСА ELT-лердің жұмыс істеуін зерттеу үшін шағын ұшақтармен соқтығысу сынақтарын жүргізді.
ТЖ-шығырғыштар
Тез арада хабарласушы сигнал берушілер (ELT) авиациялық қолдану үшін өте қымбат (орташа құны $1500–3000). Коммерциялық ұшақтарда, кабинадағы дауыс жазу құрылғысы немесе ұшу деректерін жазу құрылғысы су асты локаторлы маякпен жабдырылуы керек. АҚШ-та, ELT-лердің орнатылуы, пайдалану түріне немесе орнына байланысты, көптеген жалпы авиация ұшақтары үшін міндетті. ELT-лерді жобалау ережелерін RTCA жариялайды, ал ережелерде ескерту сигналы AM сигналы (A3X және/немесе N0N шығарылымдары) ретінде анықталған, секундына 2-4 рет 1600 Гц-тен 300 Гц-ке дейін төмендейтін жиілік диапазонымен. Іске қосылған кезде, 406 МГц жиілікті құрылғылар әр 50 секунд сайын 0,5 секундтық 5 ватттық цифрлық импульс жібереді, бұл импульс ±2,5 секунд шегінде кездейсоқ түрде өзгереді, бірнеше ELT-нің маяктарының синхронды жұмыс істеуіне жол бермейді. 14 CFR 91.207. a.1 тармағына сәйкес, TSO C91 стандартына сәйкес жасалған (төменде "дәстүрлі, тіркелмеген" деп сипатталатын) ELT-лерге 1995 жылдың 21 маусымынан бастап жаңа орнатуларға рұқсат берілмейді; оның орнын TSO C91a стандарты басты. Сонымен қатар, C91/91a стандартының ELT-лері 406 МГц жиілікті TSO C126 ELT құрылғысымен ауыстырылуда немесе толықтырылуда, бұл әлдеқайда жетілдірілген құрылғы. ELT-лер, басқа да апаттық радиомаяктардан өзгешелігі, соққыны сезетін құрылғылары бар және g күші арқылы іске қосылады. 121,5 және 243 МГц (B класы) жиілігіндегі апат сигналдарын спутник арқылы бақылау 2009 жылдың ақпанында тоқтатылғанмен, FAA АҚШ ұшақтарындағы ескі ELT құрылғыларын 406 МГц жиілігіне жаңартуды міндеттемеді. Transport Canada, Канадада тіркелген ұшақтарды 406 МГц ELT құрылғысына немесе баламалы жүйеге жаңартуды талап ететін нормативтік актіні ұсынды; алайда, сайланған шенеуніктер Transport Canada-ның ұсынысын қабылдамады және Transport Canada-ға жеңілдетілген ережелерді әзірлеуді тапсырды. Соңғы ақпаратқа сәйкес, егер ұшақта 406 МГц жиілікті апат ескерту құрылғысын тасымалдау жөніндегі халықаралық ұсынымдарға сәйкес еместігін және апат жағдайында спутниктермен анықталмайтынын көрсететін плакат болса, Transport Canada жеке, жалпы авиациялық рейстерге 121,5 МГц ELT құрылғысымен ғана рұқсат беруі мүмкін. 121,5 МГц жиілігі авиацияда "VHF Guard" апаттық жиілігі ретінде белгілі және FAA саясаты бойынша, барлық АҚШ азаматтық ұшқыштары (жеке және коммерциялық) мүмкіндік болғанда осы жиілікті бақылауға міндетті. Бұл жиілікті автоматты бағыттаушы (ADF) радионавигациялық құрылғылар пайдалана алады, олар VOR және GPS пайдасына кезең-кезеңмен қолданыстан шығарылуда, бірақ әлі де көптеген ұшақтарда кездеседі. ELT-лер салыстырмалы түрде үлкен, шамамен бір жағынан текшеге сыяды және салмағы бар. ELT-лер алғаш рет 1973 жылы FAA техникалық стандарттық ережесімен (TSO C91) міндеттелді. Түпнұсқалық C91 ТҚҰ және жаңартылған C91A ТҚҰ 2009 жылдың 2 ақпанынан бастап ресми түрде қолданыстан шығарылды, себебі барлық SAR спутниктерінде 121,5 МГц сигналын қабылдау тоқтатылды, оның орнына 406 МГц Cospas Sarsat маяктары бар C126 ELT модельдері пайдаланылды. Алайда, 121,5 МГц сигналы құлаған ұшақты жақын арада табу үшін әлі де қолданылады.
ELTs were first mandated in 1973 by FAA technical standard order (TSO C91). The original TSO C91, and updated TSO C91A were officially deprecated as of February 2, 2009, when reception of the 121.5 MHz signal was deactivated on all of the SAR satellite, in favor of the C126 ELT models, with their 406 MHz Cospas Sarsat beacons. However, the 121.5 MHz signal is still used for close in direction finding of a downed aircraft.
ELT-ті іске қосу
Автоматты ЭЛТ-лер g күшімен іске қосылатын соққы мониторларымен жабдықталған. Аэробатика, қатты қону, жердегі техникалық қызметкерлердің әрекеттері және ұшақтарға техникалық қызмет көрсету сияқты көптеген іс-әрекеттер жалған дабылдарды тудыруы мүмкін, оларды нағыз төтенше жағдай туралы хабарламалардан ажырату қиын және олар бұл хабарламаларға кедергі келтіруі мүмкін.
Ескірген ЭЛТ
406 МГц жиіліктік коды жоқ кез келген ЭЛТ 2009 жылдың 1 ақпанынан бастап қолданыстан шықты. АҚШ Федералдық авиация басқармасының мәліметінше, А, В және С типтегі ЭЛТ-лердің жердегі сынағы әр сағаттың алғашқы 5 минутында жүргізілуі керек. Сынақ үш аудио сигналмен шектеледі. I және II типтегі құрылғылар (406 МГц жиілігінде хабар беретін құрылғылар) өзін-өзі тексеру функциясына ие және нағыз төтенше жағдай болмаса, қосылмауы тиіс.
EPIRB белсендірілуі
Автоматты EPIRB-тер суға түскен кезде іске қосылады. Кейбір EPIRB-тер сондай-ақ "желіге шығады", яғни кеме сыртындағы бекіткіштен физикалық түрде ажырап шығады (әдетте суға түсу арқылы). Теңіздік EPIRB сигналды жіберу үшін (немесе "іске қосылу" үшін) алдымен бекіткіштен шығуы керек (немесе "желіге шығуы" керек). Желіге шығу қолмен, яғни біреу оны бекіткіштен физикалық түрде алып тастау арқылы немесе автоматты түрде, су қысымы гидростатикалық босату құрылымын EPIRB-ді бекіткіштен ажыратуға мәжбүрлеу арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Егер ол бекіткіштен шықпаса, іске қосылмайды. Бекіткіште EPIRB-дегі қауіпсіздік қосқышын іске қосатын магнит бар. Бұл жаңбырдан немесе толқындардан су шашыраған жағдайда кездейсоқ іске қосылудың алдын алады. Желіге шыққаннан кейін EPIRB-тер жағдайға байланысты қолмен (экипаж мүшесі қосқышты басады) немесе автоматты түрде (су құрылымның "теңіз қосқышына" тигенде) іске қосылуы мүмкін. Барлық заманауи EPIRB-тер белсендіру мен желіге шығарудың екі әдісін де ұсынады, сондықтан олар "Қолмен және автоматты желіге шығару және белсендіру" деп таңбаланады.
Автоматты гидростатикалық босату блогы
Гидростатикалық босату құрылғысы белгілі бір тереңдікке суға батқан кезде автоматты түрде жұмыс істеу үшін жасалған; судың қысымы EPIRB-ті босататын механизмді қосады.
Су асты кемелерінің апаттық позиционирлеуін көрсететін радио-маяқ
Су асты кемелері үшін арналған авариялық орнын анықтайтын радиомаяк (SEPIRB) – су асты кемелерінде қолдануға бекітілген EPIRB. Олардың екеуі бортында болады және су астындағы сигнал шығару құрылғыларынан іске қосылуы мүмкін.
Кеме қауіпсіздігі туралы ескерту жүйесі
Кеме қауіпсіздігі туралы ескерту жүйесі (SSAS) – кеме иелерін мүмкін болатын қақтығыс немесе террористік шабуыл туралы ескертуге арналған EPIRB-ның ерекше түрі. Олардың жұмыс істеу ерекшеліктері бірнеше: олар банк кассирлері қолданатын дабыл сияқты жасырын батырмалар немесе қосқыштар арқылы қолмен іске қосылады. Хабар таратуды жасыру үшін оларға 121,5 МГц жиілігінде іздеу сигналын жіберуге тыйым салынған. COSPAS SARSAT жүйесі кеменің қай елде болғанына қарамастан, кеменің тіркелген еліне сигнал жібереді. EPIRB сияқты, RTCM SSAS құрылғыларына қатысты талаптарды сақтайды.
They are manually activated by hidden buttons or switches, much like the alarms bank tellers use. They are prohibited from emitting a homing signal on 121.5 MHz so as to make transmissions more covert. The COSPAS SARSAT system sends the distress message to the vessel's country of origin, regardless of the location of the vessel. As with EPIRBs, the RTCM maintains specifications for SSAS devices.
Жеке іздеу сигналы
Жеке орналасқан жерді белгілейтін сигналдар (PLB) – өздерінің ELT немесе EPIRB құралдарымен жабдықталған ұшақ немесе кемеде болмайтын, жаяу серуендеу, каякпен жүзу немесе құрлықта немесе суда басқа да іс-шаралармен айналысатын жеке тұлғалар үшін арналған. EPIRB сияқты, RTCM PLB құрылғыларына қатысты талаптарды сақтайды. PLB құрылғыларының мөлшері темекі қорабынан бастап кітапшаға дейін әр түрлі, ал салмағы 200 грамнан 1 килограммға дейін жетеді. Оларды теңіз жабдықтарын жеткізушілерден, ұшақтарды жаңартушылардан және (Австралия мен АҚШ-та) жаяу жүруге арналған жабдықтар сататын дүкендерден сатып алуға болады. Бұл құрылғылардың қызмет ету мерзімі 10 жылды құрайды, олар түрлі жағдайларда жұмыс істейді және 24-48 сағат бойы сигнал береді. Дабыл сигналы – 300 Гц-тен 1600 Гц-ке дейін (жоғарылап) жиілігі өзгеретін тонды қамтитын AM сигналы (A3X және/немесе N0N шығарылымдары) ретінде анықталады, секундына 2-4 рет жиіліктері ауысады. PLB құрылғылары жиілікті жоғары қарай өзгертуі керек. 2017 жылдан бастап PLB құрылғыларында ішкі GPS болуы міндетті.
Ескірген PLB
АҚШ әскери күштері бұрын "PRC 106" сияқты 121.5/243.0 МГц жиіліктік маяктарды қолданды, олардың құрамында КВЧ радиосы болған. Қазір әскерилер оларды заманауи 406 МГц PLB құрылғыларымен алмастырып жатыр.
Бейконның мазмұны
Классификациядағы маяқтың ең маңызды жағы – тарату режимі. Екі қолданылатын тарату режимі бар: цифрлық және аналогтық. Цифрлық режим көбінесе аналогтық режимге қарағанда қабылдау қашықтығы ұзақ болса, аналогтық режим сенімдірек. Аналогтық маяктар іздеу тобына және іздеу-құтқару ұшақтарына пайдалы, бірақ олар енді спутниктермен бақыланбайды.
121,500 МГц аналогты бағыттау сигналы
Барлық ELT, барлық PLB және көптеген EPIRB құрылғылары бастапқы 121,500 МГц жиілікті VHF маяк сигналымен сәйкес келетін, төмен қуатты іздеу сигналымен жабдылуы тиіс. Дегенмен, ескі маяктардың тудырған өте көп қате дабылына байланысты, тарату қуаты күрт төмендетілді. Сонымен қатар, VHF таратушысы әдетте UHF маякпен бірдей антеннаны қолданғандықтан, сәулеленген сигнал жіберілетін сигналға реттелмеген антенна арқылы таратудың ішкі тиімсіздігінен одан да әлсірейді.
406 МГц маяк фактілері және тарату кестесі
406 МГц сигналды маяктар қосылғанда бірден ширек секунд бойы хабар таратады, содан кейін әр 50 секунд сайын цифрлық сигнал жібереді. GEOSAR және LEOSAR спутниктері осы сигналдарды бақылайды. Қайталау периоды соншалықты тұрақты болмауы керек, кез келген екі маяк 5 минут ішінде бірнеше секундтан кем уақыт аралығында синхронды болып көрінбеуі тиіс. Мақсаты – екі маяқтың сигналдары бір уақытта берілмеуі. Бұл период 50 секундтың орташа мәнінің шамасында кездейсоқ түрде өзгертіледі, сондықтан хабар алмасу аралығы 47,5-52,5 секунд аралығында кездейсоқ бөлінеді. (бірінші буын маяктарға арналған талаптар) Екінші буын маяктарға арналған алдын ала талаптар. Маяк қосылғаннан бастап барлығы [6] бастапқы хабар жіберіледі, олар [5с ± 0,1с] интервалмен бөлінеді. Бірінші хабар маяк қосылғаннан кейін [3] секунд ішінде басталады. Содан кейін хабарлар маяк қосылғаннан кейін [30 ± 1] минутқа дейін, шамамен [30] секунд сайын жіберіледі. Екі тізбекті хабардың басталу арасындағы қайталау периоды көрсетілген номиналды мәнге сәйкес кездейсоқ түрде өзгертіледі, осылайша тізбекті хабарлардың аралығы ± [5] секундқа кездейсоқ түрде бөлінеді. Келесі хабарлар [TBD]. 406 МГц маяктары MEOSAR (DASS) жүйесімен үйлесімді жалғыз маяктар болады. 406 МГц маяктары тіркелуі керек (төменде қараңыз).
Preliminary specification for second generation beacons. From beacon activation a total of [6] initial transmissions shall be made separated by fixed [5s ± 0.1s] intervals. The first transmission shall commence within [3] seconds of beacon activation. Transmissions shall then occur at nominally [30] second intervals until [30 ± 1] minutes after beacon activation. The repetition period between the start of two successive transmissions shall be randomised around the stated nominal value, so that intervals between successive transmissions are randomly distributed over ± [5] seconds. Subsequent transmissions [TBD]. 406 MHz beacons will be the only beacons compatible with the MEOSAR (DASS) system. 406 MHz beacons must be registered (see below).
Жиіліктері
Апаттық сигнал берушілер төмендегі негізгі жиіліктерде дабыл сигналдарын жібереді; қолданылатын жиілік маяқтың қабілеттерін анықтайды. Расталған маяк үш (қазіргі таңдағы) Cospas-Sarsat спутнигімен үйлесімді жиіліктердің біреуінде жұмыс істей алады. Бұрын іздеу-құтқару жүйесінің бөлігі ретінде басқа жиіліктер де қолданылған.
Лицензия
Солтүстік Америка және Австралияда (және Еуропаның көптеген елдерінде) EPIRB-ді пайдалану үшін ешқандай арнайы лицензия қажет емес. Кейбір елдерде (мысалы, Нидерландыда) теңіз радио байланысы операторының лицензиясы қажет болуы мүмкін. Төменде EPIRB, ELT және PLB-ге қатысты басқа талаптар сипатталады.
Баламалы технологиялар
Сонымен қатар, нарықта 406 МГц жиілікті құрылғылар стандартының талаптарына сай келмейтін басқа да жеке құрылғылар кездеседі.
Теңіздегі тірі қалғандарды анықтау құрылғысы
Теңіздегі апаттан құтылғандарды іздеу құрылғысы (MSLD) – адам суға түскен кездегі сигнал беруші маяк. АҚШ-та 2016 жылы 47 C. F. R. 95 бөлімінде белгіленген ережелерге сәйкес, DSC немесе AIS мүмкіндігі бар MOB құрылғыларына 972yyzzzz диапазонындағы MMSI нөмірлері тағайындалады. MSLD 121,500 МГц жиілігінде немесе келесі жиіліктердің біреуінде хабар тарата алады: 156,525 МГц, 156,750 МГц, 156,800 МГц, 156,850 МГц, 161,975 МГц, 162,025 МГц (қалың шрифтпен көрсетілгендері – Канаданың талап ететін жиіліктері). MSLD кейде COSPAS SARSAT маяктарының стандарттарымен бірдей анықтамаларға ие болғанымен, бұл құрылғыны сол спутниктік желі анықтай алмайды. Оның орнына, ол апаттан құтылған адам саяхаттап жүрген кемеге орнатылған, қысқа қашықтықтағы бағытты табуға арналған жабдықпен анықталады.
MOB devices with DSC or AIS are allocated MMSI numbers in the range 972yyzzzz. A MSLD may transmit on 121.500 MHz, or one of these: 156.525 MHz, 156.750 MHz, 156.800 MHz, 156.850 MHz, 161.975 MHz, 162.025 MHz (bold are Canadian required frequencies). Although sometimes defined in the same standards as the COSPAS SARSAT beacons, MSLDs can not be detected by that satellite network, and are instead intended only for short range Direction finding equipment mounted on the vessel on which the survivor was traveling.
АИС САРТ
Бұл құрылғылар дәстүрлі SAR радиолокациялық транспондерлерінен (SART) өзгеше, себебі олар GPS позициясының нақты координаттарын қамтитын AIS хабарламаларын жібереді және VHF AIS каналдарында GPS қабылдағышы мен таратушысы бар, сондықтан кемелердің AIS қабылдағыштарында көрінеді. Олар жеңіл салмақты және қауіпсіздік салдарына орнатуға жарамды. AIS SART құрылғыларына 970YYxxxx диапазонындағы MMSI нөмірлері тағайындалады.
SENDЖұлдыздық апаттық хабарлау құрылғысы
Бұл құрылғылар көбінесе SEND (серіктік шұғыл хабарлама құрылғысы) деп аталады, мысалы, SPOT және inReach.
Жылдық есептік көрсеткіш
АРРС радиоәуесқойлардың орналасқан жерін қадағалау және қысқа хабарламалар жіберу үшін қолданылады. Көптеген APRS пакеттері GPS ендігі мен бойлықтарын қамтиды, сондықтан оларды қалыпты жағдайларда да, төтенше жағдайларда да пайдалануға болады. Олар сондай-ақ Интернетке жіберіліп, белгілі бір мерзімге сақталады және басқалар көре алады. Төтенше жағдайды көрсетуге арналған бірнеше пакет түрлері бар. Бұл радиоәуесқойлар қызметінің бір бөлігі болғандықтан, хабар тарату үшін ешқандай төлем қажет емес және кең ауқымды желі қолданылады, бірақ лицензиясы бар радиоәуесқой операторы болу міндетті. Дегенмен, APRS төтенше жағдай туралы хабарламаны төтенше жағдай қызметтері көретініне немесе олардың назарына түсетініне кепілдік жоқ. Оны радиоәуесқой көріп, басқаларға жіберуі керек.