Пепе: Сантос клубының және бразилиялық футболдың жұлдызы

Кіріспе

Бразилиялық футболшы және жаттықтырушы Хосе Масия, Пепе деп кеңінен танымал (25 ақпан 1935 жылы туған), – бразилиялық бұрынғы футболшы және жаттықтырушы. Ол «Сантос» ФК тарихындағы ең ұлы ойыншылардың бірі және барлық уақыттағы ең ұлы сол қанаттың ойыншыларының бірі саналады. 1958 және 1962 жылдары екі рет әлем чемпионы, ал 1962 және 1963 жылдары екі рет клубтар арасындағы әлем чемпионы атанды. «Сантос» ФК құрамында Еузебионың «СЛ Бенфикасын» және Сезаре Малдинидің «Миланын» жеңуге көмектесті. Пепе өз клубтық карьерасын Бразилияның «Сантос» футбол клубында (1954–1969 жж.) өткізді, клуб үшін 750 лигалық ойында 405 гол соқты, бұл оны «Сантос» ФК тарихындағы екінші үздік гол соққан ойыншы етті, тек Пеле ғана 1091 голмен одан жоғары тұр. Оның лақап аты «Canhão da Vila» («Виланың зеңбірегі») болды, себебі оның сол аяғымен берген күшті соққысы және «Сантос» командасының «Урбано Кальдера» стадионында, «Вила Белмиро» деп аталған жерде ойнауы себеп болды. Ол әзілдеп: «Мен планетадағы ең ұлы «Сантос» шабуылшысымын, себебі Пеле Сатурннан» дейтін.

Ерте өмір

1942 жылы Пепе жеті жасында отбасымен көршілес Сан-Висенте қаласына көшіп барды. Ағасы Мариомен бірге ол тұратын ауданындағы Comercial FC және Mota Lima командаларымен футбол ойнай бастады. Осы кезеңде оның сол аяғы ерекше көзге түре бастады. 16 жасында Пепе Сан-Висенте AC үшін ойнап жүргенде, сонымен қатар "Сантос" жастар командасын да қорғайтын Кобринья, оны "Альвинегро" клубында сынақтан өтуге шақырды. 1951 жылғы 4 мамырда Пепе алғаш рет "Вила Белмиро" стадионының алаңына бас қойды және жаттықтырушы Салу оны қабылдады. 1952-1953 жылдары Пепе жаттықтырушы Луланың жетекшілігінде болды, ал 1954 жылы, 19 жасында, негізгі құрамда алғашқы мүмкіндігі туды. Жастар құрамасында ол сол жақтан шабуылдаушы және сол жақ қанаттың арасында ойнады, бірақ кәсіпқой командада сол жақ қанатты таңдап, мансабының соңына дейін көп жыл бойы осы позицияны сақтап қалды.

Клубтық мансап

23 мамырда Рио-Сан-Паулу турнирінде Пакэмбу стадионында «Флуминенсе» клубына қарсы өткен матчта дебют жасады. «Сантос» командасы 2:1 есебімен жеңіліп, Пепе екінші таймда «Дель Веккионың орнын алған «Боканың» орнына шықты. Кәсіби карьерасындағы алғашқы маңызды сәті 1955 жылғы Паулиста чемпионатында болды. Турнирдің соңғы матчында Пепе «Вила Белмиро» стадионында «Таубате» клубына қарсы жеңіс голын соқты. «Сантос» командасы бұл жеңіс арқасында екінші рет Паулиста чемпионы атанды, бұл сол жақ қанаттың туғанына дәл 20 жыл толуымен сәйкес келді. Оның сол аяғының күші бұл кезде-ақ белгілі болғандықтан, ол «Canhão da Vila» деген лақап атын алды. Пенальтилер мен стандарттық жағдайлардан гол соғу жиі кездесетін жайт болды. Сонымен қатар, оның сол аяғымен тікелей бұрыштан үш гол соғылды.

Карьерасындағы есімде қалған матчтардың ішінде Пепе 1963 жылғы Континентальдық кубоктың «Миланға» қарсы өткен екінші матчын, «Маракана» стадионындағы ойынды ерекше атап өтеді. Алғашқы матчта «Миланда» «Сантос» 4:2 есебімен жеңілді. Екінші ойында бірінші таймның соңында 2:0 есебімен ұтылып бара жатқанда, «Альвинегро» клубы екінші таймда қайта оянды және ойынды 4:2 есебімен өздерінің пайдасына бұрып, алғашқы матчтағыдай нәтижеге қол жеткізді. «Canhão da Vila» екі гол соқты, екеуі де күшті сол аяғымен еркін соққыдан. Континентальдық кубоктың үшінші және шешуші матчында (қазіргі FIFA клубтар әлем чемпионатының алдағысы), қайтадан «Мараканада» «Пейксе» 1:0 есебімен жеңіске жетті, голды пенальтиден Далмо соқты. Пеле жарақат алғандықтан алаңда болмағандықтан, Пепе «Сантосқа» кубок жеңісін әкелуде маңызды рөл атқарды. Бір жыл бұрын Лиссабонда «Сантос» «Бенфиканы» жеңіп, клубтар арасындағы әлем чемпионы атанды, ал «Бенфика» екі мәрте Еуропа чемпионы болатын. Пепе бұл матчты «Сантос» тарихындағы ең жақсы матч деп санайды. «Сантос» Эусебионың командасын 5:2 есебімен жеңді, атақты «Эштадиу да Луз» стадионында. Пеле үш гол соқты, ал Коутиньо мен Пепе бір голдан соқты. 2 әлем чемпионатынан басқа, Пепе 25 ресми клубтық титул жеңіп алды, оның ішінде 11 Сан-Паулу чемпионаты, алты Бразилия чемпионаты, 2 «Копа Либертадорес де Америка», 2 Континентальдық кубок және 4 Рио-Сан-Паулу турнирі. Сондай-ақ, ол Сан-Паулу чемпионатында ең көп жеңіс тіркеген рекордты иеленеді – 13 титул (11 «Сантос» ойыншысы ретінде, біреуі «Сантос» жаттықтырушысы және біреуі «Интернационал де Лимейра» жаттықтырушысы ретінде), «Canhão da Vila» жалпы Бразилия чемпионаттары бойынша да рекордты ұстап тұр, 7 титулмен – алтысы «Сантос» ойыншысы және біреуі «Сан-Паулу» жаттықтырушысы ретінде. Өте тәртіпті болғандықтан және ең қатыгез және зұлым қорғаушылардың үнемі шабуылына ұшырағанына қарамастан, Пепе ешқашан алаңнан қуылған емес, және осы сирек кездесетін тәртібі үшін ол Белфор Дуарте кубогын алды. Ол 30 жасқа толғанға дейін «Сантостың» сол жақ қанатын даусыз басқарды. Содан кейін 1969 жылға дейін, карьерасын аяқтаған жылға дейін, ол Рио-де-Жанейро клубының жас ойыншысы Абельмен ойнау уақытын бөлісе бастады, ал 1966 жылдан кейін «Сантос» академиясының тәрбиеленушісі Эдумен бірге ойнады. Пепе – бүкіл карьерасын бір командада өткізген ойыншылардың сирек кездесетін мысалы. Пепе өмірінің 15 жылын «Сантостың» кәсіби командасына арнады, клубқа адал болу үшін Еуропадан түскен миллиондаған долларлық ұсыныстарды қабылдамады. Ол жас кезіндегі дарынды ойыншы ретінде алғашқы жылынан бастап, кәсіби карьерасының соңғы жылына дейін санағанда, «Сантос» спорт клубында 18 жыл өтті.

Among the outstanding matches in his career, Pepe likes to highlight the second of the 1963 Intercontinental Cup matches against Milan, at the Maracanã. In the first game, in Milan, Santos lost 4 to 2. In the second, they were losing 2 to 0 at the end of the first half, but the Alvinegro club returned determined in the second half and completely turned the match around to 4 to 2, the same scoreline of the first match. Canhão da Vila scored two goals, both with his powerful left leg, taking a free kick. In the third and decisive match of the Intercontinental Cup (predecessor to the FIFA Club World Cup), which was again played at Maracanã, Peixe won by 1 to 0, with a penalty goal by Dalmo. As Pelé was out of the game due to injury, Pepe would play a huge role in getting the trophy for Santos. A year earlier, in Lisbon, Santos had become club world champions for the first time after defeating Benfica, who were 2 time defending European champion. Pepe considers this match to be the best in Santos history. Santos beat Eusébio's team 5 2, at the iconic Estádio da Luz. Pelé scored three times, with Coutinho and Pepe scoring one goal each. On top of the 2 World Cups, Pepe won 25 official club titles, including 11 São Paulo Championships, six Brazilian Championships, 2 Copa Libertadores de América, 2 Intercontinental Cups, and 4 Rio São Paulo Tournaments, becoming the player with most titles won at a single club. He also holds the record for most wins in the São Paulo Championships, with 13 titles won (11 as Santos player, one as Santos coach and one as coach of Internacional de Limeira), Canhão da Vila is also the record holder for total Brazilian Championships, with 7 titles six as a Santos player and one as a São Paulo coach. Disciplined almost to the extreme, and despite being regularly hunted on the field by the most violent and malicious defenders, Pepe was never sent off from the field, and for this rare discipline he received the Belfort Duarte trophy. He held the undisputed command of the Santos left wing until 1965, when he reached the age of 30. From there until 1969, the year in which he ended his career, he began to share playing time with the young Abel from a Rio de Janeiro club, and after 1966 with Edu, from the Santos academy. Pepe is one of the rare examples of a player who spent his entire career on a single team. Pepe dedicated 15 years of his life to Santos' professional team, going so far as to refuse million dollar proposals and offers from Europe, to remain loyal to his club. Counting from his first year as a youth prodigy, until his last as a professional, he spent 18 years at the Santos sports club.

Халықаралық мансап

Пепе 1958 және 1962 жылғы Бразилия құрамасының негізгі ойыншысы болуы тиіс еді, бірақ екі рет Әлем чемпионатына дейін жарақат алып, Загалломен алмастырылды. Бірінші рет Италиядағы жолдастық ойында тобуын соқты. Екінші рет Морумби стадионындағы жолдастық матчта тізесі бұрылып кетті. Пепе Бразилия ұлттық футбол құрамасы сапында 41 матч өткізіп, 1958 және 1962 жылғы Әлем чемпионаттарында жеңіске жетті. Дегенмен, ол екі турнирдің де ешқандай ойынында қатыспады.

Басқарушылық мансап

Пепе 1969 жылы «Сантос» клубының жастар құрамында жаттықтырушылық мансабын бастады, кейін «Сантос ФК» командасының бас жаттықтырысына ие болып, «Сан-Паулу», «Гуарани» және португалиялық «Боависта» сияқты бірнеше бразилиялық клубтарды басқарды. 1972-1974 жылдары «Сантос» клубын жаттықтырып, 1973 жылы Паулиста штатының чемпионы атанды, содан кейін «Паулиста ФК» клубына көшті, 1979-1980 жылдары «Сантосқа» қайта оралды, ал кейін «Сан-Хосе» және «Наутико» клубтарында жұмыс істеді. Оның жаттықтырушылық мансабы оны Азияға жеткізді, онда ол Жапония мен Катарда жаттықтырды. 1983-1984 жылдары «Аль-Садд» клубын жаттықтырып, Катар әмірінің кубогын жеңіп алды. 1985 жылы «Форталеза» спорт клубының бас жаттықтырысы болды. 1986 жылдың басында шағын «Интер де Лимейра» клубын басқарды және таңқаларлықтай түрде Паулиста штатының чемпионатында жеңіске жетті. Осы керемет нәтижесінен кейін, 1986 жылдың ортасынан 1987 жылға дейін «Сан-Паулу» клубымен келісім шарт жасасты, 1987 жылдың 25 ақпанында Бразилия А сериясының чемпионатында жеңіске жетті. Содан кейін 1987-1989 жылдары португалиялық «Боависта» клубын жаттықтырды. 1989 жылы Италиядағы 1990 жылғы әлем чемпионатына іріктеу турниріне дайындалып жатқан Перу футбол құрамасын басқаруға шақырылды, онда көзге түспесе де, маңызды рөл атқарды. 89 жылдың соңынан 91 жылдың ортасына дейін «Сантосқа» қайта оралды. 1991-1993 жылдары Жапонияда «Верди Кавасаки» (қазіргі «Токио Верди») клубында жұмыс істеді, 93 жылы лига чемпионы атанды. 1993 жылдың соңында «Гуарани» клубының бас жаттықтырысы болды, 94 жылы «Сантосқа» қайта оралды, содан кейін 1995 жылы «Атлетико Паранаэнсе» клубына көтерілді, ол Бразилияның B сериясының чемпионы атанды. 2004-2005 жылдары «Аль-Ахли» клубын жаттықтырды, осы клубта испандық легенда Пеп Гвардиола оның жетекшілігінде өнер көрсетті. Оның басқарған соңғы клубы 2006 жылы «Понте-Прета» клубы болды.

Сандар мен жазбалар

Паулиста чемпионатының ең көп мәрте жеңімпазы – 13 титул (оның 11-і «Сантос» футболшысы ретінде, 1-і «Сантос» жаттықтырушысы және 1-і «Интер де Лимейра» жаттықтырушысы ретінде). Бразилия чемпионатының ең көп мәрте жеңімпазы – 7 титул (оның 6-сы «Сантос» футболшысы ретінде және 1-і «Сан-Паулу» жаттықтырушысы ретінде). «Сантос» футболшысының формасын ең көп киген екінші ойыншы – 750 матч. «Сантос» сапындағы екінші үздік мерген – 405 гол. Бразилиялық клубтар арасындағы ең көп гол соққан төртінші ойыншы, 1091 голы бар Пеле, 620 голы бар Роберто Динамит және 500 голы бар Зикодан кейін. Бразилия құрамасы сапындағы ең көп гол соққан 23-ші ойыншы – 22 гол. Рио-Сан-Паулу турнирі тарихындағы ең үздік 15 мергеннің бірі. «Сантос» формасымен ең көп титул жеңген ойыншы – 27 ресми титул, Пеледен бір титул артық.