Кіріспе

Канадалық кино продюсері Джейк Эбертс, ОК (10 шілде 1941 – 6 қыркүйек 2012) – канадалық кино продюсері, басшы және қаржыгер. Ол тәуекелге баратындығымен және үнемі жоғары сапалы фильмдер жасауымен танымал болды, оның ішінде «От күймелері» (1981, тізімде көрсетілмеген), «Ганди» (1982), «Құбыжықтармен билеу» (1990) және табысты анимациялық фильм «Тауықтардың қашқыны» (2000) сияқты «Оскар» сыйлығын жеңіп алған фильмдер бар.

Өмір және мансап

Эбертс Джон Дэвид Эбертс Канаданың Квебек провинциясы, Монреаль қаласында Элизабет (Макдугалл) – интерьер декораторы және алюминий өндіруші компанияда жұмыс істеген Эдмонд Эбертстің ұлы болып дүниеге келді. Эбертс Монреаль және Арвида қалаларында өсті. Ол Квебек провинциясының Ленноксвилл қаласындағы Бишоп колледж мектебінде оқыды, содан кейін Макгилл университетін (1962 жылы химиялық инженерия бакалавры) және Гарвард бизнес мектебін (1966 жылы MBA) бітірді. Эбертс еңбек жолын Испания, Италия, Германия және Франциядағы L'Air Liquide компаниясында инженер ретінде бастады. Одан кейін ол Уолл-стритте үш жыл инвестор болып жұмыс істеді. 1971 жылы Лондонға көшіп, Oppenheimer & Co компаниясына қосылды, 1976 жылы Ұлыбританиядағы брокерлік және инвестициялық компанияның басқарушы директоры болып тағайындалды.

Голдкрест фильмдерімен

Киноға бұрын қызығушылық танытпаған ол, шамамен 1977 жылы киноны қаржыландыруға көшті және Дэвид Путтеммен бірлесіп Goldcrest Films тәуелсіз кино өндіріс компаниясын құрды, онда президент және бас директор болып қызмет етті. Оның алғашқы жобасы – "Уотершип Даун" анимациялық фильмі болды. 1979 жылы компанияда жұмыс істеген кезінде ол "Zulu Dawn" фильміне 750 000 АҚШ долларын жеке инвестиция ретінде салды, одан қалпына келуіне шамамен он жыл уақыт кетті. Ол осы сәтсіздіктен көп нәрсе үйренді, себебі компанияның туындылары көбінесе ерекше және қаржылық тұрғыдан табысты болды, соның ішінде "От күймелері", "Ганди", "Жергілікті қаһарман", "Ганди", "Қырғын алаңы" және "Киім шебері" сияқты фильмдер де бар. "От күймелері" және "Ганди" фильмдері 1981 және 1982 жылдары тікелей Оскар сыйлығын жеңіп алды, ал 1977 мен 1983 жылдар аралығында компанияның фильмдері 30 номинация алып, 15-і жеңіске жетті. Ол білгір және сақ қаржыгер ретінде танылды. Жаңа таланттарды іздеудің орнына, ол сэр Ричард Аттенборо, Роланд Жоффе, Жан Жак Аннауд, Джон Бурман сияқты белгілі режиссерлерді қолдады, олардың көпшілігі онымен бірнеше фильмде жұмыс істеді. 1984 жылы компаниядан кетіп, бір жылдан кейін оны қаржылық тұрғыдан құтқаруға тырысып қайта оралды. Бірнеше жыл бұрын британдық кино индустриясын құтқарушы деп есептелген компания, 1985-1986 жылдары үш жоғары бюджетті фильмнің сәтсіздігінен банкроттыққа жетті – "Революция", "Миссия" және "Абсолют жаңадан бастаулар". Эбертс 1987 жылға дейін жұмысын жалғастырды, содан кейін соңғы рет отставкаға кетті. Компания жаңа меншік иелерімен жұмысын жалғастырды. Эбертс осы апатты 1990 жылы жариялаған "My Indecision Is Final: The Spectacular Rise and Fall of Goldcrest Films" атты естеліктерінде егжей-тегжейлі баяндады (Терри Илоттпен бірлесіп жазылған).

Тәуелсіз ретінде

Осы арада 1985 жылы Жан Гонтьемен бірге «Allied Filmmakers» компаниясын құрып, «Pathé» компаниясының серіктесі болды. Осы компаниямен 1986 жылы ол Умберто Эконың бестселлер романы негізінде Аннаудтың «Розаның аты» фильмінің атқарушы продюсері ретінде тұңғыш рет қатысты. Содан бері ол Джон Бурманның «Үміт пен даңқ» фильмін, екі рет «Оскар» жүлдесіне ие болған «Драйвинг мисс Дейзи», «Бұлшық етпен билеу», Роберт Редфордтың «Ауданнан өзен ағады» және Генри Селиктің Роальд Дальдің «Джеймс және алып персик» романы бойынша түсірген фильмдерін продюсерлікке алып немесе атқарушы продюсерлік қызметін атқарды. Осы кезеңде Эбертс Барон Мюнхгаузеннің оқиғалары» атты қымбат фильмнің сәтсіздігіне де жауапты болды, бірақ ол бейнекассеталар мен DVD жалға алуда белгілі бір сәттілікке жетті. Эбертс 1991 жылы Парижге көшіп келді. «Бұлшық етпен билеу» Эберттің ерте туындыларының бірі болды, онда американдық индейлер тақырыбы көтерілді. Кейінгі туындылары (продюсер немесе атқарушы продюсер ретінде) Брюс Бересфордтың «Қара шапан» (1991), «Кішкентай ағаштың тәрбиесі» (1997) және Ричард Аттенбороның «Сұр құс» (1999) фильмдерін қамтыды. Соңғы үш фильмнің барлығы Канадада түсірілген. Ол сонымен қатар Джеффри Катценбергпен бірлесіп «Chicken Run» фильмінің атқарушы продюсері болды. Эбертс продюсерлікке алған басқа анимациялық фильмдерге «Кескіш принц» (1990), «Принцесса мен аяқ киім жасаушы», «Джеймс және алып персик», «Дугал және Ренессанс» және «Иллюзионист» кіреді.

National Geographic көркем фильмдері

2002 жылы Эбертс National Geographic Feature Films (NGFF) төрағасы болды және Жан Жак Аннаудтың "Екі бауыр" (Two Brothers) атты ойыншық жануарлар фильмін, сондай-ақ "Жәннәт тұтқыны" (Prisoner of Paradise) және "Американың жүрегі мен жаны" (America's Heart and Soul, 2004) сияқты деректі фильмдерді өндіруге атсалысты. "Жәннәт тұтқыны" 2003 жылғы "Оскар" сыйлығының деректі фильмдер санатында "Үздік фильм" номинациясына ие болды. Оның басшылығымен NGFF 2005 жылы "Пингвиндер маршы" (La Marche de l'empereur) атты күтпеген сәттіге жеткен деректі фильмін көрсету арқылы үлкен жетістікке қол жеткізді. Соңғы кезде ол "От күймелері" (Chariots of Fire) режиссері Хью Хадсонмен бірлесіп, Канадада түсірілетін табиғатқа арналған эпикалық фильм үстінде жұмыс істеді. Оның соңғы жобасы – 2013 жылы шығатын "Иерусалим" атты Imax 3D фильмі, онда қасиетті қаладағы үш жасөспірім – яһуди, мұсылман және христианның бір күнінен сыр шертеді. Ол сонымен қатар 19 ғасырдың соңында Цинь әулетін тиімді басқарған аяусыз император жесір Циси туралы 60 миллион долларлық қытай-американдық бірлескен "Соңғы император" (The Last Empress) жобасын да дамытып жатты.

Құрмет белгілері мен басқа да жетістіктер

1992 жылы Эберт Канада орденінің офицері атанды. Оған сондай-ақ 1998 жылы Макгилл университеті және 1999 жылы Бишоп университеті құрметті доктор дәрежесін берді. Ол Санданс институты мен Санданс арнасының кеңесінде қызмет етті. Ол сонымен қатар телекоммуникация компанияларына, кабельдік операторларға, қонақүйлерге, ауруханалар мен мектептерге жоғары жылдамдықты, екі бағытты бейне беру қызметтерін ұсынатын MPI International компаниясын құрды және оның бас директоры болды. 2005 жылға дейін Эберт 66 Оскарға ие болған фильмдермен байланысты болды, оның ішінде "Үздік фильм" номинациясы бойынша тоғызы. 2006 жылы "Пингвиндер маршы" фильмі "Үздік деректі фильм" номинациясында Оскар сыйлығын жеңіп алды. Бишоп колледжі мектебіндегі теннис корты "Джейк және Фиона Эбертс еске алу теннис корты" деп аталды.

Өлім

Эбертс 2010 жылдың соңында көздің ұлпалық меланомасы деген сирек кездесетін қатерлі ісігімен ауырды, ол бауырына тарады. Ол 2012 жылдың 6 қыркүйегінде Монреальде 71 жасында қайтыс болды.