Кіріспе

Шығыс Германияның саяси үгіт-насихат бағдарламалары (1960–1989) «Қара арна» (Der schwarze Kanal) – 1960 жылдан 1989 жылға дейін Шығыс Германияның мемлекеттік телеарнасы DFF апта сайын көрсеткен саяси үгіт-насихат бағдарламалары. Әрбір басылымда Батыс Германия телеарналарының жақындағы бағдарламаларынан алынған үзінділер тіркелген, олар коммунистік түсіндірмелер қосу үшін қайта өңделген. 20 минуттық бағдарлама әдетте дүйсенбі күні кешке CET бойынша сағат 21:30-да (сейсенбі күні таңертең 11:30-да қайталап көрсетілетін) танымал бағдарламалардан бұрын немесе кейін эфирге шығарылатын. Бағдарлама негізінен ішкі тұтынуға бағытталған болса да, жасаушылар (әсіресе алғашқы жылдары) DFF-ті қабылдай алатын батыстың тұрғындары да көретін деген үмітте болды. ZDF және ARD аббревиатуралары «Руген мен Дрезденнен басқа Орталық Германия теледидары» (Zentrales Deutsches Fernsehen Außer Rügen und Dresden) дегенді білдіреді. BBC және Батыс Берлиндегі RIAS сияқты халықаралық хабар таратушылардың радиосигналдарын тоқтату мүмкін болғанымен, Батыс Германия теледидарларын тоқтату дипломатиялық және техникалық тұрғыдан қиын болды, себебі Батыс Германияның кейбір аймандарының қабылдауына әсер етпестен мұны жасау мүмкін емес еді (тиімділік деңгейіне қол жеткізу үшін), бұл өз кезегінде Батыс немiстердi Шығыс хабарларын қайтаруға итермелеуі мүмкін еді. Бір жылдан кейін ол бұрынғы қарсыласы – Батыс Германия телеарналарымен бірікті. 1992 жылы ORB 1991 жылдың соңында жасалған соңғы басылымды, Шницлердің өзі жаңа түсіндірмелерімен бірге көрсетті. 2009 жылдың 9 қарашасында ZDF Шницлердің мұрағаттық материалдарды манипуляциялық түрде өңдеуін пародизациялайтын «Қара арна қайтып келді» (Der schwarze Kanal kehrt zurück) атты макияждық фильмін көрсетті.

Тұжырымдама

Бағдарламаның басқа өкілдері Гюнтер Херльт (26 басылым), Ульрих Макош (19 басылым) және Хайнц Гроте (144 басылым) болды, олар одан да азырақ агрессивті тон қолданды. Сондай-ақ, Гётц Фёрстер (төрт басылым), Волкер Отт және Альберт Рейс (екі басылым) сияқты түрлі спикерлер тек кейбір деректерге ғана түсініктеме берді. Неміс радиоархивінің сайтында көрсетілгендей, Шығыс Германия теледидарының мұражайын басқарушы ретінде, олар тек журналдық бағдарламаларға арналған видеоклиптерді жазды, бірақ модераторлардың тікелей эфирдегі түсініктемелері мен кіріспелерін жазбаға алмады. Осыған байланысты, батыс неміс теледидарынан алынған үзінділерден тұратын түсініктемелердің жазбалары сақталған жоқ, себебі Шницлер оларды эфирден бірнеше күн өткен соң әдетте жоятын болған. Ал қолжазбалар көбінесе сақталған және олар да бар.

Қабылдау

Шницлер бастапқыда NWDR-де жұмыс істеді, ол Шығыс Германияның бұқаралық ақпарат құралдарындағы ең танымал комментаторлардың бірі болды, оны көбінесе "Карл Эдуард" деп атады, ал бір әзілде оның аты тіпті айтылар алдында толығымен өзгертілгені айтылды. Сонымен қатар, әнші-күйші Вольф Биерман 1989 жылдың 1 желтоқсанында "Бұзылған қарттар балладасы" ("Ballade von den verdorbenen Greisen") атты өлеңінде Шницлерге қарсы шығып, "Судель эде" лақап атымен танылған комментаторды сынады. Әсіресе 1960 және 1970 жылдардың басында бұл бағдарлама кейбір салаларда міндетті түрде қаралатын бағдарлама ретінде қарастырылды. Мысалы, "Der schwarze Kanal" мазмұны әскердегі саяси тәрбиелеу жұмысында (Nationale Volksarmee немесе Grenztruppen) және мектептердегі өмірге қатысты сабақтарда қолданылды. Неміс радиоархиві Шницлерді кадрларды кесіп, қайта өңдеу арқылы мәлімдемелерді манипуляциялауда айыптады.

Қолжетімділік

1519 басылымның шамамен 350-і Батыс Германия мекемелерімен Шығыс Германия теледидарындағы тікелей эфирде жазылған және қазір осы мұрағатта сақтаулы. Германияның бірігуі кезінде, эфирге арналған сценарийлер мен Шницлердің түсіндірмелерінің толық жинағы Германия радиоархивінің веб-сайтында PDF форматта қолжетімді, сыртқы сілтемелерде көрсетілгендей. Сонымен қатар, "Der schwarze Kanal" бағдарламасының 33 эпизоды 2016 жылдың 27 қазанында шыққан 6 DVD жинағында саудада бар, жалпы ұзақтығы он екі сағат. 2004 жылы "Junge Welt" газеті "Schwarzer Kanal" атауын апталық бағана үшін пайдаланды, ол 2019 жылдан бері бейне және подкаст түрінде де жарық көреді. 2011 жылы консервативті журналист Ян Флейшхауэр "Der Spiegel" үшін онлайн бағанасын осылай атады. Бұл бағдарлама 1999 жылғы "Сонненалле" фильмінде және 2019 жылғы "Дойчланд 86" телесериалында көрсетілді.