Кіріспе

Неміс телешоуы "Wetten, dass?" ("Осыған тікелей тікелей келісесіз бе?") – неміс тіліндегі сенбі күнгі ойын-сауық телешоу. Бұл Еуропадағы ең ірі және ең табысты телешоу. Оның форматы британдық "You Bet!" және американдық "Wanna Bet?" шоуларының негізі болды. Шоу Германия, Австрия және Швейцарияның әртүрлі қалаларынан жылына алты-сегіз рет тікелей эфирде көрсетілді. Сонымен қатар, Амфитеатр Ксантен, Пальма-де-Майорканың Пласа-де-Торос аренасы, Париж Диснейленді, Берлиндегі Вальдбюне және Аспендос римдік театрынан көрсетілген жеті ашық ауадағы жазғы шоу өтті. Әдетте, жарнамалық үзіліссіз көрсетілетін әрбір шоудың ұзақтығы екі-үш сағатты құрады, бірақ кейде шоу 45 минутқа дейін созылуы мүмкін еді. 80-90 жылдары Франк Элстнер (шоудың авторы) және Томас Готтшалк жүргізушілер болғандықтан, бұл ойын шоусы неміс тілді елдерде үлкен танымалдылыққа ие болды. Кейіннен, әсіресе Маркус Ланцтың жүргізушілігіне байланысты, көрермендердің қызығушылығы күрт төмендеді, нәтижесінде 2014 жылы шоу тоқтатылды. 2021 жылдан 2023 жылға дейін Томас Готтшалк жыл сайын бір бөлімге оралды.

Тарих

1981 жылдың 14 ақпанында неміс телеарнасы ZDF австриялық ORF телеарнасы мен швейцариялық SF DRS телеарнасымен бірлесіп, алғашқы эпизодты «Евровидение» желісі шоуы ретінде көрсетті. Шоудың авторы Франк Элстнер 1987 жылы 39-шы эпизодқа дейін шоуды жүргізді. «Сулы ма?» шоуын 1992-1993 жылдар аралығында қысқа ғана уақытқа, тоғыз эпизодты Вольфганг Липперт ұсынғаннан кейін, ойын-сауық шебері Томас Готтшальк жүргізді. Готтшальк 2004 жылдың 27 наурызында шоудың 100-ші эпизодын өткізді. 2007 жылдың жазында «Wetten, dass?» 16:9 кең экранды форматта алғаш рет көрсетілді. 2009 жылдың соңынан бастап Мишель Хунзикер Готтшалькқа шоуды жүргізуде көмектесіп келеді. 2010 жылдың 27 ақпанындағы шоу HD форматында алғаш рет эфирге шықты. Томас Готтшальк 2011 жылдың 3 желтоқсанында, 2011 жылғы маусымның соңында, Самуэль Кохтың қатысуымен болған оқиғадан кейін шоуды тастап кетті. 2010 жылдың 4 желтоқсанында шоудағы трюк орындау барысында 23 жастағы Самуэль Кох төрт мүшесін қозғалта алмайтын жағдайға түсті. Соңғы шоу 2014 жылдың 13 желтоқсанында көрсетілді. 2016 жылы шоуға екі 45 минуттық эпизодта сатиралық түрде жалған ставкалар арқылы құрмет көрсетілді, оны комедия актері Ян Бёмерман жүргізді. 2021 жылдың 6 қарашасында Готтшальк «Wetten, dass?» шоуының қайта көрсетілімін жүргізді.

Халықаралық нұсқалар

Нидерландыда 1984-1999 жылдары «Wedden, dat ?» деген атпен көрсетілді, оны AVRO және (1990-жылдардың басында) RTL 4 телеарналары шығарды. Голландиялық шоуларды 1993 жылға дейін Жос Бринк жүргізді, содан кейін оны Рольф Вутерс қабылдады. Рейнут Оерлеманс 1999 жылы бір маусымға шоудың жүргізушісі болды. «Wetten, dass ?» британдық «You Bet!» сериасын шабыттандырды. Оны London Weekend Television өндірді және 1988 жылдан 1997 жылға дейін ITV телеарнасында көрсетілді. Ойынды Брюс Форсайт (1988–1990), Мэтью Келли (1991–1995) және Даррен Дей (1996–1997) жүргізді. 2004 жылдың қазанында «Wetten, dass ?» Қытай теледидарында «Wanna Challenge» (Қытайда құмар ойындар заңсыз болғандықтан) деген атаумен де басталды. Ол аптасына бір рет көрсетіліп, әр сериясын 60 миллион көрермен тамашалайды. 1998 жылы словениялық «Wetten, dass ?» «Super Pop» атты апталық бағдарламаны Стоян Ауер жүргізді. Бастапқы «Wetten, dass ?» сериалымен тығыз байланыс орнатылды, бірақ шоу жоғары өндіріс шығындарына байланысты тоқтатылды және одан әрі бірлескен өндірістер жасалмады. Шоу Италияда Rai 1 телеарнасы 1991 жылдан 1996 жылға дейін (содан кейін 1999, 2001 және 2003 жылдары) «Scommettiamo che ?» деген атпен табысты көрсетілді. 2008 жылы оны Rai 2 қайтадан қолға алды. Оның он маусымы болды. 2005 және 2006 жылдары польшалық нұсқасы «Załóż się» деген атпен көрсетілді. 2006 және 2007 жылдары орыс тілінде «Большой спор» (сөзбе-сөз «Үлкен ставка») деген атаумен «Бірінші арнада» көрсетілді. Шоудың жүргізушісі Дмитрий Нагиев болды. Шоу төмен танымалдылығына байланысты 7-ші эпизодтан кейін жабылды. «¿Qué apostamos?» – шоудың испандық нұсқасы. Ол бастапқыда 1993 жылдың 4 мамыры мен 2000 жылдың 30 маусымы аралығында Испанияның TVE 1 ұлттық телеарнасында көрсетілді. Шоудың жүргізушісі Рамон Гарсия болды, оған қоса Ана Обрегон (1993–1998), Антония Делл'Атте (1998–1999), Ракель Навамуэль және Моника Мартинес (2000) қатысты. Егер аудиторияның ставкасы орындалса, ставка жасаған адам суға батырылуы керек, ал орындалмаса, жүргізушілердің бірі немесе қонақтар суға шашыратылуы керек еді. 2008 жылы FORTA шатыры астында жұмыс істейтін өңірлік телеарналардың испан федерациясы Карлос Лозано мен Росио Мадридтің ұйымдастыруымен форматты қайта жандандырды, бірақ қайта жандану қысқа болды және төмен рейтингтер мен бағдарламаны өндірудің жоғары құнына байланысты тез арада тоқтатылды. 2006 жылы ABC шоудың американдық нұсқасын әзірлеу үшін The Gurin Company реалити-шоу продюсері Фил Гуринмен келісімшарт жасады. 2008 жылдың шілде-қыркүйек айларында британдық дуэт Ant & Dec шоуды жүргізді. Бұл американдық көрермендер үшін шоудың тұңғыш рет көрсетілуі емес; 1993 жылы CBS Марк Макьюэн жүргізген «Wanna Bet?» пилоттық бағдарламасын көрсетті, бірақ ол толық серия ретінде қабылданбады. Сонымен қатар, «Wetten, dass ?» Үндістанда, Солтүстік Африкада және Таяу Шығыста көрсетілуі жоспарланған.

Ел атауы Телерадиокомпаниясы Жүргізушілер Премьера Финалы
You Bet! ITV Брюс Форсайт (1988–1990) Мэтью Келли (1991–1995) Даррен Дей (1996–1997) 20 ақпан 1988 12 сәуір 1997
Wanna Bet? CBS (1993) ABC (21 шілде – 2 қыркүйек 2008) Марк Макьюэн және Гордон Эллиот (1993) Ant & Dec (2008) 21 сәуір 1993 2 қыркүйек 2008
(Фландрия) Wedden, dat ? AVRO (1986–1989) RTL 4 (1990–1995, 1999) Veronica TV (1996–1997) VTM Жос Бринк (1986–1992) Рольф Вутерс (1993–1997) Рейнут Оерлеманс (1999) 1986 1999
Toute la ville en parle TF1 Гийом Дюран (қазан – желтоқсан 1992) Александр Дебанн 10 қазан 1992 20 ақпан 1993
¿Qué apostamos? La 1 (4 мамыр 1993 – 30 маусым 2000) FORTA (2 ақпан – 31 мамыр 2008) Рамон Гарсия және Ана Обрегон (1993–1998) Рамон Гарсия және Антония Делл'Атте (1998–1999) Рамон Гарсия, Ракель Навамуэль және Моника Мартинес (2000) Карлос Лозано және Росио Мадрид (2008) 4 мамыр 1993 31 мамыр 2008
Είσαι ΜέσαEisai Mesa Alpha TV Вики Кагия 2008 2008
想挑战吗?Xiang tiaozhan ma? CCTV 3 ? 2004 2010
Большой спорBolschoy spor Бірінші арна Ресей Дмитрий Нагиев 17 ақпан 2006 8 шілде 2007
Super Pop POP TV Стоян Ауер 1998 1998
Załóż się TVP 2 Стеффен Мёллер және Анна ПопекПиотр Шведес 2 қыркүйек 2005 16 маусым 2006
Scommettiamo che ? Rai 1 (1991–2003) Rai 2 (2008) Фабрицио Фрицци және Милли Карлуччи (1991–1996) Фабрицио Фрицци және Афеф (1999–2000) Фабрицио Фрицци және Валерия Мацца (2001) Марко Колумбро және Лорелла Кукарни (2003) Алессандро Чекчи Паоне және Матильда Бранди (2008) 6 сәуір 1991 28 мамыр 2008
Vuoi scommettere? Canale 5 Мишель Хунцикер және Аурора Рамаццотти 17 мамыр 2018 14 маусым 2018
Kèo này ai thắngVTV3 Лиеу Ха Тринь Нгуен Кханг 16 қаңтар 2020 14 мамыр 2020

Қосымша ақпарат

Бірде Франк Элстнер жеке ставкадан жеңіліп қалды. Ол өзінің әріптесі және досы Курт Феликс оны ешқашан алдамайды деп отбасымен бірге ставка жасады. (Курт Феликс "Ашық камераға" ұқсас "Сізді түсінудің қажеті бар ма?" атты шоу өткізді. 29-шы шоуда (21 қыркүйек 1985 ж.) 3 1/2 минут ішінде шарап шешесін ашып, төрт стаканды толтыруды талап еткен ашық ауада өткен сынақтан кейін, пилот қонақтармен бірге шарап ішуге шақырылды. Бірақ бөтелкенің ішіндегі заттар таза сірке шайыры екені анықталды, ол туралы Эльстнер бірінші болып сынама алған кезде білген еді, ал қызыл шашты және сақалды ұшқыш өзін күліп отырған аудиторияға Курт Феликс ретінде жасырын көрсетті. Феликс кейінірек "Verstehen Sie Spaß?" бағдарламасында мойындағандай, ол өзінің командасымен бірге ZDF-ге ставка жіберген. Неміс телеарнасының арнайы бағдарламасында Элстнер: "Wetten, dass?" жохан Пауыл II-ді шоуға қатысуға мүмкіндік алды, бірақ тікелей емес, бейне байланысы арқылы. Элстнер бас тартты, өйткені бұл болашақ танымал адамдар мен жұлдыздардың бейне байланысы арқылы шоуға келуіне және түсірілім орындарында жеке түрде пайда болмауына әкелуі мүмкін. Элстнер өзінің шоуында Рим папасын көруге мүмкіндік болғаны үшін өкінді және бұл оның мансабындағы ең үлкен қателік екенін айтты. Актер Карл Хайнц Бём өзінің ұзақ уақыттан бері жалғасып келе жатқан қайырымдылық жобасын Menschen für Menschen атты бағдарламаның 3-ші сериясында бастады: Сахельдегі ашаршылық туралы ол бағдарламаның соңында былай деді: Австрия, Швейцария және Германия Федеративтік Республикасындағы көрермендердің үштен бірі де Сахельдегі аштықтан өліп жатқан адамдарға бір неміс маркасын да сыйға тартпайды деп ойласам болады. Мен бұл бәсіні жоғалтқым келеді. Егер ол жеңіліп қалса, ақшаны тапсыру үшін Африкаға өзі баратынын айтты. Бём бұл ойынды жеңіп алса да, жалпы садақалар шамамен 1,2 миллион марканы құрағандықтан, ол Африкаға барып, Эфиопияға көмек көрсету жобасын бастады. 1984 жылы 15 желтоқсанда 25-ші шоуда экологиялық белсенділер "Nicht wetten Donauauen retten" ("Дұнай сулы алқаптарын құтқаруға ставка жасамаңыз") деген баннермен камералардың алдына жүгірді. Олар шоудың күзетшілері тарапынан жолдан шығарылғанда, Фрэнк Элстнер ешкімді өзінің шоуынан шығаруға болмайды деп бұйырды. Ол белсенділерге өз сұрақтарын білдіруге мүмкіндік берді, олар шоудан бейбіт шығып кетті. Бұл баннер сол кездегі Австрия канцлері Фред Синовац үшін болды, ол осы шоуда қонақ болды. 1988 жылы 3 қыркүйекте өткен 48-ші шоуда неміс сатирикалық журналының редакторы Бернд Фриц Томас Раутенберг деген псевдониммен шоуға қатысушы ретінде кірді. Мюнхендік графикашы Томас Раутенбергтің шынайы кейіпкері "Wetten, dass?" телеарнасына өз ойын ұсынды. Ол қарындаштардың түсін дәмін татып таниды деп мәлімдеген. Бернд Фриц шоуға барып, жеңіске жетті. Алайда ол өзінің алдап жүргенін мойындады және оның қалай жасағанын "Титаниктің" келесі санында оқи аласыз. Содан кейін Готтшалк көрермендерге журналды оқып, келесі шоуда ахуалды айтып беремін деп айтты, сондықтан журнал осы трюктан жариялылықты алмады. Кейінірек айтылғандай, егер ойыншыларды ойын үшін көру қабілетінен айыру қажет болса, олар киетін қара түсті шаңғы көзілдірігін Фриц өз мұрнындағы саңылау арқылы қарауға мүмкіндік беретін етіп түзеткен. Үй иесі Фрицтің көзіне соққы беріп, одан қашуға тырысатынын көру арқылы көздік арқылы көрінуді сынады, бірақ сынақтан кейін Фриц ойынды бастамас бұрын көздікті ыңғайлырақ жағдайға келтірген сияқты. Содан бері теріге жабысатын резеңкеден жасалған жүзу көзілдірігі қолданыла бастады. 1992 жылы шоуда актриса Вупи Голдберг шоуға ставка жасау үшін келді. Голдберг жеңіліп, нәтижесінде келесі фильмінде Готсхалкты таңдауға мәжбүр болды. Ол фильм "Қыз бауырлас 2-ші акт" еді. Готтшальк неміс аспазы, ата Вольфганг рөлін сонда ойнады. 1996 жылы 8 желтоқсанда 102-ші шоуда ресейлік "Мир" ғарыш станциясында тікелей эфирде ойнату жоспарланған. Космонавттар екі минутта ауырлықсыз жерде шыршаны безендіріп қоюды ойлады. Алайда, техникалық проблемалар болғандықтан, бағдарлама барысында станциямен байланыс орнатылмады. Салма Хайек Trachten (неміс тілінде костюмдер, атап айтқанда ерлер үшін Lederhosen және әйелдер үшін Dirndl) киюдің танымал үрдісін қайта бастады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бірнеше онжылдықтар бойы Октоберфестке Трахтенді кию сәнді болған жоқ, ал келушілердің көпшілігі кәдімгі киімдерді киді. Ол 2008 жылдың 5 қазанында шоуға қатысты. Салма бәс тілгенде, егер ол қателессе, Dirndl киюге келісті. Салма жиналған 20 шарап жәшігінен мұнара құрастырып, оған шығуға тырысқан жігіттің сәтті бола алмайтынын айтты. Жігіт міндетін орындай алмады, сондықтан Салма оған ұсынылған Dirndl-ді киюге мәжбүр болмады. Күтпеген қозғалыспен Салма Dirndl-ді киіп көруге және өзіне қалай келгенін көруге ниеттенді. Ол сахнадан кеткенде көрермендер ықыласпен қол соқты. Dirndl-мен сахнаға оралғанда, Карл Лагерфельд оның Dirndl-іне қатты ризашылық білдіріп, көзін ала алмады. Салма Dirndl-ге қаншалықты ғашық екенін айтты және оны сақтап қалғысы келді.

Самуил Кох оқиғасы

Самуэль Кох, 23 жастағы каскадерлік өнерге ұмтылған, кейін актер болған жігіт, 2010 жылдың 4 желтоқсанында шоу барысында жасаған каскад кезінде төрт мүшесін қозғалта алмайтын жағдайға түсті. Оқиға неміс телеарнасынан тікелей эфирде көрсетілді. Кох серіппелі бут киімдермен жылдам қозғалатын, көлемі біртіндеп үлкейетін бес автомобильдің үстінен секіруге бел буды. Кох төртінші автомобильді, оны өз әкесі басқарған, асып өте алмады. Кохтың басы автомобильдің алдыңғы әйнегіне соқтығып, студия еденіне құлап, екі мойын омыртқасы сынды және омыртқа миына зақым келді. Кох жедел хирургиялық араласудан кейін аман қалды, бірақ 2021 жылға қарай мойнынан төменгі бөлігіне толық паралич соқты. Бұл эпизод тоқтатылып, кейіннен бағдарлама тарихында алғаш рет 20 минуттан соң эфирден алынды. Келесі эпизодта жүргізуші Томас Готтсхалк 2011 жылғы маусымның соңғы бағдарламасынан кейін қызметтен кетуін жариялады.

Құлдырау

Готтшалк зейнеткерлікке шыққаннан кейін ZDF тележүргізушісі Маркус Ланц шоуды жүргізуді өз мойнына алды (алғашқы эфиры 2012 жылғы 6 қазанда болды). Соңында, 2014 жылғы Оффенбург шоуы аяқталғаннан кейін (2014 жылғы 5 сәуірде) 2014 жылдың соңында шоу тоқтатылатыны жарияланды, ресми мәлімдемелерде бұл шешімнің басты себебі – "ешкімге қажет болмаған ұғымдар" екені айтылды. Бұл жариялау Франк Элстнер мен Томас Готтшалктан наразылық тудырды. Дегенмен, болашақта шоуды қайта жаңғырту мүмкіндігі де қарастырылатыны мәлім болды. 215-ші және соңғы редовты шоу 2014 жылғы 13 желтоқсанда Нюрнбергтен көрсетілді, онда Сэмюэл Кох – ол ешқашан "Wetten, dass ? " немесе Готтшалкты өз жағдайы үшін кінәлаған жоқ – маңызды қонақтардың бірі болды.

Жаңғыру

2018 жылдың 28 шілдесінде ZDF Готтсхалктың 70 жасқа толуына орай (18 мамыр 2020) "Wetten, dass?" бағдарламасын бір рет қайта көрсетуді жариялады. Кейіннен COVID-19 пандемиясының салдарынан 2020 жылғы арнайы эфир өткізілмейтіні хабарланды. Оның орнына ол 2021 жылдың 6 қарашасында тікелей эфирде көрсетілді. Бұл арнайы эфир дереу үлкен рейтингке ие болды, шамамен 14 миллион көрушіні жинады, бұл ZDF-ді бағдарламаны толыққанды қайта жаңғыртуды қарастыруға жетеледі. 2021 жылғы бағдарламаның сәттілігінен кейін, "Wetten, dass?" бағдарламасының келесі эфирі 2022 жылдың 15 қарашасына Фридрихсхафен қаласынан жоспарланды, оны тағы да Томас Готтшальк жүргізді. Алайда 2023 жылдың тамызында Готтшальк бағдарламаны жүргізуден толығымен бас тартқанын жариялады, соңғы эфир сол жылдың 25 қарашасында болды. Бұл жаңалық оның жанкүйерлерінен күшті сынға ұшырады.