Кіріспе
Ағылшын кәсіпкері және зорлаушы (1934 жылы туған) Оуэн Джон Ойстон (1934 жылғы 3 қаңтарда туған) – ағылшын бұрынғы бизнесмен, ең белгілісі – «Блэкпул» футбол клубының бұрынғы басым үлесінің иесі. Бұл қор нарығы құлдырағанға бірнеше апта бұрын болды.
Owen John Oyston (born 3 January 1934) is an English former businessman best known as the former majority owner of Blackpool Football Club. just weeks before the stock market crash.
Баспа ісі
Ойстон баспа бизнесін дамытты, соның ішінде Lancashire Life журналдары сериясын, оларды 2000 жылы Archant Publishing Company-ге сатуға дейін. Ол "Жексенбідегі жаңалықтар" газетінің ірі инвесторы болды, ол солшыл бағытты таблоид еді. Газет 1987 жылдың сәуірінде жарық көрді және 1987 жылғы жалпы сайлау науқаны кезінде Көлік және жалпы жұмысшылар одағынан алынған қарыздың есебінен сақталып қалды. Бірақ сайлаудан кейін банкротқа ұшырап, Ойстон оны толығымен сатып алды. Әлдеқашан бес ай өткен соң, 1987 жылдың қарашасында газет жабылды. 1991 жылға дейін ол Trans World Communications арқылы "Miss World" халықаралық сұлулық конкурсының ірі инвесторы және бас директоры болды.
Радио
Ойстонның коммерциялық радиодағы медиа мүдделері болды. Ол Red Rose Group-тың төрағасы болды, кейін Trans World Communications деп аталды, ол 1982 жылғы қазан айында Престон қаласында Red Rose радиосын иеленді және іске қосты. Топ Лидстегі Radio Aire, Кардиффтегі Red Dragon Radio және Манчестердегі Piccadilly Radio радиостанцияларын сатып алды. Бұл радиостанциялардың барлығы кейіннен Emap баспа тобына сатылды. Ойстон сондай-ақ 1987 жылы Ұлыбританиядағы тәуелсіз жергілікті радиолар үшін орталықтандырылған, түнгі эфирдік қызмет ретінде құрылған The Superstation радиостанциясын сатып алды. Ол 1990 жылы жабылды.
Кабельдік желілер
1980 жылдардың соңында Ұлыбританияда кабельдік теледидар көрсетуді реттейтін қатаң ережелер жеңілдетілгеннен кейін, Oyston, Oyston Cable Communications Group Limited арқылы, үкімет берген алты монополиялық кеңжолақты франшизаны жеңіп алып, дамытуға кірісті. Бұл франшизалар жаңадан құрылған Кабельдік Басқарма тарапынан берілді және Англияның солтүстік-батысындағы шамамен 700 000 үй шаруашылығы мен кәсіпорынды қамтыды. 1990 жылы Baby Bell компаниялары Ұлыбританияның телекоммуникация нарығына ену үшін кабельдік телефонияны пайдалану мүмкіндігін байқағанда, Southwestern Bell Oyston Cable Communications Group компаниясының 80% акциясын сатып алды. Oyston-ның қалған 18% акциясы 1991 жылы 2,99 миллион фунт стерлингке Southwestern Bell компаниясымен сатып алынды (Заң актісінде Oyston Cable компаниясының қалған 2% акциясы Oyston франшизалық аймақтарына кіретін барлық жергілікті кеңестердің атынан Ливерпуль қалалық кеңесіне берілгені көрсетілген).
Блэкпул футбол клубы
1987 жылы Ойстон сол кезде қиындыққа тап болған «Блэкпул» футбол клубының үлкен үлесін сатып алып, 1988 жылғы 31 мамырда жаңа акцияларды сатып алғанда клубтың иесі атанды. Оның клуб үшін жаңа стадион салуға бағытталған жоспары 1990-шы жылдардың көп бөлігінде талқыланды. Ол клубтың үй стадионын «Престон Нью-роудтағы» «Уайндэйк фермасындағы» 100 миллион фунт стерлингтік жобаға көшіруге тырысты, бұл бастамаға «Файлд Бороу» кеңесінің мүшесі Пол Хейхерст қолдау көрсетті. Аталған жоба сәтті аяқталмағаннан кейін, Ойстонның амбициялары ақыры орындалды – клубтың бастапқы орналасқан жері «Блумфилд Роудта» жаңа трибуналар, мейрамханалар және 70 бөлмелі қонақ үй салынды. 1996 жылғы қазан айында Ойстонға «Манчестер Юнайтедтің» басқару құқығы ұсынылғанын, бірақ ол «Блэкпулді» тастап кетпегенін мәлімдеді. 2006 жылы латыш кәсіпкері Валерий Белоконды клубқа инвестиция салуға ықпал етті. 2017 жылғы 6 қарашада сот шешімімен Ойстон мен оның ұлы Карл «Блэкпул» футбол клубының активтерін заңсыз жолмен өздеріне тиесілі компанияларға аударғаны анықталды, олар клубтан 26,77 миллион фунт стерлинг төледі. Сот Ойстон мен оның ұлының клубтағы басым үлесін пайдаланып, бизнеске де, Белоконға да зиян келтіргенін растады. Оларға Белоконның үлесін сатып алу үшін 31 миллион фунт стерлинг төлеуге міндеттелді, оның ішінде 25 миллион фунт стерлингтен астам сомасы және сот шығындары әлі төленбеген күйде қалды. Клуб жанкүйерлері Жоғарғы сот белгілеген соманың тым жоғары болғандықтан Ойстон отбасының үлесін сатуға мәжбүр болады деп үміттенді. Сот шешімінен кейін бірнеше күн өткен соң, 10 қарашада Ойстон отбасы клубты сатуға шешім қабылдады. Жанкүйерлер «Ойстон кетсін» атты қарсылық науқанын бастады, оның барысында Ойстон отбасы ойыншылармен жасалған келісімдерді орындаудан бас тарды және жанкүйерлер тарапынан сыйсыздық танытты. Белоконның Ойстоннан төлем алу үшін тағы да заңдық шаралар қолданғаннан кейін, 2019 жылғы 13 ақпанда Жоғарғы сот «Дэвид Рубин және Партнерлер» компаниясынан Пол Куперді клубтың қабылдаушысы етіп тағайындады. Ол Ойстонды және оның қызы Натали Кристоферді «Блэкпул» футбол клубының басқармасынан шеттетуге құқылы болды. 2019 жылғы 9 наурызда клуб «Саутхенд Юнайтедті» қабылдағанда, төрт жылдан астам уақыттан бері бойкоттаған жанкүйерлер «Блумфилд Роудқа» қайта оралды, ойынға мыңдаған жергілікті жанкүйер келді.
Құқықтық мәселелер
1992 жылдың 2 наурызында World in Action "Лас соғыс" атты баяндамасын көрсетті, онда Престон салық төлеушілер қауымдастығының төрағасы Майкл Мурриннің Ойстонға қарсы жүргізілген деген күдікпен қаралатын науқаны сипатталды. Телевизиялық баяндамада Муррин өзінің қолдаушыларымен, оның ішінде консерватор депутаттары сэр Питер Блейкер мен Роберт Аткинспен болған әңгімелерін жазбаға түсіргені айтылды. Алайда, сол аптада Парламент палатасында қарастырылған бір ұсыныста, баяндамаға жауапты адамдар "кешірім сұрап, болашақта этикалық стандарттарын жақсартуға" шақырылды, себебі Дейл Кэмпбелл Саворс 1988 жылдың 13 шілдесінде парламентте Ойстонның компаниясы туралы сұрақ қойған және 1988 жылдың 6 шілдесінде осы мәселе бойынша ұсыныс енгізген, осылайша Ойстонның істеріне Парламенттің екі жағы да қызығушылық танытқандығын көрсетті. 1992 жылдың сәуірінде Esquire журналы жеті жылдық науқанды қаржыландырған негізгі тұлға – Ланкаширде жылжымайтын мүліктерді дамытумен айналысқан Уильям Харрисон (1921–1999) болғанын мәлімдеді. Крис Блэкхерсттің баяндамасында "жалақорлық, өлім және кек алудың ұятты оқиғасы" сипатталды. Немесе екі консерватор депутаты, балық сататын дүкеннің иесі және құпия кекшілдігі бар Блэкпул дилері социалистік миллионерді құртуға тырысқан". 2023 жылдың 3 шілдесінде судья Ойстонға Блэкпул футбол клубының Блумфилд Роуд стадионындағы қонақүй люксі үшін төлемақыны төлеуді бұйырды. Блэкпул қалалық әкімдігі 3000 фунт стерлингтен астам салық төленбегенін мәлімдеді.
Сенім
Манчестердегі модельдер агенттігіне полицияның жоғары деңгейдегі шабуылынан кейін төрт ай өткен соң, Ойстонға қарсы тоғыз айып тағылды, оның ішінде төрт зорлау айыбы бар еді. 1995 жылдың мамырындағы сотта, айыпталулардың біреуі – зорлау және екі бөлек ұятсыз шабуыл айыбы сот судьясы тарапынан қабылданбады. Үш шағымданушының ісі сотқа жеткізілді. Ол екі әйелге қатысты айыптардан ақталды, бірақ үшінші шағымданушыны зорлау және ұятсыз шабуыл жасауде кінәлі деп танылды. 1996 жылдың ақпанында Манчестерде өткен алғашқы сотта, бұрынғы модельге зорлау және ұятсыз шабуыл жасады деген айыптан ақталды, бірақ қазылар алқасы зорлау айыбы бойынша келісімге келе алмады. Қайта қарау сот барысында, бұрынғы модельдің алғашқы сотта жалған куәлік бергені және Ойстонның онымен зорлаудан бұрын да, кейін де ұзақ қарым-қатынаста болғаны дәлелденген соң, ол зорлау айыбынан босатылды. Ол сондай-ақ, модельдер агенттігін тергеп жатқан полиция қызметкерлерімен байланысқа келгеннен кейін ғана Ойстонға қарсы ешқандай шағым айтпағанын мойындады, ал бұрын ол Ойстонға қарсы ешқандай шағымдануға батылмаған. Ол бұл мәселені 2003 жылы Лордтар палатасында қайта көтерді, ол 2001 жылы пэр титулын алғаннан кейін. 1997 жылдың желтоқсанында Лондонның апелляциялық сотында үкім күшінде қалды, ал Ойстонның алты жылдық түрме жазасына қатысты апелляциясы қабылданбады. Оған 100 000 фунт стерлинг сомасында сот шығындарын төлеуге міндеттелді. Радио басқармасы оны радиостанцияға ие болуға лайық емес деп шешті және оның үлесі бар төрт станцияға: The Bay (Солтүстік Ланкашир және Оңтүстік Камбрия), Radio 1521 (Армаг округі, Солтүстік Ирландия), Goldbeat (Кукстаун, Солтүстік Ирландия) және City Beat 96.7 (Белфаст) Ойстонның лицензияны иеленуіне болмайтынын хабарлады. Ол бақылаудан бас тартуға мәжбүр болды, өйткені егер ол бақылау үлесін сақтап қалса, радиостанциялардың әрқайсысы лицензиясын жоғалту қаупінде еді. Ол сондай-ақ Блэкпул футбол клубының төрағасы лауазымынан шеттеді. 1999 жылдың наурыз айында оның құрбаны Ойстонға қарсы азаматтық сотқа жүгініп, психологиялық зиян үшін 500 000 фунт стерлинг талап етті, бірақ тараптар соттан тыс келісімге келді.
Түрмеден босату
Үш жыл алты ай түрмеде отырғаннан кейін Ойстон 1999 жылдың 7 желтоқсанында мерзімінен бұрын босатылды. Шартты түрде босату жөніндегі кеңестің бас тартуын сотта қарағаннан кейін, судья Хупер 1999 жылдың 14 қазанында кеңес Ойстон қылмысын мойындамағандықтан мерзімінен бұрын босатудан бас тарту арқылы заңсыз әрекет еткенін анықтады. Бұл ереже "қосқырлы қақпаны" сияқты қолданылған. Қалыпты жағдайда Ойстон 1999 жылдың мамырында босатылуға тиіс еді. Өзінің кінәсіздігін қабылдамай, ол 7 желтоқсанда Батыс Йоркширдегі Уэлстун түрмесінен босатылды. Босатылу шарттарына сәйкес, ол жыныстық қылмыстар жасағандардың тізіліміне енгізілді. Босатылғаннан кейін ол көпшілік алдында: "Мен үйге қайтып бара жатқаныма қуаныштымын, бірақ атым ақталмайынша ешқандай той болмайды", - деді. Сондай-ақ ол тұтқындалуына үш ай бұрын Вест-Мидлендс айманындағы бір кәсіпкердің полицияға Оуэнге қарсы әрекет ету үшін әйелге 5000 фунт төлегенін айтқандығы туралы айыптауларын қайталады, бұл құпия сөздерге байланысты болды. Ол сондай-ақ өзінің айыпталуын жою үшін Еуропалық сотқа шағымданып өтінді. Босатылғаннан кейін 12 айдың ішінде ол көпшілік алдында көрінбеді және Ланкастердегі Клаутон Холлдегі үйінде уақытын өткізді. 2001 жылдың 29 маусымында Ойстон босатылғаннан кейін алғаш рет көпшілік алдында сөйледі. Ол атын ақтау үшін күресе беретінін айтып: "Бұл уақытқа дейін бұқаралық ақпарат құралдары мені ұстамағаны, мен жасырынып жүргенімді білдірмейді. Мен әлі де атымды ақтауға тырысамын. Жақын арада Еуропада менің ісім бойынша шешім шығарылады. Мен атымды ақтау үшін күресуді тоқтатпаймын. Мен соңында оны ақтаймын", - деді. Алайда, 2002 жылдың 22 қаңтарында Еуропалық адам құқықтары жөніндегі сот оның шағымын "негізсіз" деп таныды. Олар сот отырысының әділ болғанын және апелляциялық сот қабылдамаған зорлау ісі бойынша Ойстон ұсынған жаңа дәлелдердің қабылданбағанын мәлімдеді. Олар "қазіргі жағдайда басқаша шешім қабылдауға ешқандай себеп жоқ" деді. 2007 жылы Ойстон сэр Алекс Фергюсон мен бұрынғы спорт министрі Ричард Кэборнның шақыруымен жаңа Уэмбли стадионында Лейбористік партияның қаржы жинау шарасына қатысты, онда жаңа тағайындалған премьер-министр Гордон Браун да болды. Ойстон шараға қатысып, екі үстелге қонақтарды тіркеді. BBC Newsnight телеарнасы Ойстонның стадионға келгенін көрсеткеннен кейін, Гордон Браунның өкілі: "Мырза Браун мырза Ойстонмен кездеспеді және оның келгенін бұрын білген жоқ. Мырза Браун Лейбористік партияның бас хатшысынан жағдайды тексеруді сұрады, бірақ ол мырза Ойстоннан кез келген үлесімді қабылдамауды бұйырды", - деді.
Жеке өмір
Ойстон 1964 жылы Вики Бернсқа үйленді. Олардың екі ұлы бар, оның бірі Карл – «Блэкпул» футбол клубының төрағасы болды, және үш қызы бар. Оуэн мен Вики 1982 жылы ажырасып, 1988 жылы қайтадан үйленді. 2008 жылдың 13 маусымында оның 16 ғасырда салынған Claughton Hall шағын үйінде өрт шықты. Өрт шаруашылық құрылысынан басталды, және 20-дан астам өрт сөндіруші өртті сөндіруге тырысты. Егер дабыл кешірек көтерілгенде, жағдай одан да ауыр болар еді, деді олар. 2014 жылы «Sunday Times Rich List» – Ұлыбританиядағы 2000 ең бай адамның немесе отбасының тізімін жасайтын жылдық тізім – Ойстонның және оның ұлы Карлдың байлығын 100 миллион фунт стерлинг деп бағалады, бұл оларды елдегі ең байлардың 863-ші орнына жеткізді (2008 жылы 759-шы орында болған).