Кіріспе

Эукариоттардағы Stathmin ақуызы, сондай-ақ метабластин және онкопротеин 18 ретінде белгілі, адамдарда STMN1 генімен кодталған. Статмин – жоғары сақталған 17 кДа ақуыз, ол жасуша цитоскелетін реттеу үшін өте маңызды. Цитоскелеттегі өзгерістер маңызды, себебі цитоскелет – цитоплазмалық ұйымдастыру, жасуша бөлінуі және жасушаның жылжуы сияқты көптеген жасушалық процестерге қажетті тірек құрылым. Нақтырақ айтқанда, статмин жасуша циклын реттеуде маңызды рөл атқарады. Эукариоттық микротубулалар – жасуша цитоскелетінің үш негізгі құрауышының бірі. Олар – үздіксіз құрастырылып, ыдырап тұратын, өте динамикалық құрылымдар. Статмин жасушаның қажеттіліктеріне жауап ретінде цитоскелеттің микротубулаларын жылдам қайта құруды реттеуде маңызды функция атқарады. Микротубулалар – α,β тубулиннің цилиндрлі полимерлері. Олардың құрастырылуы, ішінара, цитоплазмадағы бос тубулиннің концентрациясымен анықталады. Бос тубулиннің төмен концентрациясында микротубулалардың ұштарындағы өсу жылдамдығы төмендейді, нәтижесінде деполимеризация (ыдырау) жылдамдығы артады.

Құрылымы

Статмин, сондай-ақ СКГ10 және ХБ3 байланысты ақуыздары N-терминальды доменді (ХБ3 қосымша N-терминальды гидрофобтық аймаққа ие), 78 аминқышқылынан тұратын спиральді аймақты және қысқа C-терминальды доменді қамтиды.

Функция

Stathmin-нің қызметі – жасушаның цитоскелетын реттеу. Цитоскелет микротүтіктер деп аталатын ұзын қуыс цилиндрлерден тұрады. Бұл микротүтіктер альфа және бета тубулин гетеродимерлерінен құралған. Цитоскелеттегі өзгерістер микротүтіктер динамикасы деп аталады; тубулин суббұрыштарының қосылуы полимерленуге, ал олардың жоғалуы – деполимерленуге алып келеді. Сонымен қатар, Stathmin жасушалық сигналдау жолында да рөл атқарады деп саналады. Stathmin – кең таралған фосфорилденген белок, ол әртүрлі екінші хабаршылар арқылы жұмыс істейтін әртүрлі реттеу жолдары үшін жасушаішілік реле ретінде қызмет етеді. Оның фосфорилденуі және гендік экспрессиясы даму кезеңінде және жасушалардың көбеюін, дифференциациялануын және функциясын реттейтін жасуша сырты сигналдарға жауап ретінде реттеледі.

Өзара әрекеттесулер

Статмин димерлі α,β тубулиннің екі молекуласымен өзара әрекеттесіп, T2S кешені деп аталатын берік үштік кешенді қалыптастырады.