Кіріспе

Нью-Мексико штатындағы тарихи шіркеу, АҚШ. Сан-Фелипе-де-Нери шіркеуі (lang es) – Альбукерки қаласының Ескі қала алаңының солтүстік жағында орналасқан тарихи католик шіркеуі. 1793 жылы салынған бұл қаладағы ең көне сақталған ғимараттардың бірі және Ескі қаладағы испан отарлау дәуіріне дейін сақталған жалғыз ғимарат. Шіркеу Нью-Мексико штатының мәдени мүліктер тізіліміне енгізілген және 200 жылдан бері үздіксіз пайдаланылып келеді. Сан-Фелипе-де-Нери шіркеуі 1706 жылы Альбукерки қаласының негізі қаланған кезде салынған, бірақ 1792-1793 жылдардың қысында құлап кеткен ескі шіркеудің орнына салынды. Қаланғаннан бастап 1817 жылға дейін шіркеуді францискан миссионерлері басқарды. Виктория дәуірінде, епископ Жан Батист Ламидің ықпалымен, шіркеу готикалық жаңғыру стилінде қайта жаңартылды, оған қоңырау мұнаралары, жаңа шатыр және ішкі безендірулер қосылды, бұл оған еуропалық көрініс берді. Әртүрлі дәуірлер мен дәстүрлердің элементтерінің осы үйлесімі шіркеуді архитектуралық және тарихи тұрғыдан ерекше етеді.

Бірінші шіркеу

Шіркеу 1706 жылы Фрай Мануэль Морено басшылығымен салынды. Ол Албукерке қаласын алғашқы қоныстандырушылардың бірі болған францискан миссионері еді. Сол жылы 26 маусымда алғашқы крещение тіркелді. Шіркеу бастапқыда Франциск Ксавьерге арналған, бірақ вице-король 1706 жылдың шілдесінде король Филипп V-ті құрметтеу үшін қамқоршы әулиені Сан-Фелипе-де-Нериге өзгертуге бұйырды. Домингуес шіркеудің қамқоршысы туралы да түсініспеушіліктерге тап болды, жергілікті халық оны әлі де Франциск Ксавьер деп есептеген. Домингуес дұрыс әулиенің суретін орнатты және содан бері шіркеу Сан-Фелипе-де-Нери деп аталады. Көрінетіндей, 1700 жылдардың соңында шіркеуге күтімсіздік жасай берген, нәтижесінде 1792-93 жылдардың қысында ол құлап кетті.

Екінші шіркеу

Губернатор Фернандо де ла Конча шіркеудің құлауын ұятқа толы оқиға деп атады және айналасындағы барлық адамдарға мүмкіндігінше тезірек оның орнына жаңа шіркеу салуға көмектесуді бұйырды. Жаңа шіркеудің құрылысы 1793 жылы басталды және ол бұрынғы ғимараттан гөрі әлдеқайда күрделі дизайнға ие болды: тік төртбұрышты емес, крест тәрізді жоспары мен екі қоңырау мұнарасы болды. Шығыс жағына францискан монахтарының монастыры салынды, олар осы шіркеуді басқарды. 1817 жылы Сан-Фелипе-де-Нери шіркеуінің басқару құқығы Дуранго епархиясына берілді, себебі францискан монахтары өздерінің миссионерлік мақсатын орындап бітірген еді және провинцияның қаржысын үлкен үкіметтік субсидия алу арқылы ысыраптап жатты. Шындығында, провинциялық билік оларды 1767 жылдан бері алып тастауға тырысып келген. 1850-ші және 1860-шы жылдары епископ (кейіннен архиепископ) Жан Батист Ламидің ықпалымен шіркеу ағылшын стилінде қайта жаңартылды, соның нәтижесінде қабатты шатыры, нео-готикалық мұнаралары, жаңа алтарь мен амвон мармарға ұқсатып боялды. 1867 жылы Лами шіркеуді итальяндық иезуиттерге тапсырды, олар 1878 жылы «Our Lady of the Angels» мектебінің және 1881 жылы мектепті басқаратын «Sisters of Charity» монахтар үйінің құрылысын қадағалады. 1890 жылы пасторлық үйге екінші қабат, жаңа портик және қарау платформасы қосылып қайта салынды. 1916 жылы шіркеудің ішкі жағы қайтадан жөнделді, жаңа еден мен жалпақ қалайыдан жасалған төбе орнатылды. 1965 жылы шіркеуді басқару Санта-Фе архиепископтығына қайтарылды. Ол бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп тұрған шіркеу болып табылады.

Сәулет

Сан-Фелипе-де-Нери – қалың саз қабырғалары, ағаш вигалары және 18 ғасырдағы алғашқы құрылыс кезінде салынған ою-өрнектелген корбельдері бар крест тәрізді жоспармен салынған. Нью-Мексикодағы көптеген колониялық шіркеулер сияқты, бұл шіркеу көпбұрышты апсиді бар (бір кемелі) жоспарды қолданады. Апсиді, трансепттері және қиылысы көтеріңкі төбеге ие, ал басты кіреберіс үстінде төменгі хор орналасқан. Шіркеу әртүрлі кезеңдердің элементтерін үйлестіруімен ерекшеленеді, дәстүрлі сазды формаларға Виктория дәуірінің әшекейлеулерінің "қабығы" жабыстырылған. Сыртқы жағында 1861 жыл шамасында салынған екі қоңырау мұнарасы бар, олар жергілікті материалдарды пайдалана отырып, готикалық жаңғыру стилін жергілікті дәстүрге бейімдеуді көрсетеді. Сол кезеңдегі ішкі безендірулерге жергілікті материалдардан жасалған, мәрмәрге ұқсатып боялған алтарь және мінбар, тіл және иінтірек тігісімен жасалған қабырға жабыны және сакристиядағы ағаш шкафтар кіреді. 1916 жылы металл плиткадан жасалған төбе қосылды.

Басқа ғимараттар

Шіркеудің меншігіне тарихи қызығушылық тудыратын бірнеше қосымша ғимараттар кіреді.

Қауымның панасы

Морено залы деп те аталатын ректория шіркеудің шығысында 1790 жылдары салынған алғашқы монастырь орнында орналасқан. 1890 жылдары иезуиттермен қайта жаңартылған қазіргі ректория тікбұрышты, екі қабатты, сыланған кірпіштен салынған, кең портигі және шатырлы шатыры, сондай-ақ «жесірлер серуені» бар ғимарат. Батыс жағындағы қабырғасында әсем сегізбұрышты терезе орналасқан, ал алдыңғы жағындағы осыған ұқсас терезе сағатпен ауыстырылған.

"Біздің періштелер әйелінің мектебі"

Бұл 1878 жылы иезуиттер салған Альбукеркидің алғашқы мемлекеттік мектебі. Бұл бір қабатты, екі еңісті шатыры бар, ағаштан жасалған күмбезбен және ерекше Territorial стиліндегі әшекейлерімен ерекшеленеді. Мектеп Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне жеке тіркелген.

Бландина әпкесі монастыры

Ғимараттың батыс жағына жалғастырылған монастырь 1881 жылы қайырымдылық сестері үшін салынды және Ескі қаладағы алғашқы екі қабатты саздан жасалған ғимарат екендігі айтылады. Бұл жергілікті құрылысшылар үшін қиындық туғызды, сондықтан Санта-Феден тас іргетасын салу үшін итальяндық шеберді шақыру қажет болды. Ол Бландина Сегале атымен аталады, ол оның құрылысын бақылауға көмектесті және Батыстағы көптеген ерліктерімен танымал болды. Монастырь 1970 жылдардың соңына дейін сестермен қамтамасыз етілді.

Қосалқы ғимараттар

Сондай-ақ, шіркеу жерінде қарапайым Territorial стиліндегі қора, жылқы сарайы және қауымдық зал орналасқан. Ғимараттар орталық алаңның төңірегінде жиналған.