Кіріспе

Эдвард "Нед" Трикетт (12 қыркүйек 1851 – 28 қараша 1916) – австралиялық гребші. Ол 1876 жылы әлем чемпионатында жеңіс алып, 1880 жылға дейін сақтап тұрған титулымен кез келген спорт түрінде әлем чемпионы атанған алғашқы австралиялық болды. Трикетт Сиднейдегі Лэйн Коув өзенінің жанындағы Гринвичте дүниеге келді. Оның әкесі бұрынғы сотталған, аяқкиім жасаушы, ал анасы – ирландтық. Жас Нед Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Сидней портында гребуді үйренді. Мұрағаттарда 1805 жылдан бастап портта кемелердің экипаждары арасында жарыстар өткізілгені көрсетілген. "Сидней газеті" 1827 жылы "Австралиядағы алғашқы регата" деп хабарлады, онда жүлде ретінде 20 испан доллары берілді. 1837 жылы Сиднейде алғашқы жылдық регата өткен кезде гребу және желкен спорты орнықты дамыған спорт түрлері болып танылды.

Қайықтанушылықтың алғашқы жылдары

Трикет өзінің алғашқы жарысына он жасында қатысты. Бұл мерейтойлық регата болды және ол 16 жасқа дейінгі жаңадан бастағандардың екі орындық қайық жарысында екінші орын алды. Он төрт жасында ол мерейтойлық регатада 12 футтық қайықтардың чемпионатында жеңіске жетті. Ол штаттың көптеген кәсіби қайық жүргізушілерін жеңіп, Австралияның кәсіби қайық жүргізу чемпионатында жеңімпаз атанды. Оның жұмысы тас қасушы ретінде тіркелді және ол әйелімен, маякшының қызымен Оңтүстік Бастағы жаңа маяқтың құрылысына тас жеткізіп жүргенде танысты. Ол өз заманы үшін өте бойлы болды, биіктігі 2 метрге (6 фут) жетті және кез келген адам көпшілігінде көзге түсер еді. 1874 жылға қарай Трикет қайықпен жүзуде жақсы есімді алды және сол жылы өткен Бальмен регатасында ол аутриггер жарысын жеңіп, жеңімпаз кит қайығының экипажында болды. Кейін сол жылы ол Кларенс өзенінің чемпиондық аутриггер жарысында Майкл Раштан кейін екінші орын алды. 1875 жылғы мерейтойлық регатада ол жеңіл қайықтар жарысын жеңіп алды және енді Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясындағы ең жақсы қайық жүргізуші болды.

Әлем чемпионы

1876 жылы мамыр айында Сиднейдегі қонақ үй иесі, бұрынғы ескекші Джеймс Панч, Трикетті Англияға алып кетті. Ол 1876 жылғы 27 маусымда екі мәрте чемпион атанған ағылшын Джозеф Садлерді жеңіп, Австралияның алғашқы спорттық әлем чемпионатының титулын жеңіп алды, соның арқасында Австралия кәсіби ескекшілігінің алтын ғасыры басталды. 1876 жылдан 1907 жылға дейінгі 31 жылдың ішінде 22 жыл бойы әлем чемпионатының атағы жеті австралиялыққа тиесілі болды. Жарыс Путниден Мортлейкке дейінгі Чемпиондық трассада өтті, қашықтығы шамамен төрт жарым мильді құрады. Жарысты көру үшін жағалауда да, қайықтарда да көп көрермен жиналды. Трикетт "Жас Австралия" деп аталған қайықты пайдаланды, ал оның салмағы 11 ст 4 фунт болды. Жарыс сағат 17:30-да басталды, Садлер бірінші болып ескектерді суға батырып, аз ғана артықшылыққа ие болды. Бірақ Трикетт Садлерден озумен бұл артықшылық жойылды. Крейвен-пойнтта ол қарсыласынан бір шақырымға озып кетті, ал Краб-триде ол осы көрсеткішті екі шақырымға дейін арттырды. Хэммерсмит көпіріне 9 минут 35 секундта жетті, оның үстемдігі үш жарым шақырымды құрады. Бірақ Садлер көп ұзамай жылдамдығын арттырып, кемшілікті бір шақырымға дейін қысқартты, бірақ Трикеттіні басып өту үшін жеткілікті жылдамдыққа ие бола алмады, ол финиш сызығын төрт шақырымға озып кесті. Уақыт 24 минут 36 секундты көрсетті. Осылайша Трикетт кез келген спорт түрінде алғашқы австралиялық әлем чемпионы атанды. Оған қоса, ол 400 фунт стерлинг мөлшерінде жүлде алды. Сиднейге оралғанда, оны 25 000 адам қарсы алды, ал бүкіл ел бойынша оған той-думандар ұйымдастырылды.

Бірінші қорғау

Келесі жылдың маусым айында австралиялық Майкл Раш Трикеттке әлем чемпионатына үміткер ретінде қарсы шықты. Бұл скуллерлер бұрын Жаңа Оңтүстік Уэльс чемпионатында жарысқан болатын, бірақ жарыс тең болмады, себебі Трикетт жаңа жылжымалы орындықты қолданса, Раш тұрақты орындықты пайдалануын жалғастырды. Әлемдік титул үшін сыйлық екі тарапқа да 400 фунттан болатын. Раш өзінің қатесінен сабақ алмады және тағы да тұрақты орындықты таңдады, ал Трикетт жылжымалы орындықты қолданды, бұл оған үлкен артықшылық берді, Раштың қолдаушыларының айтуынша керісінше болғанына қарамастан. Жарыс Сиднейдегі Параматта өзенінде, шамамен үш жарым шақырым қашықтықта өтті. Тең старт алғаннан кейін Раш алға шықты және Ухр нүктесіне жеткенде бір қашықтыққа озып кетті. Алайда, бір жарым шақырымға жеткенде Трикетт көшбасшыны басып өтті, содан кейін жарыс оңай болды және ол финиш сызығын жиырма екі секундқа бұрын кесіп өтті. Жалпы уақыты 23 минут 26.3 секундты құрады. Алан Мэй Сиднейдің "Rows" журналында бұл жарыс туралы: «Австралияның спорт әлемінде бұрын-соңды болмаған кез келген оқиғадан да көп қызығушылық тудырған жарыс» деп жазды. Шамамен 50 мың адам жарысты көрген деген ақпарат бар. Трикетт келесі екі жылда бірнеше титулсыз жарыстарда жеңіске жетіп, қонақ үй сатып алуға жеткілікті ақша тапты. Ол Трикетт қонақ үйінің лицензиясын алды, кейіннен Сиднейдегі Питт және Кинг көшелерінің бұрышында орналасқан Халықаралық қонақ үйдің иесі болды. Алайда, 1878 жылдың маусым айында ол апатқа ұшырады, құлаған сыра бөшегі оның қолына тиіп, бірнеше саусағы ампутацияланды. Бұл болашақ жарыстарда оның соққысының тепе-теңдігіне әсер етті және мүмкін Эдвард Трикетттің жоғалуына себеп болды.

Екінші қорғау

Триккеттің келесі қарсыласы 1879 жылғы 29 тамызда, сондай-ақ Австралиядан Элиас С. Лейкоктан келді. Лейкок Австралияның ең көрнекті қайық жүзушілерінің бірі болғанымен, әлем чемпионы атағын ешқашан жеңіп алған жоқ. Оның беделі қаншалықты жоғары болғанын 1903 жылы Лорд-мэр қабылдауында Стэнбери, Пирс, Питер Кемп (қайықшы), Билл Бич, Раш, Трикетт және Таунс ағайындыларымен бірге Австралияның жетекші қайық жүзушілерінің суретіне түсуге шақырғанынан бағалауға болады. Атақ үшін өткен жарыс ерекше болды, өйткені жеңімпаз Ұлыбритания мен АҚШ чемпионы Нед Ханланға қарсы Жаңа Оңтүстік Уэльс атынан өнер табатын болды. Бұл жолы да жарыс Parramatta өзенінде өтті, бірақ қашықтық шамамен үш және үш төрттен бір мильді құрады. Лейкок бұрын Трикеттті жеңгендіктен, оның жақтастары 200 фунт стерлинг көлеміндегі Чемпионатты жеңуге үміттенді. Су тыныш болды, ауа райы керемет еді және жарыс басталғанда толқын бұрылып жатты. Лейкок бастап кетті, бірақ төрт жүз метрден кейін Трикетт оны озып өтті және жарыстың қалған бөлігінде ешқандай қиындыққа тап болмады, "қалағанындай" он бес-он сегіз метрге жеңіске жетті. Нәтижесі 22 м.38 с. болды, бұл Австралияда тіркелген екінші ең жақсы көрсеткіш. Трикетт сол кездегі жаңа өнертабыс – айналмалы ескектерді пайдаланды.

Үшінші қарсылық

1880 жылғы 15 қарашада суық әрі жаңбырлы күні, ара-арасында нөсер жауып тұрғанда, 29 жастағы, 12 ст 5 фунт (78 кг немесе 173 фунт) салмақты және 6 фут 4 дюйм (193 см) бойлы Трикетт, Торонто, Канададан келген 25 жастағы, 5 фут 8 дюйм (173 см) бойлы және 10 ст 12 фунт (73 кг немесе 153 фунт) салмақты Эдвард ‘Нед’ Хенланмен Темза чемпионатының Путни мен Мортлейк арасындағы трассасында жарысты. Екі спортшы да және олардың қолдаушылары матчқа Англияға келген. Жарысқа көптеген тікелей ставкалар жасалған. Гарри Келли австралиялықты баптады, ал Брайт Хенлан үшін сондай қызмет атқарды, бірақ олар Хаммерсмит көпіріне жетпес бұрын жарыс аяқталған сияқты болды. Трикетт канадалықтан 26 минут 12 секундке және үш бойлық қашықтыққа қалып қойып жеңіліп, осылайша әлем чемпионы атағынан айырылды. Жүлде қоры 400 фунт стерлинг болды.

Ақырғы атақ жарысы

Ханлан Трикетттен тағы бір бәсекелестікті қабылдамас бұрын екі қарсыласын жеңді. Бұл жарыс 1882 жылдың 1 мамырында Темзадағы Чемпиондық трассада өтті. Трикетт тек 29 фунт салмақтағы жаңа қайық қолданды. Сыйлық қоры екі жақтан 500 фунттан тұрды. Дегенмен, жарыс өте теңсіз болды және Ханлан соншалықты алға кетті де, кері бұрылып Трикеттке қайтып келді, тағы да бұрылып, оны екінші рет жеңіп, финиш сызығына жетті. Ханлан осындай әдемі әзілдерімен танымал болды, олар көбінесе қарсыластарын ұятқа қалдырды, әйтсе де ол өз заманының ең ұлы гребшілерінің бірі болды. Трикетт Австралияға оралды және 1884 жылы Квинсленд штатының Рокхэмптон қаласындағы Оксфорд Армс қонақ үйіне көшіп барды. Оған бір жанкүйер осы қонақ үйді сыйлаған деген әңгіме бар. 1888 жылы ол өзінің ескі қарсыласы Эдвард Ханланмен Фицрой өзенінде жарысты. Бұл жарысты шамамен 10 мың көрермен бақылады, онда 36-37 жастағы Нед Трикетті жеңіліске ұшырады және ақшасын жоғалтты.

Қайықпен жүзуден кейінгі өмір

1890 жылдардың басындағы экономикалық төмендеу Недтің қонақ үйін жоғалтуына себеп болды. Ол жұмыс іздеп Сиднейге оралды, бірақ терең күйзеліске түсіп, өзін-өзі өлтіруге дейін барды. 1893 жылдың қыркүйегінде ол Жаңа Оңтүстік Уэльс кеден басқармасында «су тасымалдаушы» (tide waiter) ретінде жұмыс істеуге кірісті. Трикетт сенбі күні үйрек атып келгеннен кейін дінге жол тартқан сияқты. Ол өзінің жолын өзгерткенін және ішімдік ішпейтін адамға айналғанын айтады. Немесе ол Сидней көшелерінде саяхаттап, дінін тапты, бұл оған күш берді, содан кейін Құтқару Армиясының байланыстары арқылы Кедендік қызметте жұмысқа орналасты. Ол Нью-Саут-Уэльстегі Мюррей өзенінің жағасындағы Моама қаласында біраз уақыт тұрып, жұмыс істеді, ал оның отбасы Сиднейде қалды. Кейін оның жұмысы Сиднейге қайта оралды. Өмірінің соңына дейін Құтқару Армиясының белсенді өкілі болып, олардың ісін жақтап, шебер сөйлеуші болды. Зейнетке шығар алдында Нед Нью-Саут-Уэльстегі Уралла қаласындағы ұлы Фредтің қасына барды. Фред жалпы дүкенді басқарды және хобби ретінде алтын қазыды. Трикетт Фредке алтын шахтасының қабырғалары құлаған 1916 жылдың 27 қарашасындағы қайғылы оқиғаға дейін шахтада жұмыс істеуге көмектесті. Трикетт алған жарақаттардан көз жұмды. Ол Уралла зиратында жерленген. 1918 жылы Уралла қаласында халық жинаған қаражат есебінен оған ескерткіш орнатылды. Surfers Paradise, Qld қаласында Трикеттің атымен аталатын көше бар. Трикетт көшесі, басқа да қайық тебушілердің құрметіне аталған Бич Роуд, Ханлан көшесі және Лейкок көшесінің жанында орналасқан.