Кіріспе

Аксиуполи (Αξιούπολη), 1927 жылға дейін Боймица (Боймица, Μποέμιτσα) деп аталған, Грекияның Килкис облысының бұрынғы Пайония провинциясындағы шағын қала және бұрынғы муниципалитет. 2011 жылғы жергілікті басқару реформасынан бері ол Пайония муниципалитетінің құрамына кіреді, оның муниципалдық бөлімшесі болып табылады. Муниципалдық бөлімшенің ауданы 284,406 км². 2021 жылы қалада 2834 адам, ал муниципалдық бөлімшеде 4794 адам тұрды.

Атауы

Оның ежелгі аты Аталанти еді және ол тарихқа дейінгі заманда құрылған. Аталантиді б.з.д. 12 ғасырда аймаққа келген боттиандар бағындырды. Б.з.д. 5 ғасырда Аталанти Македония патшалығына қосылды және сол кезде ол грек тарихымен бірге дамыды. Болгар және Македония тіліндегі атауы Боймица/Боймица (кириллицада: Боймица/Бојмица) болып табылады, және қала 1927 жылы атауы өзгергенге дейін осы атпен белгілі болды. Бұрынғы атауы Византия империясы кезінде берілген деген болжам бар, ал оның транслитерациясы "күшті" дегенді білдіреді. 7-ші ғасырда аймаққа енген славян тайпалары бұл жерді Боймица деп атады, яғни "кішкентай Богемия", себебі Аксиос аңғары Богемия аңғарына ұқсайды (бірақ Осман империясы кезінде Аксиос өзені аңғары "Румлуки", яғни "римдіктер аңғары" деп аталды). Қала 1927 жылдың 1 қаңтарында Аксиополи деп қайта аталды, бұл атау жақын орналасқан Аксиос өзенінің құрметіне берілді.

Тарих

1760 жылы көршілес аймақтардан келген христиан қоныс теңдеушілері қайта құрды, олар оны жаңа мекен ретінде таңдады, себебі ол ежелгі қала Аталанти қираған жерлеріне жақын орналасқан. Қала 20-ғасырдың басына дейін Осман империясының құрамында болды. 1821 жылғы грек төңкерісінде Аксиуполис және басқа ауылдардың тұрғындары Осман империясына қарсы күресті. Идоменидегі Папазафириу Стаматиади отбасы 1821 жылғы ең белгілі грек күрескерлерін тәрбиеледі. Осман әскерлері аймақтағы бүлікшілерді жеңіп, төңкеріс тек Оңтүстік Грецияда жалғасты. Аксиуполистің алғашқы шіркеуі, Әйгілі Димитрий (грекше: Αγίου Δημητρίου), 1843 жылы христиандарға Осман империясы шіркеулер мен мектептер салуға рұқсат бергеннен кейін салына бастады. Әйгілі Димитрий 1859 жылы аяқталды. Аймақтағы ұлттық жарыстар кезінде көптеген жергілікті тұрғындар Ішкі Македониялық революциялық ұйымында (IMRO) қарсылық көрсетті, ал басқалары IMRO басшылығымен күреске қатысты. 1896 жылы Боймицада IMRO комитеті құрылды. Оның жетекшісі – жергілікті болгар мұғалімі Филип Димитров. Делиос Петку Топалис 1898 жылы болгарлардың қолынан қаза болды. 22 қазан күні 1912 жылы Осман әскері қуылды және қала Грекияның құрамына кірді. 20-ғасырдың басындағы халық алмасу кезінде қалаға Балқан және Анатолия аймақтарының түкпір-түкпірінен келген босқындар қоныстанды, бұл оған ерекше сипат берді. Оның тұрғындары Килкис-Лаханас шайқасында және Скра-ди-Леген шайқасында жеңіске жетуге үлкен үлес қосты. 1913 жылы Грекия мен Сербия арасындағы алғашқы кеден кеңсесі Аксиуполиде ашылды. Салоники мен Еуропа арасындағы маңызды теміржол қаланың орталығынан өтіп, Аксиуполиді Балқан соғыстары, Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде ақпараттық орталыққа айналдырды. Бірінші дүниежүзілік соғыста француз армиясы негізгі жабдықтау жолдарының бірін бақылау үшін қалаға орналасты. Олар қала мен аймақта көптеген жобаларды салуға көмектесті, олардың жабдықтауларын жеткізуге көмектесті. Олар Аксиуполи орталығынан Скра, Килкис қалаларына дейінгі Кодза Дере Декавиль теміржолын және Аксиос өзенінен өтіп, Парижге баратын теміржол көпірін салды. Бұл жобалар қаланы Грекияның өнеркәсіптік орталықтарының біріне айналдыруға көмектесті. 8 сәуір күні 1944 жылы немістер қаланы бақылауға алды, бұл оларға теміржолдарға, көпірлерге және Остің жабдықтау жолдарына қол жеткізуге мүмкіндік берді. Олар қаланы 1944 жылдың 31 қазанына дейін басып алды. Осы кезеңде Грек халықтық-азаттық армиясы (ELAS) аймақта Остің қарсы көптеген саботаждық операцияларын жүргізді, ал жергілікті тұрғындар грек күрескерлерін немістерден жасыруға көмектесті. Геосаяси маңызы бар, себебі ол Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін немістердің соңғы тастап кеткен жерлерінің бірі болды.

Орналасқан жері

Қала Грекия астанасы Афинаның солтүстік-батысқа қарай орналасқан; аймақтық астана Салоникиден солтүстік-батыста; аймақтық бірлік орталығы Килкистен батыста, Поликастро қаласынан батыста жатыр. Ол Аксиос өзенінен батысқа қарай орналасқан.

Көрікті жерлер

Аксиополиге жету үшін Аксиос өзенінен өту ең ықтимал. Бұл өзен Гомердің "Илиадасында" Пеондар деп аталады, олар бұл аймақта тұрып, Троя соғысында шайқасқан. Табиғи тарих мұражайы Грециядағы ең жақсы мұражайлардың бірі, сондай-ақ кітапхана, Мега-Рема, басты алаңдағы Бостандық мүсіні және Металио көлі бар. Аңыз бойынша, бұл жерде Ұлы Александр заманынан бері тұрған үлкен платан ағашы өседі. Соңында, Пайко тауында Көк көл орналасқан. Ол Купа және Скра ауылдарының арасында жатыр. Скра ауылы 1917 жылғы 17 мамырда Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде болған Скра ди Леген шайқасымен халықаралық деңгейде танымал.

Білім

Аксиуполиде мемлекеттік мектептердің толық жүйесі бар, оның ішінде бір балабақша, екі бастауыш мектеп, екі негізгі мектеп, бір орта мектеп және бір жоғары мектеп бар. Сонымен қатар, техникалық мектеп (EPAL) бар. Бұлардан басқа, екі жекеше шет тілдер мектебі (Hassapi Sidera және Sphera) де бар.