Америкалық сарқырама бөгеті – Айдахо штатындағы, Снейк өзенінде орналасқан маңызды су шаруашылығы нысаны. Су тасқынына қарсы, суару және демалыс үшін қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американ Фоллс бөгеті – АҚШ-тың батысында орналасқан бетонды гравитациялық типтегі бөгет. Ол Снейк өзенінің 714.7 шақырымдық бөлігінде, Американ Фоллс, Айдахо штатының жанында салынған. Бөгет және су қоймасы Снейк өзені жазығындағы Минидока жобасының бір бөлігі болып табылады және негізінен су тасқынын бақылау, суару және демалыс мақсатында пайдаланылады. 1920 жылдары АҚШ-тың Мелиорация бюросы алғашқы бөгетті салған кезде, Американ Фоллс тұрғындары су қоймасына орын ашу үшін қалаларының үштен екі бөлігін көшіруге мәжбүр болды. 1978 жылы екінші бөгет аяқталды және алғашқы құрылыс бұзылды. Бөгет өзі Пауэр округінде орналасқан болса да, оның су қоймасы солтүстік-шығысқа қарай Бингем және Баннок округтеріне дейін созылады.
The American Falls Dam is a concrete gravity type dam in the western United States, located near American Falls, Idaho, on river mile 714.7 of the Snake River. The dam and reservoir are a part of the Minidoka Project on the Snake River Plain and are used primarily for flood control, irrigation, and recreation. When the original dam was built in the 1920s by the U. S. Bureau of Reclamation, the residents of American Falls were forced to relocate three quarters of their town to make room for the reservoir. A second dam was completed in 1978 and the original structure was demolished. Although the dam itself is located in Power County, its reservoir also stretches northeastward into both Bingham County and Bannock County.
Геология
Лава бөгеті бір миллион жылдан астам бұрын Плиоценнің соңында Рафт өзені аймағында кең, сайып келгенде көл құрды. Көлдің көп бөлігі ұсақ құм, саз және қиыршық таспен толды; содан кейін бөгет бұзылып, көл тартылды. Бұл шөгінділер (Рафт формациясы деп аталады) қазіргі Америка Falls су қоймасының көп бөлігінің астында орналасқан. Басқа уақыттарда Snake өзені базальт ағындарымен толығымен бөгеттелді, олар жарықтардан шықты. Қазіргі Америка Falls бөгетінен бірнеше шақырым төмендегі лава бөгеті 80 футтан (24 метр) астам шөгінділер (саз, саз және құм) жиналған су қоймасын құрды. Базальт ағындарының және бастапқы шөгінділердің бұл тізбегі жаңа көл төсегінің шөгінділерімен жабылып, Snake River тобы және American Falls көл төсегі деп аталды. Бұл оқиғалар Плейстоценнің соңына дейін, миллион жылдан кем уақыт бұрын болды. Snake өзені базальттағы арнасын эрозиялап, көл төсегінің шөгінділерін қазіргі уақытқа дейін өзгертіп келеді.
A lava dam created a broad shallow lake in the area of the Raft River during the late Pliocene, over one million years ago. Much of the basin filled with fine sand, silt, and gravel; then the dam was breached and the lake drained. These sediments (called the Raft Formation) lie beneath most of the present day American Falls Reservoir. At other times the Snake River was dammed completely by basalt flows extruded from vents. One lava dam a few miles downstream from the present American Falls Dam formed a reservoir in which more than 80 feet (24 m) of sediments (clay, silt, and sand) were deposited. This series of basalt flows and original sediments were covered by the new lake bed sediments and are named the Snake River Group and the American Falls Lake Beds. These events occurred up until the late Pleistocene, less than one million years ago. The Snake River has continued to erode its channel in the basalt and modify the lake bed sediments until the present time.
География
Американ шарлауығындағы бөгет Снейк өзені жазығында теңіз деңгейінен 1328 метр биіктікте орналасқан. Өзенге жақын жер бедері көлбеу, биіктік айырмашылығы 200 футтан (61 метрден) кем. Өзен арнасы шамамен 600 футқа (183 метрге) дейін тарылып, жарықшалы базальт үстінен бірнеше сатыда 50 футқа (15 метрге) құлайтын бастапқы шарлаулар осы жерде пайда болады. Соңғы құлауы шамамен 15 футқа (5 метрге) дейін тік түседі.
The dam at American Falls is on the Snake River Plain at an elevation of 4357 feet (1328 m) above sea level. The topography near the river is gently rolling, with differences in elevation of less than 200 feet (61 m). The original falls occur where the river channel narrows to about 600 feet (183 m) and cascades about 50 feet (15 m) in several drops over highly jointed basalt. The final drop is a plunge of about 15 feet (5 m).
18801925 жыл
Американ Фолс қаласы алғаш рет 1880-жылдардың басында жоспарланды. Оның аты елді мекенге жақын орналасқан Snake өзеніндегі сарқырамадан шыққан. 19 ғасырдың соңында Айдахо штатының оңтүстігінде және Батыстың басқа аймақтарында дами бастаған ауыл шаруашылығын қолдау үшін жеке қаржыландырылатын суару каналдары салынды. 1894 жылғы Кейри заңы суару жобаларына жеке инвестициялар салуға мүмкіндік берді. 1895 жылы Америка шарлауының суару жобасы Айдахо штатының Жер басқармасына ұсынылды. 1902 жылы Ұлттық құрғақшылықтан қалпына келтіру заңына қол қойылды, соның арқасында АҚШ-тың батыс аймақтарында суару жобаларын құру және күту үшін мемлекеттік жерлерді сатудан түскен федералдық қаражаттар қолжетімді болды. Бірінші электр станциясы 1902 жылы сарқырамада салынды және 1916 жылы Айдахо Энергия компаниясы сатып алды. Батыс өзендерінің мол суын пайдаланудың тиімді тәсілі – өзендерді тоғандармен бөгеу болды. Бұл тоғандар арқылы жыл бойы суару жүргізуге мүмкіндік берді, тіпті су деңгейі төмен болған кезде де. 1923 жылы үкімет алғашқы қала учаскесін иелену үшін мәжбүрлеу құқығын (eminent domain) қолданғаны бірнеше сот процесіне әкелді. Атап айтқанда, BROWN v. U.S., 263 U.S. 78 (1923) ісінде мүліктің құнына жаңа орында орналастыруға қажетті көшелер мен жақсартулардың құны да енгізілуі керек екені айтылды.
The city of American Falls was first platted in the early 1880s. It was named for the waterfall on the Snake River near the settlement. During the last part of the 19th century, privately financed irrigation canals were created to sustain the emerging agriculture industry in southern Idaho and other parts of the west. The Carey act (1894) paved the way for private investment in irrigation projects. By 1895, the American Falls irrigation project came before the Idaho State Land Board. In 1902 the National Reclamation Act was signed into law and federal funds from the sale of public lands became available to create and maintain irrigation projects in the Western United States. The first power plant was built in 1902 on the falls and was acquired by the Idaho Power Company in 1916. Damming the rivers became the preferred method for harnessing the abundant water of the western rivers. The reservoirs could then provide year round downstream irrigation via canals, even during traditional low water times. The use of eminent domain by the government to appropriate the original townsite in 1923 resulted in several lawsuits. One in particular, BROWN v. U S, 263 U. S. 78 (1923) allowed that the property valuation should include the value of the streets and improvements which would need to be replaced in the substitute site.
1925-1960 жылдар
Америка шарлауығындағы алғашқы бөгет 1925 жылы Мелиорация бюросымен салынды және 1927 жылы аяқталды. Жаңа бетонды құрылыс орнатылғанда өзен уақытша тоғады. Жаңа су қоймасынан өтуге мүмкіндік беру үшін өзен арқылы өтетін Орегон қысқа жол теміржол көпірінің биіктігі көтерілуі тиіс болды. Бұл бөгетті Франк А. Банкс жобалаған.
The first dam at American Falls was begun in 1925 by the Bureau of Reclamation and was completed in 1927. The river was temporarily impounded while the new concrete structure was put in place. The Oregon Short Line Railroad bridge over the river had to be raised to allow for crossing the new reservoir. This dam was designed by Frank A. Banks.
1960-1978 жылдар
Қазіргі бөгет – «Америка шаршымасы» бөгеті деп аталған екінші құрылыс. 1960 жылдардың басында алынған бастапқы құрылыстың бетон үлгілері, бетон құрамындағы химиялық реакция салдарынан беріктігінің нашарлап, төмендеуіне алып келгені анықталды. Осы мәселені шешу үшін 1978 жылы бастапқы бөгет екінші бөгетпен, өзен бойымен төмен қарай салынды. Бастапқы бөгетті алмастыруға 1973 жылғы 28 желтоқсандағы Конгресс актісімен рұқсат берілді (87 Stat. 904, Мемлекеттік заң 93-206). 1976 жылы «Айдахо Энергия компаниясы» бөгеттің қазіргі электр стансасын салды, ол 112,420 киловатт (112 МВт) су электр қуатын өндіре алатын үш генератордан тұрады. Екінші бөгетті салу жоспарланған кезде Шошоне және Баннок тайпаларының өкілдері кеңейтуге қарсылық білдірді, себебі бұл «Форт-Холл» жазығындағы жерлерді суға батыруға әкелер еді. Бұл аймақтағы жергілікті тұрғындар кем дегенде 10 000 жылдан бері қоныс тепкен және бұл аймақ олар үшін маңызды ресурс болып табылады. Сонымен қатар, көптеген ғалымдар да табиғи ортаның жоғалуы мен жазықтың палеонтологиялық қалдықтарына қол жеткізудің қиындығына байланысты қарсы болды.
The existing dam is the second structure to be called the American Falls Dam. Core samples taken in the early 1960s of the concrete of the original structure revealed deterioration resulting in impaired durability and strength caused by a chemical reaction between components of the concrete. The solution was to replace the original dam with a second dam built downstream in 1978. Replacement of the original dam was authorized by a congressional act of December 28, 1973 (87 Stat. 904, Public Law 93 206). In 1976, the Idaho Power Company built the dam's current power plant which consists of three generators with a capacity to produce 112,420 kilowatts (112 MW) of hydroelectricity. When the second dam was planned, members of the Shoshone and Bannock communities opposed expansion as it would further flood the lands of the Fort Hall Bottoms. Native Americans have inhabited this region for at least 10,000 years and the area is an important resource for them. Many scientists were opposed as well because of the loss of natural habitat and access to fossil records of the Bottoms.