838 жылғы Анзен шайқасы немесе Араб-Византия соғыстарының бір бөлігі
Battle of Anzen
838 ж. Түркиядағы Анзен шайқасы: Византия мен Аббас халифаты арасындағы қақтығыс. Император Феофилдың жеңілісі, Әфшиннің қарсы шабуылы, византиялық әскердің күйреуі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Араб-Византия соғыстарының бір бөлігі (838 ж.)
Part of the Arab–Byzantine wars (838 CE)
Анзен немесе Дазимон шайқасы 838 жылдың 22 шілдесінде Анзен немесе Дазимон (қазіргі Дазмана (Акчатарла), Түркия) жерінде Византия империясы мен Аббасид халифаты әскерлері арасында өтті. Аббасидтер, Византия императоры Теофилдің өткен жылы қол жеткізген табыстарына жауап ретінде, екі жеке армиямен ірі шабуылға шықты және Византияның ірі қалаларының бірі – Аморионды тонауды мақсат етті. Теофил әскерімен Дазимон түбінде Иранның вассалы, князь Афшин бастаған кіші мұсылман әскерімен кездесті. Сан жағынан артық Византия әскері бастапқыда сәттілікке жетті, бірақ Теофил жеке басшылық етуге шешім қабылдағанда, оның әдеттегі орнынан кетуі Византия әскерлері арасында үрей тудырды, олар император қаза тапты деп ойлады. Афшиннің түрік атқыштарының қарсы шабуылымен бірге, Византия әскері ыдырап, қашқа құтылды. Теофил мен оның күзетшілері бір төбеде қоршауға түсті, бірақ қашып үлкерді. Бұл жеңіліс бірнеше аптадан кейін Аморионның тонауына жол ашты, бұл ғасырлар бойы созылған Араб-Византия соғыстарында Византияның бастан өткерген ең ауыр соққыларының бірі болды.
The Battle of Anzen or Dazimon was fought on 22 July 838 at Anzen or Dazimon (now Dazmana (Akçatarla), Turkey) between the Byzantine Empire and the forces of the Abbasid Caliphate. The Abbasids had launched a massive expedition with two separate armies in retaliation for the Byzantine emperor Theophilos's successes the previous year, and aimed to sack Amorion, one of Byzantium's largest cities. Theophilos with his army confronted the smaller Muslim army, under the Iranian vassal prince Afshin, at Dazimon. The numerically superior Byzantine army was initially successful, but when Theophilos resolved to lead an attack in person, his absence from his usual post caused panic among the Byzantine troops, who feared that he had been killed. Coupled with a counterattack by Afshin's Turkish horse archers, the Byzantine army broke and fled. Theophilos and his guard were surrounded on a hill, but managed to escape. The defeat opened the way for the sack of Amorion a few weeks later, one of the most serious blows Byzantium suffered in the centuries long Arab–Byzantine Wars.
Өмірбаян
Жас Теофил 829 жылы Византия тағына отырғанда, араб-Византия соғыстары екі ғасырға жуық уақыт бойы үзіліс-үзіліспен жалғасты. Амбициялы және иконаларды жоққа шығаруға сенген Теофил өзінің билігін нығайтуға және Византияның басты қарсыласы – Аббасид халифатына қарсы әскери жеңіс арқылы діни саясатына қолдау табуға тырысты. Теофил 830-шы жылдарда Халифатқа қарсы бірнеше науқандар ұйымдастырды. Бұл науқандар толыққанды сәтті болмаса да, императорлық пропаганда Теофилді дәстүрлі римдік үлгіде «жеңімпаз император» ретінде бейнелеуге жеткілікті болды. 837 жылы Теофил жеке өзі жоғарғы Евфрат аймағына ірі әскери науқанға жетекшілік етті, Арсамосата және Созопетра қалаларын тонады – кейбір дереккөздер бұл қалаларды Аббасид халифасы әл-Мутасимнің туған жері деп көрсетеді, – ал Мелитен қаласын құрмет көрсетуге және кепіл беруге мәжбүрледі. Жауап ретінде әл-Мутасим Византияға қарсы ірі жазалау экспедициясын ұйымдастыруға шешім қабылдады, мақсаты – Орталық Анатолияның екі ірі Византия қаласын: Анкира мен Аморионды басып алу. Соңғысы сол кезде Анатолиядағы ең ірі қала болған, сонымен қатар биліктегі Аморийлік әулеттің туған жері болғандықтан, ерекше символдық маңызға ие болды; деректерге сәйкес, әл-Мутасимнің әскерлері өздерінің қалқандары мен туларына «Аморион» деген жазуды салған. Теофилдің бас қолбасшылары Теофоб пен мектептердің басқарушысы Мануэль түнгі күтпеген шабуыл жасауды ұсынғанмен, император басқа офицерлердің пікірін қабылдады және күтіп, келесі күні шабуылға өтуді шешті. Византия армиясы таңертең шабуылға көшті және бастапқыда табысқа жетті: олар қарсыластардың бір қанатын кері шегіндіріп, арабтарға 3000 қаза таптырды. Түске дейін Теофил екінші қанатқа күш жіберуді шешіп, оған 2000 византиялық және күрд жасағын жіберді, өзінің позициясын тастап, өз армиясының қатарынан өтті.
As the young Theophilos ascended the Byzantine throne in 829, the Arab–Byzantine wars had continued on and off for almost two centuries. An ambitious man and a convinced iconoclast, Theophilos sought to bolster his regime and gain support for his religious policies by military success against the Abbasid Caliphate, Byzantium's major antagonist. Theophilos launched a series of campaigns against the Caliphate throughout the 830s. These were only moderately successful, but sufficient for the imperial propaganda to portray Theophilos in the traditional Roman manner as a "victorious emperor". In 837 Theophilos personally led a major campaign to the region of the upper Euphrates, sacking the cities of Arsamosata and Sozopetra – which some sources claim as Abbasid Caliph al Mu'tasim's own birthplace – and forcing the city of Melitene to pay tribute and deliver hostages in return for being spared. In response, al Mu'tasim decided to launch a major punitive expedition against Byzantium, aiming to capture the two major Byzantine cities of central Anatolia: Ancyra and Amorion. The latter was probably the largest city in Anatolia at the time, as well as the birthplace of the reigning Amorian dynasty and consequently of particular symbolic importance; according to the chronicles, al Mu'tasim's soldiers painted the word "Amorion" on their shields and banners. Although Theophilos's principal commanders, Theophobos and the Domestic of the Schools Manuel, both advised for a surprise night attack, the Emperor sided with the opinion of the other officers and resolved to wait and launch his attack on the next day. The Byzantine army attacked at dawn, and initially made progress: they drove back one wing of the opposite army, inflicting 3,000 casualties on the Arabs. Near noon, Theophilos resolved to reinforce the other wing and detached 2,000 Byzantines and the Kurdish contingent to do so, abandoning his post and passing behind his own army's lines.