Кіріспе

Бір орынды зерттеулер – отбасы тарихы және/немесе жергілікті тарихтың бір саласы болып табылады, бұл ретте географиялық тұрғыдан шашыраңқы бір отбасы есіміне емес, бір көше, ауыл немесе қауымдастықтың барлық халқына назар аударылады.

Кіріспе

Бір орынды зерттеу жүргізу барысындағы басты мақсат – приход шіркеуінің шомылдыру, неке және жерлеу тізілімдерін көшіру, оларды деректер базасында отбасылық байланыстарға құру. Бұл деректер салық, жер және өсиеттамалар сияқты басқа архивтік құжаттармен салыстырылып, биографиялық көрсеткіш ретінде жарияланады. Егер мұндай зерттеу ғылыми тұрғыдан академиялық талдауға дайындық ретінде жүргізілсе, ол отбасыны қайта құру деп аталады. "Бір орынды зерттеу" термині кейде бір қалалық көшенің және оның тұрғындарының тарихын, соның ішінде жер иелігінің, шаруашылық немесе коммерциялық қызметтің өзгеруін зерттеу үшін де қолданылады. Жергілікті тарихтан өзгеше, ол тұрғындар баяндайтын өткенге назар аударады, ал бір орынды зерттеу жасырын байланыстарды ашып көрсететін статистикалық тәсіл ұсына алады, әсіресе біртекті ауылдық қауымдастықтарда, онда ғасырлар бойы халықтың дені бір-бірімен некелесіп, тіпті жергілікті аңыздарды жоққа шығаруға мүмкіндік береді.

Даму

Әлемдегі алғашқы ірі бір орындық зерттеу 1920 жылы Конрад Бранднердің Австрияда Штейермарк аймағының халқының толық генеалогиясын құруға жасаған әрекеті деп саналады. Германияны нацистер басып алғаннан кейін, нацистік шаруашылық органы Рейхснарстан 1937 жылы елдегі "арий тегін" құжаттау мақсатымен бүкіл ел бойынша науқан бастады, бұл үшін әр ауылдың шежіресін жазды. 1940 жылға дейін мұндай 30 кітап жарық көрді. Нацистік мектеп мұғалімдері приход тізілімдерін индекс карточкаларына көшіруге жетекшілік етті және 30 000 "Хаймат" тарихы жазылатынын мақтан тұтты, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс бұл жобаны тоқтатты. Германиядағы генеалогия осы жаман ассоциациядан арылу үшін ондаған жылдарға созылды, бірақ кейбір әуесқойлар соғысқа дейінгі картотекалық индекс немесе терілген тізімдер бойынша жұмысты жаңартып, алғашқы жаңа бір орындық зерттеу, енді Ortssippenbuch деп аталды, 1956 жылы пайда болды. Кейін термин тағы өзгертілді: de:Ortsfamilienbuch. 3000-нан астам кітап жарық көрді, және баспадан электрондық форматқа көшуге бейімділік байқалды.

Отбасылық қайта құру

Нацистік байланыстармен тазаланбаған француз демографы Луи Генри (1911–1991) Францияда тарихи халықты зерттеу әдістерін дамытып келді. Оның 1956 жылы Мишель Флюримен бірге жазған «Des registres paroissiaux à l'histoire de la population. Manuel de dépouillement et d'exploitation de l'état civil ancien» кітабы бір орынды зерттеуді қалай бастау керектігін түсіндірді. 1959 жылы ол 1670 жылдан 1829 жылға дейінгі Франция халқының құрамын қайта құруды ұсынды. Тарихи демографияның негізін қалаушы ретінде Генри жай ғана деректерді алудан асып түсетін әдістерді ойлап тапты және статистикалық талдаудың әртүрлі түрлері үшін қай отбасылық тарихты қолдануға болатынын көрсету үшін, сондай-ақ қателіктерді түзету үшін күрделі ережелер жасады. Англияда 1964 жылы құрылған Халық және әлеуметтік құрылым тарихы бойынша Кембридж тобы отбасылық құрамын қайта жарату әдістерін қабылдап, дамытты. 1980-ші жылдары Джон Доудинг пен Колин Миллс басшылығымен жүргізілген индекстеу жобаларының нәтижесінде әуесқойлардың бір орындық зерттеулері пайда болды және Девон Онлайн Приход Клерк және Бір орындық зерттеулер жобасы арқылы аймақтық деңгейге жетті. 1841 жылдан 1901 жылға дейінгі жеті санақ халықтың әр шаңырағы туралы толық мәліметтер ұсынғандықтан, Германия мен Франциядағы қызығушылыққа қарағанда, Ұлыбританияда бір орындық зерттеулерге деген қажеттілік азаюы мүмкін. Сондықтан көптеген ағылшын зерттеулері 1837 жылға дейінгі кезеңге, Англия мен Уэльсте туу, неке және өлім туралы ұлттық тізілімдердің ашық қолжетімділігі басталған жылға шоғырландырылған.

Кеңірек байланыс

Бір тегі бар адамдар туралы әлемдік ақпаратты жинақтайтын зерттеулер, көбінесе олардың бір-бірімен қалай байланысты екенін анықтауға бағытталған. Аудандық зерттеулер, мысалы, Норберт Мишельдің «Рейнгау», Дэвид Смарттың «Фром» немесе АҚШ округтерінің мұра кітаптары, бір орындық зерттеулерге қарағанда көлемдірек, себебі олар бір уақытта онға жуық немесе одан да көп ауылдар мен приходтарды қарастыра алады және қолжазба түпнұсқаларын өңдеуге, сондай-ақ 1900 жылға дейінгі барлық қолданыстағы халық тізімдерін жариялауға баса назар аударады. Бір орындық зерттеулерді биографиялық индекстеудің кең саласындағы бір элемент ретінде де қарастыруға болады. Бұл салаға ежелгі және орта ғасырлық просопография, сондай-ақ актерлер, дін қызметкерлері немесе парламент мүшелері сияқты кәсіби топтардың түсіндірмелі биографиялық индекстерінің жинақтары, көшіп-қонған халықтардың тізімі және 1933–1945 жылдардағы Германиядағы Холокост құрбандарының естелік кітабы сияқты қаза тапқандардың тізімдері кіреді.