Дарси Рибейру: Бразилиялық ғалым, саяхатшы және саясаткер

Кіріспе

Бразилиялық антрополог, тарихшы, әлеуметтанушы, жазушы және саясаткер Дарси Рибейро (26 қазан 1922 – 17 ақпан 1997) – бразилиялық антрополог, тарихшы, әлеуметтанушы, жазушы және саясаткер. Оның идеялары Бразилия және Латын Америкасын зерттеуші көптеген ғалымдарға әсер етті. Бразилияның білім министрі ретінде ол терең реформалар жасады, соның нәтижесінде 1964 жылғы төңкерістен кейін Бразилиядан кеткен соң Чили, Перу, Венесуэла, Мексика және Уругвай университеттеріндегі реформаларға қатысуға шақырылды.

Өмірбаян

Дарси Рибейро Минас-Жерайс штатындағы Монтес-Кларос қаласында Реджинальдо Рибейро дос Сантос пен Жозефина Аугуста да Силвейраның ұлы ретінде дүниеге келді. Ол бастауыш және орта білімін туған қаласындағы Гонсалвес Шавес мектебінде және Монтес-Кларос епископтық гимназиясында аяқтады. Рибейро білім беру, социология және антропология салаларындағы даму жұмыстарымен, сондай-ақ 1960 жылдардың басында өзінің досы және әріптесі Анисио Тейшейрамен бірге Бразилия университетінің негізін қалаушылардың бірі болғандығымен ең жақсы танымал. Ол сонымен қатар осы университеттің алғашқы ректоры болды және кампус оның құрметіне аталды. Ол сондай-ақ Норте Флуминенсе мемлекеттік университетін (Universidade Estadual do Norte Fluminense) құрды. Ол көптеген кітаптар жазды, олардың көпшілігі Бразилияның абориген халқына арналған. Рио-де-Жанейро штатының губернаторы Леонель Бризоланың алғашқы мерзімінде (1983–1987) Дарси Рибейро «Халықтық білім берудің біріктірілген орталықтарын» (Centros Integrados de Ensino Público) құруды, жоспарлауды және іске асыруды басқарды. Бұл балаларға көмек көрсетуге бағытталған, болашақты көре білетін және революциялық педагогикалық жоба болды, онда формалды оқытудан өзге демалыс және мәдени шаралар ұйымдастырылды – бұл Анисио Тейшейраның ондаған жылдар бұрын көздеген жобаларын іске асырды. Саясаткерлер Бразилияның дамуы үшін білім берудің маңыздылығын өз сөздеріне енгізер алдынан, Дарси Рибейро мен Леонель Бризола осы идеяларды дамытып үлгерген еді. 1986 жылғы сайлауда Рибейро Демократиялық еңбек партиясынан (PDT) Рио-де-Жанейро губернаторы лауазымына кандидат болды. Ол Фернандо Габирамен (сол кезде Жұмысшы партиясының мүшесі), Социал-демократиялық партияның (PDS) Агнальдо Тимотеосымен және Бразилия демократиялық қозғалысы партиясының (PMDB) Морейра Франкосымен бәсекелесті. Рибейро жеңіліске ұшырады, өйткені ол Морейраның жоғары беделін жеңе алмады, ол сол кездегі соңғы валюта реформасы – Крузадо жоспарының (Plano Cruzado) танымалдылығының арқасында сайланды. 1994 жылы тағы да жеңіліске ұшырады, ол Бризоланың президенттік сайлаудағы серігі болды. Дарси Рибейро сонымен қатар президент Жоао Гуларттың кабинетінде штаб бастығы (Ministro chefe da Casa Civil) қызметін атқарды, 1983 жылдан 1987 жылға дейін Рио-де-Жанейроның вице-губернаторы болды және 1991 жылдан қайтыс болғанға дейін Рио-де-Жанейродан сенатор мандатын атқарды. Дарси Рибейро 1992 жылдың 8 қазанында Бразилия әдебиет академиясының (Academia Brasileira de Letras) мүшесі болып сайланды. Ол 11-ші орынға сайланды, оның меценаты Фагундес Варела болды. 1993 жылдың 15 сәуірінде жазушы Кандидо Мендес академияға ресми түрде қабылдады. Ол 74 жасында Бразилияда қайтыс болды.

Darcy Ribeiro was born in Montes Claros, in the state of Minas Gerais, the son of Reginaldo Ribeiro dos Santos and of Josefina Augusta da Silveira. He completed his primary and secondary education in his native town, at the Grupo Escolar Gonçalves Chaves and at the Ginásio Episcopal de Montes Claros. He is best known for development work in the areas of education, sociology and anthropology and for being, along with his friend and colleague Anísio Teixeira, one of the founders of the University of Brasília in the early 1960s. He also served as the first rector of that university, and the campus is named after him. He was the founder of the State University of Norte Fluminense (Universidade Estadual do Norte Fluminense) as well. He wrote numerous books, many of them about the indigenous populations of Brazil. During the first mandate of governor Leonel Brizola in Rio de Janeiro (1983–1987), Darcy Ribeiro created, planned and directed the implementation of the "Integrated Centers for Public Instruction" (Centros Integrados de Ensino Público), a visionary and revolutionary pedagogical project of assistance for children, including recreational and cultural activities beyond formal instruction – making concrete the projects envisioned decades earlier by Anísio Teixeira. Long before politicians incorporated the importance of education for the development of Brazil into their discourse, Darcy Ribeiro and Leonel Brizola had already developed these ideals. In the elections of 1986, Ribeiro was the Democratic Labor Party (PDT) candidate for the governorship of Rio de Janeiro, running against Fernando Gabeira (at that time affiliated with the Workers’ Party), Agnaldo Timóteo of the Social Democratic Party (PDS) and Moreira Franco of the Brazilian Democratic Movement Party (PMDB). Ribeiro was defeated, being unable to overcome the high approval rating of Moreira who was elected due to the popularity of the then recent currency reform, the Cruzado Plan (Plano Cruzado). Another defeat was in 1994, when he was Brizola's running mate in the presidential election; Darcy Ribeiro was also chief of staff (Ministro chefe da Casa Civil) in the cabinet of President João Goulart, vice governor of Rio de Janeiro from 1983 to 1987 and exercised the mandate of senator from Rio de Janeiro from 1991 until his death. Darcy Ribeiro was elected to the Brazilian Academy of Letters (Academia Brasileira de Letras) on October 8, 1992. His election was to Chair Number 11, which has as its Patron Fagundes Varela. He was formally received into the Academy on April 15, 1993, by author Cândido Mendes. He died in Brasília, aged 74.