Кіріспе

Британдық психолог (туған 1967)

Таня Байрон (Сичел; 6 сәуір 1967 жылы туған) – британдық психолог, жазушы және медиа тұлға, ең көп танымал балалар терапевт ретіндегі «Кішкентай періштелер» және «Шағын бұзықтар үйі» телешоуларындағы жұмысымен. Ол Дженифер Сондерспен бірге BBC Two арнасы үшін «Вивьен Вайлдың өмірі мен дәуірі» комедиялық сериалын жасады және әртүрлі газеттерге мақалалар жазуын жалғастыруда. 2008 жылы ол Эдж Хилл университетінде ғылымды қоғамға түсіндіру профессоры болды және осы университеттің алғашқы канцлері атанды.

Ерте өмір

Байронның әкесі Джон Сичел, Йоркширдегі ARTTS International компаниясын құрған кино және теледидар режиссері. Оның анасы медбике және модель болған. Байрон 15 жасқа келгенде, оның Германияда туған әкесінің анасы есірткіге тәуелді әйелдің қолынан зорлық көріп қаза тапты. Әжесі сол әйелді білген, ол ақша табу үшін оны іздеп келген. Байрон осы қатыгездікке қатты ойылды. Мұндай қорқынышты әрекетті қалай жасауға болатынын түсіну үшін ол психологиямен қызығушылық танытты.

Білім

Байрон Солтүстік Лондон колледжінде, Йорк университетінде (Психология бакалавры, 1989), Лондон университетінде (Клиникалық психология магистрі, 1992) және Суррей университетінде (PhD, 1995) білім алған. Оның PhD диссертациясы "Стимуляторлық есірткілерді қолданудың салдары үшін амбулаториялық емдеу бағдарламасын бағалау" деп аталып, Университет колледжі ауруханасында аяқталды.

Мансап

Клиникалық психология саласында білім алғанға дейін Байрон BBC-нің "Видео күнделіктер" деректі фильмдер сериясында зерттеуші ретінде жұмыс істеді. Біліктілігін алғаннан кейін Байрон 18 жыл бойы Ұлыбритания Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінде есірткіге тәуелділік, ЖҚСБ (жұқпалы сексуалдық аурулар), және психикалық аурулар сияқты көптеген салаларда жұмыс істеді. 2008 жылдың мамыр айында Ланкаширдегі Эдж Хилл университетінің алғашқы канцлері болып сайланды және 2008 жылдың желтоқсанында осы лауазымға ресми түрде орнатылды. Эдж Хилл университеті оны ғылымды түсіну жөніндегі профессор лауазымына тағайындады, ал ол келесі жылдың наурыз айында "Балалар туралы ойлар" деген тақырыпта алғашқы лекциясын оқыды. 2009 жылы Байрон Йорк университетінен құрметті докторлық диплом алды. Байрон Солтүстік Лондондағы жастармен жұмыс істейтін Prospex қайырымдылық қорының демеушісі болып табылады. Сондай-ақ ол Doris Partnership медиа компаниясының серіктесі.

Жеке өмір

Таня Сичел 1997 жылы Лондонның Барнет қаласында "Билл" телесериалының актері Брюс Байронға тұрмысқа шықты. Олардың 1995 жылы Лондондағы Хендон қаласында дүниеге келген қызы және 1998 жылы Барнетте дүниеге келген ұлы бар. Таня мен Брюс алғашқы ARTTS курсына Брюс қабылдану кезінде танысты.

Кішкентай періштелер

Таня Байрон, Стивен Брайерс, Рейчел Моррис және Лаверн Антробус британдық телешоу Little Angels (үш маусымдық) арқылы көпке танылды. Бұл – балаларының мінез-құлқындағы мәселелер ата-аналарына қиындық туғызатын отбасылардың өмірін көрсететін деректі-ойындық телешоу. Ата-аналар бұл шоуды "құтқару шебі" деп санайды, өйткені олар жылдар бойы балалар мен отбасымен жұмыс істеген тәжірибелі мамандарға өздері шеше алмайтын проблеманы шешуге көмектесу үшін жүгінеді. Таня Байрон, Стивен Брайерс, Рейчел Моррис және Лаверн Антробус отбасы мен балалардың мінез-құлқын бақылап, содан кейін ата-аналармен мәселенің нақты себептерін талқылайды (мұндай жағдайлардың көпшілігінде ата-аналардың өзінің әрекеттері себеп немесе ықпал етеді – көбінесе олар бейсалы болғандықтан баланың дұрыс емес мінез-құлқына назар бөліп, оны ынталандырады). Содан кейін олар ата-аналармен бірге жағдайды жақсарту үшін өздерінің және балаларының мінез-құлқын қалай өзгерту керектігін талқылайды және оларды осы бағытта үйретеді (бұл көбінесе отбасы бірге бір нәрсе жасап жатқанда, ата-аналарға құлаққап арқылы кеңес беріліп түсірілетін сахналарда болады). Шоу көрермендерге жиі кездесетін мәселелерді қалай шешуге үйретуді, сондай-ақ түсірілімге алынған отбасыға нақты көмек көрсетуді (әрине, көңіл көтеруді) мақсат етеді.

Кішкентай көз жастылар үйі

2005 жылы Таня өзінің "The House of Tiny Tearaways" атты шоуын жүргізе бастады. Бұл шоу проблемалық үш отбасын бір аптаға арнайы салынған үлкен үйге шақырып, оларды бақылап, көмек көрсетеді. Шоу "Үлкен Аға" сияқты бағдарламаларға еске түседі, себебі барлық бөлмелерде камералар орнатылған және отбасылардың іс-әрекеттері үнемі бақыланады, ал көрермендерге күннің ең қызықты сәттері көрсетіледі. Әр отбасы алты күн үйде тұрады, осы уақыт ішінде Таня бір күн бойы оларды бақылап, содан кейін ата-аналармен ашық және тікелей әңгімелесіп, проблемаларды талқылайды және оларды шешу жолдарын іздейді. Одан кейін Таня отбасыларды қадамдармен, жаттығулармен және ата-аналардың мінез-құлқындағы өзгерістермен жетектеп, проблемаларды шешуге көмектеседі. Таня бұл жұмысты жеке жасамайды, себебі бағдарламаның маңызды бөлігі – ата-аналарға үйде бірге тұратын басқа отбасылардан қолдау көрсету. Шоуда балалардың жаман мінез-құлқының эпизодтары, Таня мен балалардың ата-аналары арасындағы терапиялық сессиялар (олар көбінесе өте эмоционалды болады және кейде ата-аналар өздерінің проблемаларын алғаш рет талқылайды), отбасыларға үй ішінде және сыртында олардың алған дағдыларын тәжірибеге асыруға көмектесетін тапсырмалар (көбінесе олар әдетте қиын деп санайтын нәрселерді істеуге мәжбүр болады, мысалы, тамақтану проблемалары бар баланы мейрамханаға алып бару) және соңында отбасылар өздерінің жетістіктерін немесе кемшіліктерін бағалайды. 2007 жылы Байрон "жақсы сатылатын аймаққа" айналғандықтан, ата-аналық тәрбие туралы телебағдарламалар жасағысы келмейтінін айтты.

Мен қалыпты адаммын ба?

2008 жылы Тания "Мен қалыптымын ба?" деген төрт бөлімдік цикл ұсынды, онда қалыпты мінез-құлық шегі зерттеледі. Эпизодтар тәуелділік, сенім, сексуалдық қатынас және дене туралы түсінік сияқты тақырыптарды қамтиды. Бағдарламада доктор Байрон объективті түрде, бірақ ақылға қонымды цинизммен қарастыра алатын мінез-құлық пен емдеу жолдары көрсетіледі. 5000 ер адаммен сексуалдық қатынас жасау – қалыпты мінез-құлықтың шегінде ме? Егер бұл құштарлық оларға зиян келтірмейтін немесе оларды мәжбүрлемейтін болса, жас жетпеген қыздарға қызығушылық таныту қалыпты емес пе? Секс тәуелділігі немесе компьютер ойындарына тәуелділік – нағыз физиологиялық тәуелділік пе? Құдайды есту, дауыстарды естуден өзгеше ме? Ол осы сұрақтарды зерттейді, бірақ оңай жауап беруге құмарлық танытпайды. Бұл Вивьен Пэрри ұсынған радио цикл негізінде дамытылған.

Радио

2013 жылдың қазан айында Байрон BBC Radio 4 радиосының Desert Island Discs бағдарламасына қонақ болды. Оның таңдауы Дэвид Боуидің "Absolute Beginners" әні, The Who тобының Baba O'Riley, Дэйв Брубектің Take Five, Дебби Гарридің "I Want That Man", Дорис Дейдің "Perhaps, Perhaps, Perhaps", The The тобының "Uncertain Smile", Иоганн Пахельбельдің "Canon in D Major" және Франк Синатраның "That's Life" әндері болды. 2020 жылы Байрон BBC Radio Four радиосында "Word of Mouth" бағдарламасын ұсынды, онда бейтаныс адамдармен әңгімелесудің пайдасы зерттелді. Бұрын ол психология және психиатрия туралы BBC журналының радио бағдарламасы All in the Mind-ды жүргізген.