Кіріспе

Австралиялық футболшы, 1915 жылы туған. Оның құрметіне аталған жүлде.

Норман Уолтер Смит (21 қараша 1915 – 29 шілде 1973) – Виктория футбол лигасының (VFL) австралиялық футболшысы және жаттықтырушысы. 200-ден астам ойыннан кейін Смит 20 жылдық жаттықтырушылық мансабын бастады, оның ішінде 15 жыл Мельбурн клубында жаттықтырды. Австралия футбол залындағы «Аңыз» ретінде танылған Смит, спорт тарихындағы ең ұлы және ықпалды жаттықтырушылардың бірі саналады, сонымен қатар ол өз дәуіріндегі ең үздік шабуылшылардың бірі болды. Колингудтың легендарлық жаттықтырушысы Джок МакХейл сияқты, Смит түрлі әлеуметтік ортадан келген жас ойыншыларды тәртіпті командаға біріктіре білді. Ағасы Ленмен бірге, Смит тактикалық жаңалықтарды ойлап табудағы қабілеті ойынға, әсіресе оның шәкірті Рон Барассиге зор әсер етті. Смит Мельбурнмен төрт чемпиондық титул жеңді, содан кейін 1950 және 1960 жылдары клубты тағы алты чемпиондыққа жеткізді. Бірақ 1965 жылғы маусымның ортасындағы сенсациялық жұмыстан босатылуы (Мельбурн чемпиондық титулды қорғап тұрған кезде) «Норм Смит қарғысы» деп аталатын құбылысқа әкелді. Бұл қарғыс 57 жылға созылды, Мельбурн 2021 жылғы AFL Grand Final-да Western Bulldogs командасын жеңгенге дейін. 1996 жылы Смит AFL ғасырының үздік командасының жаттықтырушысы болып таңдалды.

Жеке өмір

Смит пен ағасы Лен (1912 жылы туған) – темірші Виктор Смит пен Этель Мэйдің (құрмет аты Браун) ұлдары. Вестгарт орталық мектебін бітіргеннен кейін Смит инженерлік тәжірибеден өтті және Брансуиктегі Миллерстің арқан фабрикасында жұмыс істеді. 1943 жылы ол әкесінің Норткоттегі инженерлік бизнесін басқарды, кейіннен 1954 жылы Солтүстік Кобургке көшірді. 1940 жылдың 19 қазанында Мельбурн қаласындағы Уэсли шіркеуінде Марджори Виктория Эллиске үйленді. Олардың жалғыз баласы Питер 1947 жылы туды.

Ойын мансабы

Жас кезінде жан-жақты керемет спортшы болған Смит бірінші лига округтік крикет және австралиялық футбол ойнады. Соңында, жағдай 1965 жылғы 13-турдың алдындағы жұма күні кешкісін жарылып кетті, бұл матч Солтүстік Мельбурнға қарсы өтті. Смиттің үйіне курьер арқылы жұмыстан босату туралы хабарлама жеткізілді. Жаңалық БАҚ-қа тарағанда, сенсация тудырды, Австралия футболы тарихындағы ең драматикалық жаңалық оқиғасы болды деуге болады. Смит жексенбі күні телеарнада эмоционалды түрде сөйледі, ал ол ауру жатқан ағасының орнына Ричмондты жаттықтыруға барады деген әңгімелер қызу болды. Ол бір апта ішінде қызметіне қайта орналастырылса да, клубпен бұрынғы қарым-қатынасын ешқашан қайта құра алмады. "Демондар" осы жылы тек бір ойын жеңіп, он бір жылдан кейін алғаш рет финалға іліге алмады. Бірнеше драматикалық айдың ішінде Мельбурннің үстемдігі құлатылды. "Демондар" 1987 жылға дейін финалға шықпады; Мельбурн соңында 2021 жылғы Гранд Финалда жеңіске жетті.

Финалға қысқаша оралу

Тағы екі көңілі толмаған маусымнан кейін, жүрек ауруы Смитті 1967 жылдың соңында «Мельбурннан» кетіп қалуға мәжбүр етті. Бұл Смит отбасы үшін қасіретті жыл болды, себебі оның інісі Лен асырап алған «Ричмонд» клубы чемпиондыққа ие болуға бірнеше ай қалғанда жүрек талмасынан көз жұмды. Өзін жеткілікті жақсы сезінген Смит 1969 жылы «Оңтүстік Мельбурнға» бас жаттықтырушы болып келу ұсынысын қабылдап, көптеген адамды таң қалдырды. «Альберт Паркте» Смит, «Суанс» командасын 1945 жылдан бергі алғашқы плей-оффқа, 1970 жылғы жартылай финалға жеткізіп, ең жақсы жаттықтырушылық жұмыстарын жасады деп есептелді. Алайда, жеткіліксіз қаржыланған және өзіне сенімсіз «Суанс» бұл жетістікті сақтап қала алмады және келесі екі жылда соңғы және соңғыдан екінші орынды иеленді. Смит 1972 жылғы маусымнан кейін отставкаға шықты.

Өлім және мұра

Норм Смит 1973 жылғы 29 шілдеде Паско Вейлдегі үйінде ми ісігінен қайтыс болғанда 57 жасқа толыпты. Ол әйелі мен ұлынан аман қалды. Смиттің ықпалы зор болды. Ол 1955 жылы ойыншыларға хабар жіберу үшін жүгірушіні пайдалану сияқты жаңалықтар арқылы австралиялық футболында жаттықтырушының рөлін арттырды. Ол дене шынықтыру мен командалық тәртіптің деңгейін көтерді, бұл 1970-ші жылдардағы «динамикалық ойын» деп аталатын стильдің қалыптасуына жағдай жасады. Оның тікелей сөйлеу қабілеті мен ақымақтарға қатыспауы кейде қақтығыстарға әкелсе де, ол ойын туралы терең ойларымен және командалық жұмыстың маңыздылығын баса айтуымен баршаға сыйлы болды. Ол шебер дебатшы және қатаң талапкер ретінде танылса да, футболдан тыс өмірде тыныш және қарапайым адам болды. Қайшылығы, ол ойынға деген сүйіспеншілігі үшін ойнады және жаттықтырды, бірақ оны жартылай кәсіби спорттан дамытуға ең көп үлес қосты. 1970-ші жылдары Смиттің ұлы Питер VFL-де «Мельбурн» және «Карлтон» командаларында, ал VFA-да «Кобург» командасында толық шабуылшы ретінде ойнады және бір маусымда «Кобургтың» үздік мергені атанды. 2007 жылғы 19 шілдеде Норм Смит Австралия футбол залының құрметті ойыншысы ретінде қабылданды.