Кіріспе

Неміс туған американдық физик Отто Лапорте (23 шілде 1902 – 28 наурыз 1971) – кванттық механика, электромагниттік толқын таралу теориясы, спектроскопия және сұйық динамика салаларына үлес қосып, зерттеу жүргізген неміс туған американдық физик. Спектроскопиядағы Лапорте қағидасы және Америка физика қоғамының Отто Лапорте сыйлығы оның есімімен аталады.

Білім

Лапорттың ата-бабалары 17 ғасырда Швейцарияға қашып келген француз гугеноттар отбасыларынан шыққан. Оның әкесі әскери офицер болған. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын олар Лапорттың туған қаласы Майнц, Кельн және ол алғашқы білімін алған Мец қалаларында орналасқан. Соғыс басталғаннан кейін олар Майнцке оралды. 1920 жылдың көктемінде отбасы Франкфуртқа көшіп келді, онда бір жыл ғана тұрды, Лапорте Франкфурт университетінде оқыды. Онда оған математиктер Артур Шенфлис, Людвиг Бибербах және Эрнст Хелингер, физиктер Макс Борн және Альфред Ланде әсер етті. 1921 жылдың жазында Лапорт отбасы Мюнхенге көшіп барды, онда Лапорте Мюнхеннің Людвиг Максимилиан университетінде (LMU) Арнольд Сомерфельдтің студенті болды. Макс Борн Сомерфельдке Лапортты ұсыныс хат арқылы жоғары бағалап жіберген. Сол кезде Вольфганг Паули Сомерфельдтің ассистенты болды, ал Сомерфельдтің студенттері Вернер Гейзенберг, Грегор Венцель, Карл Герцфельд және Пол Питер Эвальд болды – олардың барлығы өздерінің атақты физиктеріне айналды. Лапорттың алғашқы тәуелсіз зерттеулері шар тәрізді денеге айналып өтетін электромагниттік толқындардың дифракциясына қатысты болды және бұл оның докторлық диссертациясының негізі болды. Ол 1924 жылы докторлық дәрежесін алды. LMU-да оқып жүргенде ол әртүрлі спектрлерді талдап, атом құрылымын түсінуге үлес қосты. Осы зерттеу жұмыстарының нәтижесінде ол 1925 жылы спектроскопияда Лапорт ережесі деп белгілі болған құбылысты ашты.

Сайланған әдебиеттер

Отто Лапорт "Жер шарындағы электромагниттік толқындардың таралуы теориясы", "Физика жылнамалары", 375 (8) 595–616 (1923). Дж. Э. Мак, Отто Лапорт және Р. Дж. Ланг "Рентген сәулелері заңдарының жоғары дәрежелі оптикалық спектрлерге қолданылуы және Ga IV және Ge V жіктелуі", "Физикалық шолу" 31 (5) 748–772 (1928). Мак пен Лапорт Мичиган университетінде болғандығы айтылған. Лэнг Альберта университетінде, Эдмонтон қаласында, Канадада болғандығы айтылған. Мақала 1928 жылдың ақпан айында түскен. О. Лапорт және Д. Р. Инглис "p5s және d9s типті конфигурациялардағы резонанстық бөлінулер", "Физикалық шолу" 35 (11) 1337–1341 (1930). Авторлардың Мичиган университетінің физика кафедрасында жұмыс істейтіндігі айтылған. Мақала 1930 жылдың 21 сәуірінде түскен. Отто Лапорт және Джордж Э. Уленбек "Максвелл мен Дирак теңдеулеріне спинорлық талдауды қолдану", "Физикалық шолу" 37 (11) 1380–1397 (1931). Автор Мичиган университетінің физика кафедрасында жұмыс істейтіндігі айтылған. Мақала 1931 жылдың 24 ақпанында түскен. Отто Лапорт, Джордж Р. Миллер және Ральф А. Сойер "Рубидийдің (Rb II) алғашқы ұшқыр спектрі", "Физикалық шолу" 38 (5) 843–853 (1931). Авторлардың Мичиган университетінде болғандығы айтылған. Мақала 1931 жылдың 23 шілдесінде түскен. О. Лапорт, Г. Р. Миллер және Р. А. Сойер "Цезийдің (Cs II) алғашқы ұшқыр спектрі", "Физикалық шолу" 39 (3) 458–466 (1932). Авторлардың Мичиган университетінде болғандығы айтылған. Мақала 1931 жылдың 17 желтоқсанында түскен. Отто Лапорт "Термиялық нейтрондар үшін сіңіру коэффициенттері. C. T. Zahn-ның алдыңғы мақаласына қатысты ескертулер", "Физикалық шолу" 52 (2) 72–74 (1937). Автор Мичиган университетінде, Энн-Арбор қаласында, Мичиган штатында жұмыс істеген. Мақала 1937 жылдың 7 сәуірінде түскен. В. Р. Джонсон және Отто Лапорт "Цилиндрлік дыбыс толқынының тұрақты соққы толқынымен өзара әрекеттесуі", "Сұйықтықтар физикасы" 1 (2) 82–94 (1958). Автор Мичиган университетінде, Энн-Арбор қаласында, Мичиган штатында жұмыс істейтіні айтылған. Мақала 1958 жылдың 12 ақпанында түскен. Тьян Сун Чан және Отто Лапорт "Күшті жарылыс толқынының шағылысуы", "Сұйықтықтар физикасы" 7 (8) 1225–1232 (1964). Чанг Вирджиния политехникалық институтында, Блэксбург қаласында, Вирджиния штатында оқыған. Лапорт Мичиган университетінде, Энн-Арбор қаласында, Мичиган штатында болғандығы айтылған. О. Лапорт және Р. Г. Фаулер "Жапсарлас дискілік электродтар арасындағы плазмалық пластинканың кедергісі", "Физикалық шолу" 148 (1) 170–175 (1966). Лапорт Мичиган университетінде, Энн-Арбор қаласында, Мичиган штатында болғандығы айтылған. Фаулер Оклахома университетінде, Норман қаласында, Оклахома штатында оқыған. Мақала 1966 жылдың 9 наурызында түскен. Отто Лапорт "Кеплер эллипсісі кеңістіктегі нүктеден бастау", "Америка физикалық журналы" 38 (7) 837–840 (1970). Автор Мичиган университетінде, Энн-Арбор қаласында, Мичиган штаты 48104 деп көрсетілген. Мақала 1969 жылдың 18 қарашасында түскен.