Кіріспе

Пасаик округіне қарасты қалашық, Нью-Джерси штаты, АҚШ.

Уэйн – АҚШ-тың Нью-Джерси штатындағы Пасаик округіне қарасты қалашық. Уильям Патерсон университетінің орналасқан жері және Манхэттеннің орталық бөлігінен 32 шақырым (20 миль) қашықтықта орналасқан. Бұл қалашық Нью-Йорк қаласының серіп саяжайы және Солтүстік Джерсидің аймақтық сауда орталығы болып табылады. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша, қалашықтың халқы 54 838 адамды құрайды.

Уэйн 1847 жылдың 12 сәуірінде Нью-Джерси заң шығарушы органының шешімімен Манчестер қалашығының бір бөлігінен қалашық ретінде құрылған. Тотуа 1898 жылдың 15 наурызында Уэйн және Манчестер қалашықтарының бөліктерінен құрылды. Қызығушылық тудыратын орындарға Уильям Патерсон университеті, Уиллоубрук сауда орталығы, Уэйн Таун орталығы, Хай Маунтин парк қорығы және Дей Маншн жатады.

Тарих

1694 жылы британдықтар Нью-Джерсидің солтүстік-батысына жер телімін зерттеуші, саудагер және жер спекулянты Арент Шкайлерді француздар жергілікті Ленапе тайпаларын оларға қарсы көтеріліс жасауға итермелеуге тырысып жатыр деген қауесеттерді тексеру үшін жіберді. Ол көтеріліс туралы ешқандай дәлел таппады, бірақ Ленапелер егін өсірген құнарлы өзен аңғарын тапты. Шкайлер британдықтарға өз зерттеулерін хабарлады, содан кейін майор Энтони Брокхолст пен Сэмюэл Байардты қоса алған топты ол Помптон аңғары деп атаған жерге инвестиция салуға көндірді. Топ Шкайлерді Ленапелермен келіссөз жүргізуші, ал Байярдты Англия королінен жер құқығын алған Шығыс Джерси компаниясымен келіссөз жүргізуші етіп тағайындады. Топ 1695 жылдың 11 қарашасында сатып алуды аяқтады, ал аймақ Берген округіндегі Жаңа Барбадос қалашығының бөлігіне айналды. Шкайлер осы уақытта Скайлер Колфакс үйін салды. 1710 жылы бұл аймақ Сэдл Ривер қалашығының бөлігі болды. Американдық революция кезінде генерал Джордж Вашингтон 1780 жылдың шілдесінде, сондай-ақ 1780 жылдың қазан және қараша айларында Дей сарайында штабын орналастырды. Вашингтонның лагерьдегі көмекшісі Александр Гамильтон онымен бірге үйде тұрды. Лагерь кезінде әскерлер мен генералдар аймақ бойынша таралып, қалашықтың атымен аталатын Энтони Уэйн мен маркиз де Лафайетт, оның штабын жақын маңдағы Ван Саун үйінде орналастырды. Соғыс аяқталар алдында Арент Шкайлердің немересі Хестер Шкайлер Вашингтонның өмір сақшысы Уильям Колфаксқа үйленді және олар Скайлер Колфакс үйінде бірге тұрды. 1837 жылы Пасаик округі Берген округінің бөліктерінен құрылды, ал аймақ жаңа Манчестер қалашығының құрамына кірді. 1847 жылдың 12 сәуірінде қалашықтың алғашқы ұйымдастыру жиналысы өтті, онда азаматтар Манчестерден бөлінуге дауыс берді және жаңа муниципалитетке Уэйн деп ат қойды. 18-19 ғасырлар бойы Уэйн негізінен ауыл шаруашылығымен айналысты, сонымен қатар ұн тартатын, ағаш кесетін және сидр шығаратын шаруашылықтар, темір ұсталар және Лафлин & Рэнд оқ-дәрі зауыты сияқты өнеркәсіптер де болды. 1804 жылы Нью-Джерсиде құлдыққа қарсы біртіндеп күрес басталғанға дейін қалашықтағы көптеген шаруа қожалықтарында құлдар жұмыс істеді; алайда, бұл практика 1865 жылы Он үшінші түзетуге дейін кейбір жағдайларда «оқушылық» деп аталатын жамылғы астында жалғасты. 1868 жылы Преакнесс штабының иесі Милтон Санфорд 4000 долларға жарыс атын сатып алып, оны Преакнес деп атады, осы атты Преакнесс бөлігінде құрған таза қанды жылқы шаруашылығының құрметіне қойды. Аттың алғашқы жарысында ол Мэриленд штатындағы жаңа Пимлико жарыс алаңында өткен алғашқы «Түскі ас кештері» жарысына қатысып, 1870 жылдың 25 қазанында жарыста жеңіске жетті. 1873 жылы Пимлико үш жасар аттарға арналған алғашқы жарысын өткізді және оны жарыста жеңіп шыққан алғашқы жылқының құрметіне Преакнес Стакс деп атады. Бүгінде Преакнес таза қанды жарыстардың үштік тәжінің екінші жарысы болып табылады. Уэйннің оңтүстік-батыс бөлігі арқылы Морис каналы өтіп, өнімдерді нарықтарға және Пенсильваниядан көмірді тасымалдады. 19 ғасырдың соңында каналдың орнына темір жол салынды. 20 ғасырдың басында Уэйн бай Нью-Йорк тұрғындары үшін демалыс орны ретінде дамыды, олар аймақтың көлдері бойындағы бунгалоларда демалу үшін пойызбен келді. Нью-Джерсидің 23-ші және 46-шы тас жолдары Ұлы депрессия кезінде қалашық арқылы салынды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жазғы бунгалолар соғысқа байланысты өнеркәсіптерде жұмыс істеу үшін Уэйнге көшіп келген адамдарды орналастыру үшін жыл бойы тұратын үйлерге айналдырылды. Соғыстан кейін Уэйн қала маңындағы ауылдарға айналды, өйткені ауыл шаруашылығы жерлері тұрғын үйлерге айналды, ал Interstate 80 қалашықтың оңтүстік бөлігі арқылы салынды.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 25,14 шаршы миль (65,11 км2) құрайды, оның ішінде 23,72 шаршы миль (61,44 км2) құрлық және 1,42 шаршы миль (3,67 км2) су алабын (5,64%) құрайды.

Көршіліктер мен көлдер қауымдастықтары

Қалалық округте ішінара немесе толық орналасқан инкорпорацияланбаған қауымдастықтар, жергілікті жерлер мен жер атауларына Барбур Миллс, Барбур Понд, Төменгі Преакнес, Маунтин-Вью, Пакканак көлі, Пайнз көлі, Пойнт-Вью, Помптон-Фоллс, Преакнес және Екі көпір кіреді. Уэйнде көптеген көлдер бар, олардың төңірегінде ерекше қауымдар мен аудандар орналасқан. Олардың ішінде Пакканак көлі, Пайнз көлі, Лайонс Хед көлі, Том көлі және Помптон көлі (оның жартысы Уэйнде) бар. Пасаик өзені де Уэйн аумағынан өтеді және жиі Уиллоубрук сауда орталығы мен өзен жағасындағы аудандарда су тасиды.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы АҚШ халық санағында 54 717 адам, 19 127 үй шаруашылығы және 14 230 отбасы тіркелді. Халық тығыздығы – 19 768 тұрғын үй, орташа тығыздық – . Халықтың этникалық құрамы: 86,07% (47 097) ақ нәсілді, 2,28% (1 247) қара немесе афроамерикалық, 0,09% (51) американдық үндістер, 8,18% (4 478) азиялық, 0,02% (11) Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,80% (985) басқа нәсілдер және 1,55% (848) екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 7,92% құрады (4 335 адам). 2010 жылы бір жынысты жұбайлар 105 үй шаруашылығын басқарды, бұл 2000 жылы тіркелген 75-тен көп. Уэйн қаласы негізінен ақ нәсілді тұрғындармен қоныстанған және солай болып қала береді, бірақ жылдар өте әртүрлілігі артып келеді. 2000 жылдан 2010 жылға дейін барлық азшылық топтарының үлесі өсті. Ең көп кездесетін этникалық азшылық топтарының ішінде 3,0% үнді американдықтары және 2,0% корей американдықтары бар, ал пуэрто-рикалықтар халықтың 2,3% құрады. Барлығы 18 755 үй шаруашылығы бар, олардың 34,4% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 66,4% үйленген жұбайлар, 7,6% күйеуі жоқ әйелдер және 23,4% отбасы емес. Үй шаруашылықтарының 20,2% жеке адамдардан тұрады, ал 10,1% 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Орташа үй шаруашылығының мүшелері 2,74, ал орташа отбасы мүшелері 3,19 адамды құрайды. 2017 жылдың қыркүйегінде 11 тарау бойынша банкротқа ұшырағанға дейін және тәуелсіз, биржада саудаланатын компания ретінде қызметін тоқтатқанға дейін. Бұрынғы ойыншық сатушы компанияның брендтері Tru Kids компаниясына өткен. Бұрынғы Toys "R" Us штаб-пәтері One Geoffrey Way қазір медициналық құрылғыларды өндіретін Getinge компаниясына тиесілі, онда олардың АҚШ-тағы сату, қызмет көрсету және оқыту бөлімдері орналасқан. Уэйн қаласында Valley Bank (бұрынғы Valley National Bank) корпоративтік штаб-пәтері орналасқан. JVC компаниясының АҚШ-тағы кеңсесі Уэйнде орналасқан және шамамен 19 040 адам жұмыс істейді. Уиллоубрук сауда орталығы – қалашықтағы екі қабатты жабық сауда орталығы, штаттың ең ірі сауда орталықтарының төртіншісі, 200 сауда орын және жалға берілетін жалпы ауданы бар. Уиллоубрук сауда орталығы 2018-2019 жылдары жаңа еден, жарықтандыру, отыру орындары және бірнеше жаңа мейрамханалар қосылып жаңартылды. Sears дүкені жабылып, Sears Tire Center бұзылды, оның орнына 12 экранды, заманауи Cinemark кинотеатры салынды. Оған іргелес орналасқан Уэйн Таун орталығы – аймақтық сауда орталығы, онда AMC брендімен кинотеатр бар.

Спорт

Уэйн 1970 жылғы Кішкентай лига әлем чемпионатының чемпиондарының туған жері. Преакнесс Стакс – толыққанды тұқымды жарыстардың үштік тәжіндегі жарыс. Бұл жарыс 1870 жылғы 25 қазанда Мэриленд жокей клубының қолдауымен Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы Пимлико жарыс жолында «Кешкі жүлде» жарысын жеңіп алған Уэйндегі Преакнесс тұқымдық шаруашылығының жылқысының құрметіне аталған. Уэйнде әлемдік деңгейдегі Джонни Вейр және Стефан Ламбиль сияқты фигуралы сырғанаушылар жаттығатын, ал 1992 жылғы Олимпиаданың алтын жүлдегері Виктор Петренко баптайтын Ice Vault мұз сарайы орналасқан. Бұл мұз сарайда сонымен қатар «Нью-Джерси Бандитс», «Нью-Джерси Хитмен» және Уильям Паттерсон университетінің хоккей командалары да өкілдік етеді. Танымал гольф алаңын жобалаушы Уилли Такер Уэйндегі Преакнесс Хиллз Кантри Клубын жобалады. 1926 жылы клуб ретінде құрылған гольф алаңы 1929 жылы аяқталды.

Жергілікті билік

Уэйн қаласы Фаulkner заңы бойынша, 1962 жылдың 1 қаңтарында тікелей өтініш арқылы іске асырылған, қалалық әкімдіктің Ф жоспарымен басқарылады. Бұл қалалық округ – штат бойынша осы басқару нысанын қолданатын 71 муниципалитеттен бірі (барлығы 564-тен). Басқарушы орган қала әкімі мен қалалық кеңестен құралған. Қала әкімі төрт жылдық мерзімге сайлаушылармен тікелей сайланады. Қалалық үкіметтің заңнамалық тармағын құрайтын қалалық кеңес, төрт жылдық мерзімге сайланатын тоғыз мүшеден тұрады, оның ішінде үш кеңес мүшесі жалпыға ортақ сайлаумен, ал бір мүше алты округтен сайланады. Басқарушы органның барлық мүшелері тақ жылдары қарашадағы жалпы сайлауда партиялық негізде таңдалады. Алты округтік орын бірдей сайлауға түседі, ал екі жылдан кейін жалпыға ортақ орындықтар мен әкім орыны дауысқа салынады. 2023 жылғы мәлімет бойынша, Уэйн қаласының әкімі – республикашыл Кристофер П. Вергано, оның өкілеттігі 2025 жылдың 31 желтоқсанында аяқталады. Қалалық кеңестің мүшелері: Кеңес төрағасы Франко Мацзеи (R, 2023; 3-округ), Джейсон Дж. Де Стефано (R, 2025; жалпы), Джонатан Эттман (R, 2023; 6-округ), Ричард Джастерзбски (R, 2023; 1-округ), Франсин Риттер (D, 2023; 5-округ), Аль Садовски (R, 2023; 2-округ), Джилл М. Сассо (R, 2025; жалпы), Джозеф Скуралли (R, 2023; 4-округ) және Дэвид Варано (R, 2025; жалпы). Риттердің 2019 жылғы жеңісі, ол кездегі үміткер Люси "Айлин" Ривераны жеңіп, жергілікті сайлаушылардың 2015 жылы Кристофер МакИнтайрдың Риверадан жеңілгенінен кейін демократты алғаш рет сайлауы болды. 1995 жылы МакИнтайр жеңіске жеткенге дейін, кем дегенде 20 жыл бойы кеңесте демократтар болған жоқ. 2018 жылы қалалық округтағы орташа мүлік салығы 12 559 долларды құрады, бұл округтегі ең жоғары көрсеткіш, ал штат бойынша орташа көрсеткіш 8 767 долларды құрады.

Тез жәрдем қызметі

Қалалық полиция бөлімі 121 ант берген офицерден тұрады және оны бас сақшы Джек МакНиф басқарады. Уэйн өрт сөндіру бөлімі бес ерікті компаниядан құралған, олардың құрамында барлығы он бір су сорғысы, үш көтергіш бағана/саты, бір шала сорғысы, бір топтық көлігі, бірнеше қайық, бір құтқару машинасы және бір арнайы жедел жағдайларға жауап беру тобы (S. E. R. T.) көлігі бар. Уэйн қалашығының естелік бірінші медициналық жәрдем жасағы Уэйн тұрғындарына тәулік бойы ерікті жедел медициналық қызметтер көрсетеді, алты жедел жәрдем машинасы, жаппай зардап шегушілерді тасымалдау автобусы, ауыр құтқару машинасы және қайықтарды пайдаланады, ал жұмысы қалашықтағы 2 станциядан жүзеге асырылады.

Федералды, штаттық және округтік өкілдіктер

Уэйн 9-шы және 11-ші Конгресс округтерінде орналасқан және Нью-Джерси штатының 40-шы заңнамалық округінің құрамына кіреді. 2010 жылғы халық санағына дейін Уэйн басқа округтің бөлігі болған, бұл өзгеріс Нью-Джерси аудандастыру комиссиясымен жасалды және 2012 жылғы қарашада өткен жалпы сайлау қорытындыларына сүйене отырып, 2013 жылдың қаңтарында күшіне енді.

Саясат

2011 жылдың наурызында Уэйнде барлығы 35 661 тіркелген сайлаушы болды, олардың 8538-і (23,9%, округ бойынша 31,0% -ға қарсы) демократтар ретінде тіркелген, 11 180 (31,4%, округ бойынша 18,7% -ға қарсы) республикашылар ретінде тіркелген және 15 933 (44,7%, округ бойынша 50,3% -ға қарсы) партияға қосылмағандар ретінде тіркелген. 10 сайлаушы басқа партияларға тіркелген. Қаланың 2010 жылғы халық санағы бойынша 65,2% (Пассейк округінің 53,2% -ына қарсы) сайлауға тіркелген, оның ішінде 18 және одан жоғары жастағылардың 83,5% (округ бойынша 70,8% -ға қарсы). 2012 жылғы президенттік сайлауда республикашыл Митт Ромни 54,8% дауыс алды (13 983 дауыс), демократ Барак Обама 44,2% (11 283 дауыс) және басқа кандидаттар 1,0% (243 дауыс) алды. 2008 жылғы президенттік сайлауда республикашыл Джон Маккейн 14 803 дауыс алды (53,9%, округ бойынша 37,7% -ға қарсы), демократ Барак Обама 11 853 дауыспен (43,1%, округ бойынша 58,8% -ға қарсы) және басқа кандидаттар 265 дауыспен (1,0%, округ бойынша 0,8% -ға қарсы) қаланың 36 386 тіркелген сайлаушысының 27 486 бюллетені бойынша 75,5% (Пассейк округінде 70,4% -ға қарсы) дауыс берді. 2004 жылғы президенттік сайлауда республикашыл Джордж Буш 15 013 дауыс алды (54,9%, округ бойынша 42,7% -ға қарсы), демократ Джон Керри 11 582 дауыс (42,4%, округ бойынша 53,9% -ға қарсы) және басқа кандидаттар 190 дауыспен (0,7%, округ бойынша 0,7% -ға қарсы) қаланың 35 463 тіркелген сайлаушысының 27 331 бюллетені бойынша 77,1% (округ бойынша 69,3% -ға қарсы) дауыс берді. 2013 жылғы губернаторлық сайлауда республикашыл Крис Кристи 66,2% дауыс алды (10 824 дауыс), демократ Барбара Буоно 32,8% (5364 дауыс) және басқа кандидаттар 1,0% (168 дауыс) алды. 2009 жылғы губернаторлық сайлауда республикашыл Крис Кристи 10 246 дауыс алды (57,1%, округ бойынша 43,2% -ға қарсы), демократ Джон Корзин 6623 дауыспен (36,9%, округ бойынша 50,8% -ға қарсы), тәуелсіз Крис Даггет 769 дауыспен (4,3%, округ бойынша 3,8% -ға қарсы) және басқа кандидаттар 101 дауыспен (0,6%, округ бойынша 0,9% -ға қарсы) қаланың 35 321 тіркелген сайлаушысы берген 17 930 бюллетень бойынша 50,8% (округ бойынша 42,7% -ға қарсы) дауыс берді. Грузиядан басқа, шаркас халқының геноцидін ресми мойындаған жалғыз мемлекет.

Жеке мектептер

Immaculate Heart of Mary Catholic School, 2007 жылы Ұлттық көк лента мектептер бағдарламасымен мойындалды, K–8 сыныптарында оқылатын оқушыларға қызмет етеді, ал Saint Elizabeth Ann Seton Academy Catholic School және DePaul Catholic High School 9–12 сыныптарындағы оқушыларға қызмет етеді, екеуі де Патерсон Рим-католик епархиясының басшылығымен жұмыс істейді. Ал-Газали орта мектебі, 7-ден 12-ге дейінгі сыныптардағы оқушыларға арналған ислам орта мектебі, 2013 жылдың қыркүйегінде Уэйнде жаңа ғимаратта ашылды, бұрын 1984 жылдан бері орналасқан Тенек қаласынан көшірілді. Pioneer Academy жекеменшік мектеп, аймақтық аккредиттеуден өткен тәуелсіз мектеп, K–12 сыныптарындағы оқушыларға қызмет көрсетеді.

Орта білімнен кейінгі білім беру

Уильям Патерсон университеті 1855 жылы құрылған, бакалавриат және магистратура бағдарламаларында 11 500-ден астам студент оқиды. Пасайк округінің қоғамдық қауіпсіздік академиясы (PSA) Олдхэм жолында өрт сөндірушілер мен жедел медициналық көмек қызметкерлері үшін оқу және жабдықтау мүмкіндіктерін ұсынады. Оған жақын орналасқан Пасайк округінің полиция академиясында полицияға қабылданушылар мен балама жолмен келетін үміткерлерге негізгі полиция дайындығы беріледі.

Жолдар мен автомобиль жолдары

2010 жылы қалада барлығы 369 километр (229,48 миль) жол желісі болды, оның 291 километрі (180,59 миль) муниципалитет тарапынан, 66 километрі (41,05 миль) Пасаик округі тарапынан және 13 километрі (7,84 миль) Нью-Джерси көлік департаменті тарапынан күтілді. Уэйн қаласы Interstate 80, АҚШ 46 тас жолы, АҚШ 202 тас жолы, 23 тас жолы, округтік 502 тас жолы және округтік 504 тас жолы сияқты бірнеше маңызды тас жолдармен кесіліседі.

Қоғамдық көліктер

Уэйнге NJ Transit компаниясы Mountain View және Wayne Route 23 станциялары арқылы қызмет көрсетеді, ол Хобокен терминалына қатынайды, ал Montclair Boonton желісіндегі Midtown Direct пойыздарымен Манхэттен орталығындағы Пенн станциясына қосылу мүмкіндігі бар. Wayne Route 23 станциясы 2008 жылдың қаңтар айында ашылды және Montclair Boonton желісі арқылы пойыз қызметін ұсынады. Манхэттеннің орталығындағы Port Authority автобус терминалына 194 Newfoundland New York және 198 William Paterson University New York бағыттары бойынша демалыс күндері тұрақты автобус қатынайды, ал 748 Paterson Willowbrook бағытында жергілікті қызмет жұмыс күндері (жексенбі күні жоқ) іске асырылады. NJ Transit 191, 193, 194, 195 және 324 бағыттары бойынша Манхэттеннің орталығындағы Port Authority автобус терминалына және одан автобус қызметтерін ұсынады; 11 және 28 (тек сенбі және жексенбі) бағыттары бойынша Ньюаркқа, ал 873, 704, 705, 712, 744 және 748 бағыттары бойынша жергілікті қызмет көрсетіледі. 2012 жылдың қыркүйегінде бюджетті қысқарту аясында NJ Transit 75 желісінде Ньюаркқа қызмет көрсетуді тоқтатты. Уэйн Ньюарк/Элизабет қаласындағы Newark Liberty International Airport әуежайынан 42 км (25.9 миль), ал Куинстің Флашинг ауданындағы LaGuardia әуежайынан 48 км (30 миль) қашықтықта орналасқан.