Чарльз Роберт Гардинер: Хоккей жұлдызының трагикалық өмірі

Кіріспе

Канадалық шайбалы хоккейші

Чарльз Роберт Гардинер (31 желтоқсан 1904 – 13 маусым 1934) – Шотландияда туған, канадалық кәсіби шайбалы хоккейдің қақпашысы, Ұлттық хоккей лигасының «Чикаго Блэк Хоукс» командасында ойнаған. Шотландияның Эдинбург қаласында туған Гардинер бала кезінде отбасымен Канадаға көшіп келді. Барлық жасөспірімдер хоккейін Манитоба провинциясының Виннипег қаласында және айналасында ойнаған Гардинер 1927 жылы «Блэк Хоукс» командасына қосылды. Ол Чикагода жеті маусым ойнады, ең аз гол жібергені үшін екі рет «Везина» жүлдесін жеңіп алды, үш рет бірінші және бір рет екінші «All-Star» командаларына лиганың ең үздік қақпашыларының бірі ретінде енді. 1934 жылы Гардинер өз командасын Стэнли кубогына жеңіске жеткізген жалғыз НХЛ қақпашысы атанды. Кубокты жеңгеннен кейін бірнеше ай өткен соң Гардинер тонзиллит инфекциясынан туындаған миға қан құйылудан қайтыс болды. 1945 жылы Хоккей даңқы залы құрылғанда, Гардинер алғашқы енгізілгендердің бірі болды.

Жеке өмір

Гарднер Шотландияның Эдинбург қаласында Джон мен Джанет Гарднердің отбасында дүниеге келді. Бес баланың төртіншісі болған Гарднердің ағалары Джон мен Александр, үлкен әпкесі Эдит және кіші әпкесі Кристина да болды. Отбасы 1911 жылы Гарднер жеті жаста болғанда Виннипегке (Манитоба) көшіп келді. Бастапқыда олар Уильям даңғылындағы үйде тұрды, кейін Александр көшесіне көшті; екі көше де теміржолдан оңтүстікке қарай орналасқан және шотланд-ирландтық жұмысшы табының отбасыларымен толы болды. Джон теміржол вагондарын жөндеуші болып жұмыс істеді, ал Гарднер пойыздарға ерте қызығушылық танытты, көбінесе олар қалаға келгенін күтіп, түнде ояқ болып отыратын. Ол Альберт мектебінде оқыды және Уэльстен көшіп келген, кейін Ұлттық хоккей лигасының (NHL) қақпашысы болған Уилф Кудпен дос болды. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Гарднердің екі ағасы да әскерге шақырылып, шетелге жіберілді. Гарднердің әкесі Джон да әскерге түсті, бірақ ол 1916 жылдың 30 мамырында, теңізден тысқары елге жіберілмей тұрып қайтыс болды. Екі ағасы да соғыс аяқталғаннан кейін үйлеріне оралды; Алекс зардап шекпеді, ал Джон улы газға шабуылға ұшырап, ауыр науқастанып қалды. Отбасын асырауға көмектесу үшін Гарднер он екі жасында J. H. Ashdown Hardware Company компаниясында жұмысқа орналасты. 1928 жылдың желтоқсанында Джон соғыстағы улы газға шабуылдан кейін ауруға шалдықты және 13 желтоқсанда қайтыс болды. Эдит 31 желтоқсанда үйленуді жоспарлаған, бірақ Джонның өліміне байланысты үйленуді кейінге қалдырғысы келді, бірақ отбасы оны бастапқы жоспармен жалғастыруға көндірді. Гарднер 1927 жылдың 6 тамызында Виннипегтегі Грейс Юнайтед шіркеуінде Мертл Брукске үйленді. Олардың тұңғыш ұлы Роберт Рой 1929 жылдың 20 мамырында дүниеге келді. 1931 жылдың 7 мамырында олардың бір қызы дүниеге келді, бірақ ол сол күні қайтыс болды. Аспап дүкенінде жұмыс істеген кезде Гарднер алғаш рет ұйымдастырылған спортпен айналысты, ол дүкеннің бейсбол командасының мүшесі болды. Ол шабуылшы және қорғаушы ретінде ойнауға тырысты, бірақ екі позицияда да өте баяу болды. Виннипегтің мұзды көлдерінде ойнаған Гарднер сол дәуірдегідей тұрып ойнау стилінен гөрі, акробатикалық стильді қолданды, бұл оның қолдары мен аяқтарының тоңбауын болдырмауға көмектесті. Ол 13 жасында Виннипег қалалық лигасының "Викториас" командасына қосылды. 14 жасқа келгенде Гарднер Селкирк Балықшыларының жастар командасына ілікті. Хоккейден басқа, Гарднер канадалық футболда да ерекше көзге түсті және 1920 жылы Виннипегтің "Таммани Тайгерс" жастар клубына қосылды. Қорғаушы ретінде Гарднер тез арада өзінің шеберлігімен көзге түсіп, "Тайгерс" командасына Регинада (Саскачеван) Батыс Канаданың жастар регби чемпионатына жете көмектесті, бірақ олар чемпионат ойынында жеңіліске ұшырады. Келесі жылы ол позициясын өзгертті және оң жақ қанатта ойнады; "Тайгерс" маусымды жеңіліссіз аяқтады және бұрынғы жылдағыдай Регинада өткен Батыс Канада чемпионатында ойнады; команда тағы да жеңілді. Хоккейден басқа, Гарднер бірнеше хоббиге қызығушылық танытты. "Блэк Хоукс" командасынан демалыс алғанда Гарднер өзінің бұрынғы командаласы Конрад Йоханнессоннан ұшу сабақтарын ала бастады. Ол тез арада жеке ұшуды үйреніп, Йоханнессон құрған Виннипег ұшу клубының акцияларын сатып алды. Ол сондай-ақ мылтықпен атуды ұнататын; 1931 жылдың жазында ол Виннипег қару клубының далалық хатшысы болып сайланды. Келесі жазда Гарднер Халықаралық хат алмасу мектептерінен бизнес-әкімшілік және сату бойынша сертификат алды. Кейін ол спорттық тауарлар бизнесіне серіктес болып, жазда Канаданың батыс бөлігін аралап, спорт командаларына өнім сатты. Гарднер өзінің үйлену тойын өткізген Виннипегтегі Грейс Біріккен шіркеуінің қызметтеріне қатысты. Ол сондай-ақ масон болып, 1926 жылдың 21 сәуірінде Виннипегтегі Сент-Джон ложасына қосылды. 1933 жылдың жазында ол Ложада Шрайнер болып таңдалды; 29 жасында ол қаладағы ең жас Шрайнер болды.

Gardiner was born in Edinburgh, Scotland to John and Janet Gardiner. The fourth of five children, there were also Gardiner's two older brothers, John and Alexander, an older sister, Edith, and a younger sister, Christina. The family emigrated to Winnipeg, Manitoba in 1911, when Gardiner was seven. Initially they lived in a house on William Avenue before moving to Alexander Street; both streets were south of the railways, and were full of Scottish Irish working class families. John took a job as a rail car repairer, and Gardiner took an early interest in the trains, often waiting up late at night to watch them arrive in the city. He was enrolled at the Albert School, and befriended Wilf Cude, who had immigrated from Wales who would later play in the National Hockey League (NHL) as a goaltender. When the First World War began in 1914, both of Gardiner's brothers enlisted and were sent overseas. Gardiner's father John also enlisted, but he died May 30, 1916, before he was sent overseas. Both his brothers returned home after the war ended; while Alex was unharmed, John had been involved in a poison gas attack, and was seriously ill. To help provide for the family Gardiner began working for the J. H. Ashdown Hardware Company at the age of twelve. In December 1928 John began to develop an illness as a result of his poison gas attack in the war, and died December 13. Edith had planned to get married on December 31, but wanted to delay the marriage because of John's death, though her family convinced her to continue with the original plan. Gardiner married Myrtle Brooks August 6, 1927 at Grace United Church in Winnipeg. Their first son, Robert Roy, was born May 20, 1929. They also had a girl on May 7, 1931, but she died the same day. While working at the hardware store, Gardiner first played organised sports as a member of the store's baseball team. He had tried to play as a forward and defenceman but was too slow for either position. Playing on Winnipeg's frozen ponds, Gardiner employed an acrobatic style, instead of the nearly universal stand up style played in that era, to avoid having his hands and feet frostbitten. He joined the Victorias, a team in the Winnipeg City League, at the age of 13. By the age of 14, Gardiner made the intermediate team of the Selkirk Fishermen. Aside from hockey, Gardiner excelled in Canadian football and had joined the Winnipeg Tammany Tigers junior club in 1920. As a defender, Gardiner quickly gained attention for his skill and helped the Tigers reach the Western Canadian junior rugby championship in Regina, Saskatchewan, though they lost the championship game. The following year he changed positions and played as a right outer wing; the Tigers went through the season undefeated and again played in the Western Canadian championship game, which was held in Regina like the previous year; the team again lost. Outside of hockey, Gardiner enjoyed several different hobbies. During one off season from the Black Hawks, Gardiner began taking flying lessons from his former teammate Konrad Johannesson. He quickly learned how to fly solo and would buy shares in the Winnipeg Flying Club, which Johannesson had founded. He also enjoyed shooting rifles; in the summer of 1931 he was recognised for this when he was elected Field Secretary of the Winnipeg Gun Club. The following summer Gardiner earned a certificate in business administration and sales from the International Correspondence Schools. He then became a partner in a sporting goods business and travelled across Western Canada in the summer to sell products to sports teams. Gardiner attended church services at Grace United Church in Winnipeg, which had hosted his wedding. He was also a Freemason, and joined the St. John's Lodge in Winnipeg on April 21, 1926. During the summer of 1933, he was selected as a Shriner at the Lodge; at the age of 29 he was the youngest Shriner in the city.

НХЛ-ге дейінгі мансап

Гарднер 1921-1924 жылдар аралығында үш маусым бойы Манитоба жастар хоккей лигасының (MJHL) «Виннипег Тайгерс» командасымен жасөспірімдер хоккейінде ойнады. Ол 1924–1925 маусымында «Селкирк Фишерменс» командасына қосылды. «Фишерменс» Манитобадағы ең жоғары деңгейдегі әуесқой лигасында ойнады және алдыңғы жылы чемпионаттың финалисі болған еді. Гарднер «Селкирк» сапында 18 ойын өткізіп, екі мәрте қақпаны құрғақ сақтап, орташа есеппен ойынға 1.83 гол жіберді. Олар қайтадан финалға өтті, бірақ «Порт-Артур Беркетс» командасына есе жіберді. Бұл жеңіліс Гарднерді көңілсіздікке және ұятқа толтырды, бірақ оны жақсы ойнағанын және басқа командалардан ұсыныстар келіп тұрғанын айтты. Ол Орталық хоккей лигасының (CHL) кәсіби «Виннипег Маруны» командасына қосылуға шешім қабылдады. Кәсіби хоккейші болғандықтан Гарднер бейсбол карьерасынан бас тартуға мәжбүр болды, ол осыдан өте қиынды болды; оның мансабындағы соққы орташа көрсеткіші .300 құрады. «Виннипег» сапында екі маусым ойнаған Гарднер 74 ойынға қатысып, 12 мәрте қақпаны құрғақ сақтап, екі маусымдағы орташа көрсеткіші 2.14 және 2.16 гол жіберді.

Чикагоның "Қара шағалары"

Гарднер 1927–28 маусымда «Чикаго Блэк Хокс» командасына қосылды. «Блэк Хокс» командасындағы алғашқы маусымында Гарднер Чикагоның 44 ойынының 40-ында ойнады. 2,83 голдың орташа көрсеткішімен Гарднер сегіз ойында жеңіске жетті немесе тең түсті, оның үшеуі толық ойынмен аяқталды. Келесі маусымда Гарднер Чикагоның барлық 44 ойынында ойнады. НХЛ-дің «голы жоқ кереметтері» ретінде танылған Гарднер бес рет толық ойын өткізіп, сол маусымда орташа есеппен 1,85 гол жіберді. 1929 жылдың 3 ақпанында «Нью-Йорк Рейнджерс» командасына қарсы өткен ойында «Маруз» клубының менеджері У. Дж. Холмс Гарднердің ойынды көру үшін Чикагоға келді. «Рейнджерс» ойынды 3:2 есебімен жеңді, бірақ Гарднер жақсы ойнады. Дегенмен, «Хоукс» клубының иесі Фредерик Маклаулин оны Виннипегке 3500 долларға сатуды ұсынды. Барни Стэнли мен Хью Леман Маклаулинмен сөйлескеннен кейін ғана ол келісімнен бас тартты. Чикаго жанкүйерлерінің наразылығынан кейін Гарднер зейнеткерлікке кетуге жақындады, бірақ Дьюк Китс оны көндірді. НХЛ 1929–30 маусымда шабуыл аймағында алға пастың рұқсат етілуіне байланысты ережелерін өзгерткеннен кейін, гол соғу лига бойынша артты. Чикаго гол соққан санын 117-ге дейін арттырды, ал Гарднердің жіберілген голдар орташасы 0,57-ға өсіп, 2,42-ге жетті. Гарднердің толық ойын өткізген ойындарының саны 5-тен 3-ке дейін екіге азайды. Чикаго тұрақты маусымдағы көрсеткішін 21–18–15-ке жақсартты, Америка дивизионында екінші орынға ие болды. 1930–31 маусымда Чикаго 24–17–3 көрсеткішімен Америка дивизионында екінші орын алды. Гарднер өзінің ең жақсы статистикалық көрсеткіштерін тіркеді, лигада 12 толық ойын өткізіп, орташа есеппен 1,73 гол жіберді. 1930 жылдың желтоқсан айының соңында «Нью-Йорк Американс» Гарднерді алмастыру үшін «Хоукс» клубына 10 000 доллар ұсынды, бұл оның жалақысының екі есесіне тең еді; Маклаулин бұл ұсыныстан бас тартты. Сонымен қатар, ол алғаш рет «All-Star» командасына шақырылды. Плей-оффта 5–3–2 көрсеткішін көрсеткен Гарднер тағы екі толық ойын өткізіп, орташа есеппен 1,32 гол жіберді. 1931–32 маусымда Чикаго 18–19–11 көрсеткішімен аяқтады. Гарднер төрт толық ойын өткізіп, орташа есеппен 1,85 гол жіберді. Гарднер «Бірінші жұлдыздар» командасына шақырылды және алғаш рет «Vezina Trophy» жүлдесін жеңіп алды, оң қолымен шайба ұстайтын алғашқы қақпашы болды. Гарднер плей-офф кезінде бір ойын жеңіп, бір ойында жеңілді, бір толық ойын өткізіп, орташа есеппен 3,00 гол жіберді. 1932–33 маусымда Чикаго плей-оффқа қатыса алмады, 16–20–12 көрсеткішімен Америка дивизионында төртінші орынға ие болды. Гарднер 5 толық ойын өткізіп, орташа есеппен 2,01 гол жіберді. Ол мансабындағы жалғыз рет «Екінші жұлдыздар» командасына шақырылды. 1933–34 маусымының басталғанға дейін Гарднердің командаластары оны бірауыздан капитан етіп сайлады. Тұрақты маусымда Чикаго 20–17–11 көрсеткішімен аяқтады. Гарднер 10 толық ойын өткізіп, орташа есеппен 1,63 гол жіберді. Ол үшінші рет «All-Star» командасына шақырылды және екінші рет «Vezina Trophy» жүлдесін жеңіп алды. 1934 жылдың 14 ақпанында ол «Мейпл Лифс» командасына қарсы өткен «Ace Bailey Benefit Game» ойынында «All Stars» командасының қақпашысы ретінде ойнады. Плей-оффта Гарднердің көрсеткіші 6–1–1 болды, екі толық ойын өткізіп, орташа есеппен 1,33 гол жіберді, Чикаго франшиза тарихында алғаш рет «Стэнли кубогын» жеңіп алды. «Стэнли кубогының» шеруі кезінде Чикаго қорғаушысы Роджер Дженкинс Гарднерді плей-оффқа дейінгі ставкадан кейін Чикагоның іскерлік ауданында арбамен тасыды.

Gardiner joined the Chicago Black Hawks in the 1927–28 season. In his first season with the Black Hawks, Gardiner played in 40 out of 44 of Chicago's games. Recording a 2.83 goals average, Gardiner won or tied only eight games, with three of those games being shutouts. The following season, Gardiner appeared in all 44 games for Chicago. Known as the NHL's "goalless wonders", Gardiner had five shutouts and a 1.85 goals against average that season. During a game against the New York Rangers on February 3, 1929 WJ Holmes, manager of the Maroons came to Chicago to watch Gardiner play. The Rangers won the game 3–2 though Gardiner played well. Even so, Frederic McLaughlin, owner of the Hawks, offered to sell him back to Winnipeg for $3500. Only after Barney Stanley and Hugh Lehman talked to McLaughlin did he back down on the deal. After being booed by the Chicago fans, Gardiner nearly retired, before being talked out of it by Duke Keats. After the NHL changed its rules to allow forward passing in the offensive zone in the 1929–30 season, goal scoring increased league wide. While Chicago increased its goals scored to 117, Gardiner's goals against average rose by only 0.57, to 2.42. Gardiner's total number of shutouts fell by two, from five to three. Chicago improved its regular season record to 21–18–15, placing second in the American Division, In the 1930–31 season, Chicago placed, once more, second in the American Division, with a 24–17–3 record. Gardiner recorded one of his best statistical years, recording a league leading 12 shutouts to go with a 1.73 goals against average. Late in December 1930 the New York Americans offered $10,000 to the Hawks in exchange for Gardiner, double his salary; McLaughlin refused the offer. He was also named, for the first time, to the First All Star Team. Posting a 5–3–2 record in the playoffs, Gardiner had another two shutouts and a 1.32 goals against average. In the 1931–32 season, Chicago finished with an 18–19–11 regular season record. Gardiner recorded four shutouts and a 1.85 goals against average. Gardiner was named to the First All Star Team, and won the Vezina Trophy for the first time, becoming the first goalie who caught right handed to do so. Gardiner won one game and lost one during the playoffs, with one shutout and a 3.00 goals against average. In the 1932–33 season, Chicago missed the playoffs, with a 16 20 12 record, placing fourth in the American Division. Gardiner recorded five shutouts, with a 2.01 goals against average. He was named to the Second All Star Team for the only time in his career. Before the beginning of the 1933–34 season, Gardiner's teammates unanimously elected him captain. During the regular season, Chicago finished with a 20–17–11 record. Gardiner had 10 shutouts, and a 1.63 goals against average. He was named for the third time to the First All Star Team, and won the Vezina Trophy for the second time. On February 14, 1934, he was a participant in the Ace Bailey Benefit Game, playing goaltender for the All Stars, who played against the Maple Leafs. In the playoffs, Gardiner had a 6–1–1 record, with two shutouts and a 1.33 goals against average, as Chicago won the Stanley Cup for the first time in franchise history. During the Stanley Cup parade, Chicago defenseman Roger Jenkins carted Gardiner in a wheelbarrow around Chicago's business district after a pre playoff bet.

Ауру және өлім

1932–1933 жылдар маусымында Гарднердің тонзиллит (миндаль қабынуы) басталып, оның күшін әлсіретті. Алғашында ол инфекцияны жасырғанмен, Гарднер 1932 жылдың 23 желтоқсанында ауруы туралы жариялады. Денсаулығы нашар болса да, Гарднер келесі күні Торонтода ойнады. Оның 55 шайбаны тойтарғаны «Блэк Хоукс» командасының жеңісіне шешуші фактор болды, ал өнер көрсетуінің сапасы соншалықты жоғары болғандықтан, лига президенті Фрэнк Кальдер және «Мейпл Лифс» командасының жұлдызы Чарли Конахер оны жоғары бағалады. Бірақ ол қатты ауырғандықтан, ойын арасында киім ауыстыратын бөлмеде еденге құлап, 100 градустан жоғары қызуда қалды. Ойыннан кейін Гарднер дереу ауруханаға жеткізілді. Бұл Гарднердің денсаулығындағы алғашқы көзге түсетін белгі болды. Гарднердің денсаулығы 1934 жылғы НХЛ плей-оффы кезеңінде де проблема болып қала берді. 1934 жылдың 29 наурызында Монреаль Марунс командасына қарсы өткен плей-офф ойынында Гарднер 3:0 есебімен жеңіске жетті. Ол ойынның ең үздік ойыншысы деп танылып, бірінші жұлдыз атанса да, бүкіл ойын бойы 102 градус қызумен күресіп, үзіліс кезінде дәрігердің көмегін алды. Маусымның көп бөлігінде тонзиллитпен ойнаған Гарднер ойын үзілісінде жиі қақпа тірегіне сүйеніп, есінен айнып жаздады. 1934 жылдың 10 маусымында ән сабағына барған кезде, баритон дауысымен танымал Гарднер құлап кетті. Ол комаға түсіп, есiн жоғалтты. Гарднер 1934 жылдың 13 маусымында Виннипегте инфекция салдарынан миға қан құйылудан қайтыс болды. Ол Стэнли кубогын жеңіп алған жалғыз НХЛ қақпашысы, сонымен қатар команда капитаны болған. 1945 жылы Гарднер Хоккей даңқы залының құрылтайшы мүшесі атанды. 1998 жылы «The Hockey News» журналының «100 ең ұлы хоккейші» тізімінде 76-шы орынға ие болды. Гарднер Канаданың спорттық даңқ залының, Манитобаның спорттық даңқ залы мен мұражайының және Манитобаның хоккей даңқ залының мүшесі. Барлығында ол НХЛ-де 316 ойын өткізіп, 122 ойында жеңіске жеткен, орташа гол өткізу көрсеткіші 2,02 гол, ал «құрғақ» ойындардың саны 42 болды. Плей-оффта Гарднер 21 ойынға қатысып, орташа гол өткізу көрсеткіші 1,43 гол, ал «құрғақ» ойындардың саны бес болды. 2012–2013 жылдар маусымында Британдық Элиттік мұз хоккей лигасы конференциялық жүйені енгізген кезде, екі конференцияның бірі Гарднердің құрметіне аталды. 2018 жылы Гарднердің балалық шағындағы үйіне жақын орналасқан Виннипегтегі арена Чарли Гардинер аренасы деп аталып қайта аталды.

During the 1932–33 season Gardiner began to develop a tonsil infection that drained his strength. While he initially kept the infection private, Gardiner made his condition public on December 23, 1932. Even though he was ill, Gardiner played the next night in Toronto. Though his fifty five saves were the deciding factor in the Black Hawks win and his performance was so good that both league President Frank Calder and Maple Leafs star forward Charlie Conacher praised him, he was so sick he would collapse on the dressing room floor in between periods with a fever of over 100 degrees Fahrenheit; after the game Gardiner was rushed to a local hospital. This was the first notable symptom of Gardiner's health issues. Gardiner's health continued to be an issue throughout the 1934 NHL playoffs. On March 29, 1934 in a playoff game against the Montreal Maroons Gardiner had a shutout as the Black Hawks won 3–0; though he was named first star as the best player of the game, Gardiner was in extreme pain during the entire game with a fever of 102 Fahrenheit and was attended to by a doctor in the dressing room during intermissions. Playing with a tonsillar infection for most of the season, Gardiner was often slumped over his crossbar during breaks in games, nearly blacking out. After leaving for a singing lesson on June 10, 1934, Gardiner, a baritone, collapsed. He went into a coma, from which he never woke. Gardiner died on June 13, 1934, in Winnipeg, from a brain hemorrhage brought on by the infection. He is the only NHL goaltender to captain his team to a Stanley Cup victory. In 1945, Gardiner became a charter member of the Hockey Hall of Fame. In 1998, he was ranked number 76 on The Hockey News' list of the 100 Greatest Hockey Players. Gardiner is a member of Canada's Sports Hall of Fame, Manitoba Sports Hall of Fame and Museum, and the Manitoba Hockey Hall of Fame. Overall, he played 316 NHL games, winning 122, with a goals against average of 2.02 goals, and 42 shutouts. In the playoffs, Gardiner appeared in 21 games, with a 1.43 goals against average and five shutouts. When the British Elite Ice Hockey League introduced a conference system in the 2012–13 season, one of its two conferences was named in honour of Gardiner. An arena in Winnipeg located near his childhood home, was renamed the Charlie Gardiner Arena in 2018.