Кіріспе
Радиоспектрдің мемлекеттік аукционы – үкіметтің электромагниттік спектрдің белгілі бір жолақтарында сигналдарды тарату құқығын сату және тапшы спектр ресурстарын бөлу үшін аукциондық жүйені пайдалану процесі. Аукцион форматына қарай, спектр аукционы бастапқы ұсыныстан соңғы жеңімпаз ұсынысына дейін бір күннен бірнеше айға дейін жалғаруы мүмкін. Дұрыс жобаланған аукционда ресурстар ең көп бағалайтын тараптарға тиімді бөлінеді, ал үкімет осы процесте кіріс көреді. Спектр аукциондары – нарыққа негізделген спектрді басқару және мемлекеттік радиожиіліктерді жекешелендіруге жасалған қадам, сондай-ақ үкіметтердің тапшы ресурстарды бөлу тәсілі. Аукционға баламалар ретінде әкімшілік лицензиялау, мысалы, тарихи түрде өткізілген салыстырмалы тыңдаулар (кейде «бәйге» деп те аталады) немесе лотереялар қарастырылады.
A spectrum auction is a process whereby a government uses an auction system to sell the rights to transmit signals over specific bands of the electromagnetic spectrum and to assign scarce spectrum resources. Depending on the specific auction format used, a spectrum auction can last from a single day to several months from the opening bid to the final winning bid. With a well designed auction, resources are allocated efficiently to the parties that value them the most, the government securing revenue in the process. Spectrum auctions are a step toward market based spectrum management and privatization of public airwaves, and are a way for governments to allocate scarce resources. Alternatives to auctions include administrative licensing, such as the comparative hearings conducted historically (sometimes referred to as "beauty contests"), or lotteries.
Инновациялар
Соңғы он жылда телекоммуникация саласы жоғары бәсекелестікке толы индустрияға айналды, онда компаниялар құнды спектрді сатып алу үшін күреседі. Бұл бәсекелестіктің себебі технологиялық прогресс, жекешелендіру және либерализация болды. Ұялы байланыс, әсіресе 2000 жылдан бері көптеген өзгерістерге ұшырады: ұялы технология екінші (2G) буыннан үшінші (3G) буынға, содан кейін төртінші (4G) буынға көшті және қазір бесінші (5G) буын технологиясына өтуде. Ұялы индустриядағы провайдерлердің санының артуы тұтынушылардың сұранысының өсуіне байланысты спектр аукциондарындағы бәсекелестікті күшейтті. 2009 жылдың маусымында АҚШ аналогтықтан цифрлық теледидар сигналдарына өтті, нәтижесінде аналогтық теледидар сигналдары үшін қолданылмаған құнды 700 МГц спектрі бос болып қалды. 2007 жылы Google іздеу жүйесі өте танымал Android операциялық жүйесімен және мобильді кеңжолақты жүйе жоспарларымен ұялы бизнеске кіретінін жариялады. Google компаниясы 700 МГц спектрінің төменгі бөлігіндегі 54, 55 және 59 каналдарына, сондай-ақ жалпыұлттық кеңжолақты қызметтерді құру үшін пайдаланылатын 700 МГц спектрінің жоғарғы бөлігіндегі 60, 61, 65 және 66 каналдарына сәйкес келетін спектр аукционының "C" блогына қатысуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Google-дың бұл хабарламасынан кейін AT&T және Verizon да "C" блогының спектрін сатып алу үшін аукционға қатысу ниеттерін жариялады. Дұрыс ұйымдастырылған аукцион ресурстарды ең тиімді пайдалана алатын компанияларға бөлудің ең ықтимал әдісі болып табылады. Компаниялар өз бизнес-жоспарларын бағалау үшін үкіметке сене бермей, аукционда ұсыныстарын жасағанда "сөздеріне ақша салған" жөн. Аукциондар ашық болып табылады және басқа бөлу механизмдерімен салыстырғанда саяси дауларға аз себеп болады, себебі бөлу критерийлерін орындауды бағау кезінде субъективтілікке орын жоқ (мысалы, "сұлулық конкурсы" немесе лицензияны тікелей беру). Аукциондар, әдетте, көптеген ұсынушылар арасында бәсекелестік болған жағдайда маңызды қаржылық қаражатты жинайды. Сондықтан аукциондар көбінесе кіші телекоммуникация провайдерлерін қолдауға бағытталған, мысалы, "Үш Үлкен" компаниялар – Bell, Rogers және TELUS – ұсыныс бере алмайтын белгілі бір толқын ұзындықтарын бөліп қою, немесе лифтілерге немесе туннельдерге оңай енетіндей құнды толқын ұзындықтарын шағын компаниялар үшін резервтеу. Канада өзінің алғашқы спектр аукционын 1999 жылы 24 ГГц және 38 ГГц жолақтарындағы кеңжолақты сымсыз қолжетімділік (BWA) спектрі үшін өткізді. 2008 жылдың мамырында ISED 105 МГц спектрін аукционға шығарды, оның 40 МГц жаңа қатысушыларға арналды. Аукцион 2008 жылдың 23 шілдесінде 331 раундтан кейін аяқталып, 4,25 миллиард доллар жиналды. 2011 жылдың тамызында Канада аналогтық теледидардан цифрлық теледидарға өтті, бұл 700 МГц жолағындағы спектрді басқа мақсаттар үшін босатты. 2014 жылдың ақпанында елдегі төрт ірі телекоммуникация компаниясына 700 МГц және 2500 МГц жолақтарында қосымша спектр сатылды, нәтижесінде 5,3 миллиард доллардан астам қаражат жиналды. Ол кездегі Индустрия министрі Кристиан Паради бұл екі жолақты аукционға шығару ("жақсы орналасқан жер" деп те аталады) телекоммуникация секторында, әсіресе сымсыз байланыс саласында бәсекелестікті арттыруға көмектесетініне үміттенедінін мәлімдеді, себебі Канада 2008 жылғы аукционнан келген жаңа сымсыз компаниялардың бәсекелестігін сезіне бастады. Үйлесімділікті арттыру және шекаралық кедергілерді болдырмау үшін АҚШ-тың FCC (Американың хабар таратуды реттеуші органы) және ISED 2015 жылдың 14 тамызында өздерінің шекаралық аймақтарындағы жиіліктерін үйлестіруге келісті.
Үндістан
Үндістан 1991 жылы спектр аукциондарын бастаған алғашқы елдердің бірі болды. Аукциондарды ерте бастағанына қарамастан, аукцион дизайны мен ережелеріндегі күтпеген мәселелер қызметтердің іске қосылуын баяулатты. Телекоммуникация департаменті (DoT) ешбір үндістандық компанияның өзіндік қаржылық мүмкіндігі жоқ деп сақтағандықтан, әлеуетті қызмет провайдерлері шетелдік серіктестер іздеуге міндетті болды. Барлық лицензияларға қатысты ұсыныстар екі кезеңдік іріктеу процедурасынан өтуі керек еді. Жаңа үкімет билікке келгеннен кейін аукцион процесін оңайлатты. Олар жиілікті тиімді бөлуді қалайды, осылайша "Цифрлық Үндістан", "Смарт қала" сияқты жобалар іске асырылады. 2015 жылдың наурыз айында өткен аукционда үкімет спектрді бөлуден 82 000 крор рупий (11 миллиард доллар) түсім алды.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландияның 1989 жылғы Радиобайланыс туралы заңы Радиоспектрді басқаруға (RSM) спектрге жеке меншік құқықтарын құруға және осы жаңа құрылған лицензияларды беру үшін нарыққа бағытталған тағайындау механизмдерін пайдалануға уәкілдік берді. Алғашқыда спектр лицензиялары тендерлік жүйе арқылы сатылды, бірақ алғашқы Жаңа Зеландия спектр аукционы 1996 жылы өтті, "осылайша Жаңа Зеландия спектрді пайдалану құқықтарын сату арқылы алғашқы ел болды". 1998 жылы өткен екінші аукцион үшін интернетке негізделген компьютерлік жүйе әзірленді.
Словакия
2013 жылы Словакия Республикасының Телекоммуникацияларды реттеу органы 800 МГц, 1800 МГц және 2600 МГц жиілік жолақтарына арналған радиожиілік лицензиялары үшін CCA электрондық аукционын өткізді. Бұл жиіліктер 4G желілерін (әсіресе LTE технологиясын) пайдалану үшін резервтелген. Аукцион қатаң ақпараттық эмбаргомен бірге жүрді. Аукционға қатысушылар мен олардың санын жұртшылық та, аукцион ұйымдастырушылар да білмеді. Алғашқы сағаттық раундтар кезінде аукционшылар аукцион күнінің соңындағы шектеулі жиынтық сұранысты ғана білді. Аукционға дейін Словакия Республикасы 790–862 МГц жиілік жолағын босату процесін жүзеге асырды (мысалы, цифрлық теледидарға көшу), бұл электрондық телекоммуникация қызметтерін ұсыну үшін кеңжолақты желілерге арналған цифрлық дивиденд ретінде анықталды. Нәтижесінде 2 x 30 МГц еркін диапазон пайда болды, ол 6 блокқа бөлінгеннен кейін (әрқайсысы 2 x 5 МГц көлемінде) аукцион тақырыбына айналды. 800 МГц жолағында бір компанияға берілетін ең жоғары жиілік спектрі 2 x 10 МГц құрады. Әр блок үшін резервтік баға 19 миллион еуро болып белгіленді. 1800 МГц жолағының көп бөлігі Словакияда электрондық байланыс қызметтерін ұсыну үшін бұрыннан қолданылып келді. Аукционға дейін үш ұялы байланыс операторы әрқайсысы 2 x 15.2 МГц жалға алған. Барлығы 2 x 20.4 МГц көлеміндегі жиіліктердің қалған бөліктері аукцион тақырыбына айналды. Бұл фрагменттер 2 x 0.4 МГц-ден 2 x 10.6 МГц-ге дейін ауқымда болды. Реттеуші орган 7 категорияға бөлінген 8 блок құрды, олардың ең ірілері 2 x 5 МГц көлемінде болды. Резервтік баға бір блок үшін 200 000 еуродан 2 200 000 еуроға дейін ауқымда болды. 1800 МГц жолағында бір компанияға берілетін ең жоғары жиілік спектрі 2 x 20 МГц құрады, сондықтан қолданыстағы ұялы байланыс операторлары әрқайсысы 2 x 4.8 МГц-ті ғана алуға мүмкіндік алды. ECC шешіміне сәйкес 2600 МГц жолағы екі категорияға бөлінді: FDD – 14 блоктан, әрқайсысы 2 x 5 МГц және TDD – 10 блоктан, әрқайсысы 1 x 5 МГц. Резервтік баға FDD блогы үшін 1.1 миллион еуро, ал TDD блогы үшін 400 000 еуро болып белгіленді. 2600 МГц жиілік диапазонында аукционға дейін ешбір оператор спектрді жалға алмаған. 2600 МГц жолағында бір компанияға берілетін ең жоғары жиілік спектрі шектелмеді. Жиіліктердің көп бөлігі үш ұлттық провайдерге (Orange, Slovak Telekom, Telefónica Slovakia) сатылды. Аукционға Swan компаниясы да жаңа ұялы байланыс операторы ретінде қатысты. Аукционнан түскен жалпы кіріс 163.9 миллион еуроны құрады, бұл резервтік бағалардың қосындысынан 15% жоғары. Аукционға қойылған барлық блоктар сатылды. Сатылған лицензиялар 2028 жылға дейін жарамды. Сәтті аукцион жеңімпаздары ұлттық роуминг немесе көтерме сауда қызметтеріне қызығушылық танытқан кез келген тараппен келісімшарт жасасуға міндеттелді.
Швеция
2008 жылғы 8 мамырда Швецияның пошта және телекоммуникация басқармасы (PTS) 2,6 ГГц жолағында 190 МГц жалпы ені бар тоғыз 15 жылдық 4G лицензиясын сату үшін 16 күндік бір мезгілде бірнеше раундтан тұратын аспа бағалы аукционды аяқтады. Жалпы талап етілген ең төменгі ұсыныстар 50 миллион швед кроны болды, бірақ жеңімпаз ұсыныстардың жалпы сомасы 2 099 450 000 швед кронына (шамамен бір тұрғынға 38,60 АҚШ доллары) жетті.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та Федералды байланыс комиссиясы (FCC) электромагниттік спектрге лицензияларды аукцион арқылы сатады. FCC 1994 жылдан бері бәсекелестік аукциондар өткізіп келеді, бұл әрбір үміткердің артықшылықтарын қарастыратын салыстырмалы тыңдаулар немесе лотереялар арқылы спектрді бөлуден өзгеше. 1994 жылдың шілдесінен бері FCC 87 спектр аукционын өткізді, олар АҚШ қазынасына 60 миллиард доллардан астам қаражат түсірді (барлығы әлі жиналған жоқ). Спектр аукционын жоспарлау және құру кезінде ірі телефон компаниялары мен федералды үкімет Пол Милгром, Чарльз Плотт, Барри Налебафф, Престон МакАфи және Джон Макмиллан сияқты түрлі теоретиктердің пікірлерін пайдаланды. Аукциондар жүздеген лицензия иесіне мыңдаған лицензияларды тағайындады. Аукциондық тәсіл бүкіл әлемде кеңінен қолданылады. Комиссия тарапынан білікті [ұсынушы] деп танылу үшін компаниялар мен жеке тұлғалар өтінім мен бастапқы төлемді ұсынуы керек. FCC аукциондары электрондық форматта өткізіледі және Интернет арқылы қол жетімді. Ұсынушылар аукцион барысын және әр кезеңнің нәтижелерін қадағалай алады. Аукционды аяқтау үшін бірнеше әртүрлі нұсқа бар. МакАфи аукционның белгілі бір раундтардан кейін аяқталуын ұсынды, егер лицензияға жаңа ұсыныстар түспесе.
Кемшіліктер
Спектр аукциондарының сырттай табысты болуына қарамастан, тиімділікті және түсімді шектейтін маңызды кемшіліктер – сұраныстың төмендеуі және сыбайласқан сауда-саттық жасау. Аукцион процесіндегі ақпарат пен икемділік сыбайласқан келісім арқылы аукцион бағасын төмендету үшін пайдаланылуы мүмкін. Егер ұсынушылар арасындағы бәсекелестік әлсіз болса және бір ұсынушы нақты лицензиялар үшін аукционды жеңуге айқын артықшылыққа ие болса, басқа ұсынушылар көбінесе жоғары бағаға ұсыныс жасамайды, соның салдарынан аукционнан түсетін түсім азаяды. Осы жағдайда аукционды ұсынушылар арасындағы келіссөз ретінде қарастыру дұрыс, олар спектрдің әр бөлігі үшін кім жеңуі керек деп келіседі. Бұған қарамастан, спектр аукциондарының күрделі құрылымына байланысты, сыбайласқан ұсыныстарды сыбайласқан емес ұсыныстардан ажырату оңай емес, бірақ ұсыныстардың мінез-құлқының қарапайым талдауы аукцион ережелері мен құрылымын өзгертуге қатысты ұсынымдардың маңызды негізін құрауы мүмкін.
Бір мезгілде өсетін бірнеше раундты аукцион
Бір мезгілде өсетін көп раундты аукционда (SMR) барлық лицензиялар аукцион бойында бір уақытта ұсынылады, сондықтан ол "бір мезгілде" деп аталады. Көптеген аукциондарда ұсыныстар үздіксіз жасалатын болса, SMR аукционында дискретті, бірінен соң бірі келетін раундтар болады, және әр раундтың ұзақтығы комиссия тарапынан алдын ала жарияланады. Қатысушылар бір уақытта бірнеше лицензияға ұсыныс бере алады. Әр раунд аяқталғаннан кейін, раундтың нәтижелері өңделіп, жария етіледі. Тек содан кейін ғана ұсыныс берушілер басқа ұсыныс берушілердің ұсыныстарын біледі. Бұл барлық қатысушыларға лицензиялардың құны туралы ақпарат береді және лицензиялардың ең жоғары бағалайтын қатысушыларға берілу мүмкіндігін арттырады. Аукцион раундтары арасындағы кезең қатысушыларға өздерінің стратегияларын қарастырып, қажет болса түзетуге мүмкіндік береді. SMR аукционында раундтардың саны алдын ала белгіленбеген. Барлық лицензиялар сатып алушылар табылғанша немесе қалған лицензиялар болмағанша сатылымда болады. Яғни, ұсыныстар жасау раундтан раундқа жалғаса береді, бірақ бір раундта барлық қатысушылардың қызметі тоқтағанда, ол аукционның соңғы раунды болып есептеледі.
Анонимдік сауда-саттық
Анонимді сауда-саттық туралы ақпаратты FCC-нің кез келген аукцион туралы хабарламасындағы "Аукцион процесіндегі ақпараттық процедуралар" бөлімінен табуға болады. Мысалы, FCC-нің 2018 жылғы 5G спектр аукционы 101 үшін белгіленген процедураларға сәйкес, әр сауда-саттық раундысынан кейін жарияланатын ақпаратта әр лицензия бойынша сауда-саттыққа қатысқан саудагерлердің саны, жасалған әрбір ұсыныстың сомасы, ұсыныс алынып қойылды ма, келесі раундқа ең төменгі қабылданатын ұсыныс сомасы және лицензияға уақытша жеңімпаз ұсынысы бар-жоқ екендігі көрсетіледі. Аукционға қатысушылар туралы ақпараттың көлемі аукцион ресми түрде аяқталғанға дейін шектеулі. Бұл компанияның лицензияға ұсынған (немесе қайтарып алған) ақша сомасы аукцион жабылғанға дейін көпшілікке қолжетімді болмайды дегенді білдіреді. Өтініштерді толтырған кезде компаниялардың аттары және олар қандай лицензияларға үміттенеді деген мәліметтер де қорғалады. Бұл ереже саудагерлердің бір-бірімен келісуіне, сауда-саттық стратегияларын бөлісуіне немесе ұсыныстар мен оларды нарықта қалай пайдалануға болатыны туралы пікірталас жүргізуіне тыйым салады.
Сауда раунды
Әр аукцион үшін FCC аукцион басталғанға дейін білікті ұсынушыларды тізімдейтін хабарлама арқылы сауда-саттық раундтарының бастапқы кестесін жариялайды. Бір мезгілде көп раундты аукцион барлық лицензияларды бір уақытта ұсынуға мүмкіндік береді және білікті ұсынушылар жеке лицензиялар бойынша ұсыныс бере алатын бір-бірінен кейін келетін сауда-саттық раундтарынан тұрады. Басқаша жарияланбаса, аукционның әр раундында барлық лицензия бойынша сауда-саттық тоқтағанға дейін барлық лицензия бойынша ұсыныстар қабылданады. Әрбір сауда-саттық раундынан кейін сол раундтың нәтижелері жарияланады. Күн сайын бірнеше сауда-саттық раунды өтуі мүмкін. Сымсыз қызметтерге деген сұраныстың өсуіне байланысты Обама әкімшілігі келесі 10 жылда 3 ГГц-тан төмен 500 МГц спектрін қолдануға мүмкіндік беретін Ұлттық кеңжолақты жоспарды бекітті. FCC және NTIA зерттеп жатқан спектрдің көп бөлігі федералдық меншікте немесе федералдық ортақ пайдаланудағы жолақтарда. Реттеуші органдар мен операторлар телеарналар үшін әдетте қолданылатын 300 МГц спектрдің бөліктерін де қарастырып жатыр. Егер компания өз спектрін ұсынуға келіссе, FCC одан 120 МГц сұрауы мүмкін. Сонымен қатар, FCC сымсыз интернет-провайдерлеріне DTV лицензияларын сатып алуға мүмкіндік беретін спектрді бөлісу мүмкіндігін қарастырып жатыр. 2011 жылдың қаңтарында Clearwire компаниясы компанияның спектрін қаржыландыру және басқа компанияларға қолданылмаған кеңістікті алуға мүмкіндік беру үшін пайдаланылмаған спектрін сатуға келісті.
In January 2011, Clearwire agreed to sell off its unused spectrum in order to raise money for company spectrum and to seemingly allow other companies to pick up on some unused space.