Кіріспе

Zuma – канадалық-американдық музыкант Нил Янгтың жетінші студиялық альбомы, ол 1975 жылдың қараша айында Reprise Records лейблы арқылы шығарылды. Crazy Horse тобымен бірлесіп жасалған бұл альбомда Нил Янгтың ең әйгілі әндерінің бірі – "Cortez the Killer" әні де бар.

Өмірбаян

Zuma – Time Fades Away, On the Beach және Tonight's the Night альбомдарының «Ditch Trilogy» деп аталатын үштігінен кейін шыққан алғашқы альбом. 1972 жылы бұрынғы Crazy Horse гитарисі және әріптесі Дэнни Уиттеннің алкоголь мен диазепамға тым көп мөлшерде құмарлануынан қайтыс болуы Нил Янгқа зор соққы болды және Crazy Horse тобының уақытша тоқтауына себепкер болды. 1973 жылдың соңында Янг, Crazy Horse тобының ырғақ бөлімінің басс-гитарисі Билли Талбот пен барабаншы Ральф Молинамен бірге гастрольдік сапарға шықты; бұрын 1970 жылдан 1971 жылға дейін Уиттен басқарған Crazy Horse тобына қосылғанға дейін Нил Янгтың 1970 жылғы After the Gold Rush альбомында ойнаған көп құралды музыкант Нилс Лофгрен; сондай-ақ Stray Gators тобынан қалған Бен Кит те осы сапарға қатысты. Алғашқыда Crazy Horse деп таныстырылған бұл топ кейіннен Santa Monica Flyers деп аталды. Олар Tonight's the Night (1975) альбомының көп бөлігін осы құрамда жазды. 1974 жылы Crosby, Stills & Nash тобымен стадионда өткен концерттік турдан кейін және тағы да бір CSNY студиялық альбомын жасауға жасалған сәтсіз әрекеттен соң, Янг 1975 жылы Crazy Horse тобын қайта құрды, оған Талбот пен Молинамен бірге ырғақ-гитарист Фрэнк Сампедро да қосылды. 1980 жылдардың соңындағы қысқа ғана кезеңнен басқа, бұл құрам 2014 жылға дейін өзгеріссіз сақталды, ол кезде Сампедро кәсіби музыканттық қызметтен зейнеткерлікке шықты. 2018 жылы оның орнын Лофгрен басты.

Жазу

Зумадағы әндер жеке және абстрактілінің қоспасы, оның Кэрри Снодгресспен ажырасуы мен соңғы армандарынан шабыт алды. 1975 жылғы маусым айындағы сұхбатында ол жаңа материал туралы былай деді: "Келесі тур қалай болады білмеймін. Қазір жазып жатқан көптеген материалды орындаймын. Көптеген ұзақ аспаптық гитаралық бөлімдер – прогрессивті, прогрессо супремо? Бұл инкалар мен ацтектер туралы. Ол өзгеше тұлғаға айналады. Басқа өркениетте болғандай. Бұл жоғалған форма, бір түрлі жандық форма, ол тарих сахнасынан тарих сахнасына ауысып, өзін осы лабиринтте табуға тырысады". "Don't Cry No Tears" әнінің мелодиясы мен сөзі жартылай Янгтың орта мектепте жазған "I Wonder" әнінен алынған. Ол веб-сайтында былай түсіндіреді: "Мен оны орта мектепте "I Wonder" деп жаздым, ал 1974 жыл шамасында Зума үшін "Жылама, жас алмай" деген шумақты қостым. Янг 2009 жылғы "Archives" альбомында түпнұсқаның ерте жазбаларын шығарды. "Danger Bird" әнінде Янг бұрынғы "L.A. Girls and Ocean Boys" әнінен Snodgress-пен ажырасуына байланысты үзінділерді пайдаланды, әсіресе, "'Сен басқа біреумен болдың / сен осындасың, ал мен осындамын" деген шумақты. Янг "Shakey" бағдарламасында былай деді: "Бұл керемет ән. Өте баяу және әдемі. Баяу емес пе? Бриггс оны ремикске қосуды қалаған. Маған осылай ұнайды. Екі әннің үйлесімі. "L.A. Girls and Ocean Boys" әнін жазған емеспін, бірақ ол "Danger Bird" әнінің бір бөлігі. Кейде солай болады – бір ән шықпайды, мен екіншісін жазып, 'Ой, бұл жарасады' деймін. Міне! Дәл солай. Янг "L.A. Girls and Ocean Boys" әнінің демо-жазбасын 2020 жылғы "Neil Young Archives Volume II: 1972–1976" жинағында шығарды. "Pardon My Heart" (Янгтың Снодгресспен қарым-қатынасының нашарлауынан шабыттанған) 1974 жылдың көктемінде жазылды. Сол жылы The Bottom Line-дағы акустикалық орындау кезінде ол оны "жақында үйренген ән" деп таныстырды. "Мен де оны жаздым. Бұл махаббат әні. Мен естіген ең қайғылы махаббат әнінің бірі". Янг "Barstool Blues" әнін "Shakey" бағдарламасында былай еске алады: "Бардан келдік, мен сол әнді жаздым. Ояндым да, 'ҚАЙДА?!' дедім. Оны жазғанымды есімде жоқ. Ешнәрсе есімде жоқ. Аккордтарды ойнай бастадым, ол тым биік болды – рекордтан үш саты жоғары еді". "Cortez the Killer" әнінің сөзі алғаш рет орта мектепте көп гамбургер жегеннен кейін жазылды, Янг 1996 жылы аудиторияға айтқан оқиға бойынша: "Бір күні орта мектепке бара жатқанда тым кеш қалдым. Алты гамбургер жедім. Өте жаман сезіндім. Бұл Макдональдс пайда болғанға дейін болды. Олар тым жаман еді. Тарихты оқып жатқанда таңертең оянсам, осы әнді жаздым". 1995 жылы ол тарихи тұлға туралы автор Ник Кентке былай деді: "Мен үшін Кортес – екі жақты барлаушы, біреуі қайырымды, екіншісі аяусыз. Колумбқа қараңыз! Қазір бәрі оның үлкен емес екенін біледі. Ал ол тіпті бірінші болған жоқ. Бұл мені әрқашан басқа 'иконалар' деп аталатын нәрселерге күдікпен қарауға мәжбүр етеді". "Ол қайықпен келе жатқанда, не боларын білмейді деп ойлаймын. Мен Кортес соңында дұрыс іс жасағанын сезінгенін де білмеймін. Осы адамдарды өлтіру. Ол қайығында су үстінде билеп жүрген кездегідей жақсы сезінген жоқ шығар. Осы оқиға оның өмірін өзгертті деп ойлаймын. Жақсы ұйықтамады". "Through My Sails" әніне CSNY қосалқы вокалмен қатысты. Ән 1974 жылғы маусым айында Янгтың ранчосында 1974 жылғы 'Doom' турына репетиция кезінде жазылды. CSNY тобындағы әріптестері сияқты, Янг та теңізді жақсы көреді және 70-ші жылдардың ортасында өзінің жеке желкенді қайығын сатып алды.

Жазу

Альбомға арналған сессиялар Янг үшін өнімді кезең болды және жеке өмірінде жаңа бастамаға айналды. Ол жақында Кэрри Снодгресстен ажырасып, жалғыз болған еді. Ол мен Crazy Horse тобы қайта құрылып, Дэвид Бриггстің Малибудегі, Point Dume және Zuma Beach жанындағы үйіне көшіп келді. Альбом осы үйдің атымен аталады. Янг Special Deluxe кітабында жазба дайындығын еске алады: "Бриггстің Dume гаражындағы жағдай тар және ыңғайлы болды. Жасыл тақта бақылау бөлмесінен көрінбей, дәліз бойында орналасқан, ал бақылау бөлмесі – демалыс бөлмесінің бары еді. Видеомонитор болған жоқ. Бриггс тек тыңдап, бізбен сөйлесетін". Бриггс "Shakey" фильмінде жағдайды былай сипаттайды: "Біз жасыл тақтаны әкеліп, ас үйге орнаттық, терезелерге үлкен көбік жапсырып, көршілерге: 'Кешіріңдер, түн бойы жазба жасаймын' дедім де, таспаны іске қостым. Бұл жазбаларда көп еңбек еткен жоқ, тек орнатып, жаздырып, сол жерде араластырдым. Сондықтан да осы жазбалар шикі және қарапайым болып көрінеді. Көп өңдедік, себебі олар еркін стильде орындалды, мен тегіс бөліктерін өңдедім. Кейбір үлгілер он минутқа созылды. Бұл альбом – Нил Янгтың жазбаларын жасау сабағы. Егер ол керемет болса, маған ештеңе маңызды емес. Нейл студияда емес, үйлерде жақсырақ ойнайды". Топ Янгтың жаңа материалдарын үйде репетициялап, жаздырды. Топ көптеген жаңа әндерді сынап көрді, олардың кейбіреулері "Rust Never Sleeps" альбомына қайта оралды. Zuma сессиясында орындалған, бірақ альбомға енбеген әндер: "Pocahontas", "Sedan Delivery", "Hitchhiker", "Ride My Llama", "Powderfinger", "Hawaii", "Kansas" және "Born to Run". 1975 жылғы тамызда Rolling Stone журналына берген сұхбатында Янг атмосфераны былай түсіндірді: "Менде Перу, ацтектер және инкалар туралы әндердің бәрі бар. Уақыт саяхаты туралы. Бізде "Марлон Брандо, Джон Эрлихман, Покахонтас және мен" деген ән бар. Мен көп электр гитарасын ойнаймын, менің ең жақсы жасайтыным осы. Екі гитара, бас және барабан. Бұл өте жылдам дамып келеді. Сенбеуіңіз мүмкін. Эллиотпен қыркүйектің сотына дейін шығады деп тіл білдім. Содан кейін 3000 орындық күзгі турға шығамыз. Мен және Crazy Horse қайтадан. Мен одан да бақытты бола алмаймын. Бұл, бос өмірмен қосылғанда, мен өзімді керемет сезінемін. Менің есімде қалғанымен, қарым-қатынастан шығып, енді ешқайсысына кіргім келмейді. Мен жай ғана іздемеймін. Мен қазіргі жағдайыма өте қуаныштымын. Бұл көктемге ұқсайды. [күліп] Сізге екі бөтелкесін 1,5 долларға сатамын". Янг он жылдардан кейін 2012 жылы шыққан "Waging Heavy Peace" мемуарында сессиялар туралы сол сезімдерін былай түсіндірді: "Бриггстің үйінде күнде ойнап, түнде тойлап жаттық. "Powderfinger" әнін жазып, кейінге қалдырдық. "Sedan Delivery" әнін орындап, кейінге қалдырдық. "Born to Run" әнін жазып, аяқтамай, кейінге қалдырдық. "Ride My Llama" әнін толық аяқтап, араластырып, кейінге қалдырдық. Біз көп әндерді жазып, оларды сақтап қалдық, бірақ "Cortez", "Don't Cry No Tears", "Stupid Girl" және басқа да көптеген әндерді "Zuma" альбомына шығардық. Онда керемет сезім бар. Бүгін мен осы әндердің бәрін бірге тыңдағанды жақсы көремін, оны "Dume" деп атайтын жинақта. Ол "The Archives Volume 2" жинағында бар. Бұл менің өмірімдегі ең керемет, ең жанды күндерім болды. Мен Кэрримен қарым-қатынасымды жоғалтып, ең жақсы достарыммен өмір сүріп, жақсы музыка жасай бастадым, және бір нәрсені ұстай бастадым: жеке өмірімдегі ашық болашақ және Дэнниден кейін Crazy Horse-пен жаңа болашақ". Пончо Сампедро 2021 жылғы наурызда Stereogum журналына берген сұхбатында Zuma сессияларын жақсы есте сақтайды: "Нил: "Менің ойымша, мен ән алдым" дейтін, сосын бірге ойнай бастайтынбыз. Біз білетін әндерді орындап, жаңаларын орындап көретінбіз. Тек жаздырып, көңіл көтеру. Содан кейін тамақ ішуге шығатынбыз. Бірнеше минуттан кейін Нил бізге телефон шалып: "Эй, маған Warner Brothers компаниясынан хабар келді, біз бір жазбаны тапсыруымыз керек" деді. Бұл "Zuma" еді. Бізде тұжырымдама болған жоқ. Бұл немесе сол болмақ емес еді. Барлығы ашық еді. Біз тек ойнап, жаздырып жүрдік, ал адамдар жазылғанды не істегенін білмейміз. Біз жаңаларын жасап жүрдік. Біз ешқашан жазбаны немесе орындау тәртібін немесе сол сияқты нәрселерді ойламадық. Біз жай ғана жақсы уақыт өткіздік. Барлығы шыншылдықпен жасалды. Біз бәріміз бірге жол тауып жүрдік. Біз де тынышталып қалдық. Бұл ешкімді де алаңдатпады. Біз жай ғана ойнап жүрдік. Біз одан әрі жақсара бердік. Бұл жаңа топтың пайда болуы еді, бірақ оның аты бірдей болды". Альбомға арналған алғашқы әндердің бірі "Cortez the Killer" болды. Әнді жазған кезде электр қуаты тоқтап, бір тармақ жазылмады. Янгтың бұл жайтқа реакциясы: "Мен бұл тармақты ешқашан ұнатып көрген емеспін" және ол әлі күнге дейін тікелей орындалмады. Янг 1990 жылғы қарашада Ник Кентке берген сұхбатында: "Жазба студиясында электр қуаты өшіп қалды. Біз бір тармақты, бір бөліктің бәрін жіберіп алдық! Жазбада тоқталып, қайта бастағанымызды естіп көресіз. Бұл шатақ өңдеу. Бұл толығымен жазатайым оқиға болды. Бірақ менің ең жақсы өнерімді осылай көремін, бір сорақы жазатайым оқиғадан кейін басқа сорақы жазатайым оқиға". Пончо Сампедро еске алады: "Біз кіріп, гитарамызды қосып, барлығын ойнадық, сосын жазба дайын болды. Электр қуаты тіпті бақылау бөлмесінде де өшіп, біз ойнап отырған бөлмеде емес. Бриггс қуатты қайта қосты. Қайда тоқтағанын тыңдадық, сосын дұрыс жерде қайтадан іске қостық. Біз үшінші тармақты жоғалттық. "Тасты қабір" туралы бірдеңе. Нил оны қайтадан орындаған жоқ". "Stupid Girl" әнінде екі рет жазылған жетекші вокал бар, біреуі төмендетілген, екіншісі көтерілген. Янг 1988 жылғы сұхбатында: "Мен оны Crazy Horse тобымен таңғы сағат 4-те жаздым. Біздің бәріміз мас едік және тректі, барлық вокалдарды және басқаларын бірден орындадық. Бірақ мен оны төмен вокалмен тыңдағанда: 'Бұл тым қараңғы' дедім. Сондықтан жоғары вокал қостым. Мен, бәлкім, сол кезде есімнен шығып қалғанмын. Бірақ сол кезде мен тек қозғалыста болғым келді, жалғастырғым келді". Сессиялардың соңына қарай Янг және топ 1974 жылғы маусымда CSNY турына дайындық кезінде жазған екі акустикалық тректі қайта қарастырды. "Pardon My Heart" әніне электр гитара мен қосымша вокалдар қосылды. Олар мен жаңадан жазылған топтық тректердің арасында альбомның тізбегіне қосылды. Сессияларға топты тексеруге және ағымдағы жұмысты тыңдауға келген көптеген қонақтар келді. Янг Special Deluxe кітабында: "Бір түні кешкі уақытта жазба жасап жатқанда Род Стюарт Бритт Экландпен бірге келді. Олар бізде әндер бар ма деп сұрады. Біз оларға "Powderfinger" әнін орындадық. Тағы бір күні Дилан таңғы аспаннан келді де, бізбен бірге ойнады, сол жерде үш аккордты блюзді ойлап тапты. "Zuma" жазбасы осылай болды". Фрэнк Сампедро сәуір айындағы Aquarium Drunkard сұхбатында оқиғаға қосымша мәлімет берді: "Біз ойнап, ойнап, ойнап, көңіл көтеріп жаттық. Содан кейін бір күні Нил кіріп: "Эй, дос, мен сыртқа шықтым. Мұны қара. Көлік жол бойында тұр. Ол бізді тыңдап отыр. Қарашы" деді, ол Дилан еді. Дилан бұрышта тұрды. Ол біздің ойнап жатқанымызды естіген. Ол Нил екенін білген соң, бізді тыңдап отырды. Мұндай оқиға бірнеше рет болды, содан кейін ол бір күні бізбен бірге ойнады. Біз оның барлық әндерін бұзып жібердік. Біз жақсы уақыт өткіздік. Ол шынымен қарапайым адам еді. "Tangled Up In Blue" әнін жазбаға түсірсек еді деп тілеймін, себебі мен осы әнді орындағанда қатты қуандым. Бірақ біреуі өзгерістердің бірін жіберіп алды. Нил жетекші гитарамен керемет ойнады. Біздің бәріміз күлімдеп тұрдық. Біз үш минут ішінде әнді орындауға жеткілікті білімді емес едік". Альбомға арналған алғашқы әндердің бірі "Cortez the Killer" болды. Әнді жазған кезде электр қуаты тоқтап, бір тармақ жазылмады. Янгтың бұл жайтқа реакциясы: "Мен бұл тармақты ешқашан ұнатып көрген емеспін" және ол әлі күнге дейін тікелей орындалмады.

Трек тізімі

Барлық тректер Нил Янгтың авторлығында.

Қабылдау

Шығарғаннан кейін ол Billboard 200 тізімінде 25-орынға жетті. 1997 жылы альбом RIAA алтын сертификатына ие болды. 2000 жылы Колин Ларкиннің "Бар заманғы ең жақсы 1000 альбом" тізімінде 410-шы орынға лайық деп танылды.