Кіріспе

Кендрик Кросби Фрейзер (19 наурыз 1942 – 7 қараша 2022) – американдық ғылым жазушысы және Skeptical Inquirer журналының көп жылғы редакторы. Ол бұрын Science News журналын да басқарған, он кітаптың авторы немесе редакторы және Америка ғылымды дамыту қауымдастығының (AAAS) мүшесі болды. Фрейзер Скептиктік зерттеулер комитетінің (CSI) мүшесі және басқару кеңесінің мүшесі болды, бұл ғылыми зерттеуді қолдайтын халықаралық ұйым. Ол астрономия, ғарыш зерттеулері, жер және планета ғылымдары, археология, технология, ғылымның тарихы мен философиясы, ғылымның қоғамдық мәселелері, сондай-ақ жалған ғылым мен маргиналды ғылымды сын тұрғысынан қарастыру сияқты түрлі ғылыми тақырыптар туралы көп жазды.

Жеке өмір

Фрейзер Колорадо университетінде журналистика мамандығы бойынша бакалавр, ал Колумбия университетінде журналистика мамандығы бойынша магистр дәрежесін алды. Ол Ұлттық ғылым жазушылар қауымдастығының және Америка геофизикалық одағының мүшесі болды. Фрейзер әйелі Рутпен бірге Альбукеркиде (Нью-Мексико) тұрды. Ол қоғамдық даму саласындағы халықаралық кеңесші және Оңтүстік-Батыс американдық үндістермен жұмыс істейтін Futures for Children ұйымының бұрынғы президенті (1974–1997 жылдар). Олардың Крис есімді ұлы бар. Олардың қызы Мишель, Леди Ганг атымен де таныс, 2012 жылдың 5 ақпанында жатыр мойны қатерінен қайтыс болды. Ол Үндістандағы Ганг өзенімен 700 шақырымдық саяхат жасаған (Starry Ganga деп аталған) күрекпен жүзу арқылы жатыр мойны қатері туралы хабар таратуға және оның алдын алу мен емдеу жолдары туралы мәлімдеме жасағаннан кейін 2,5 ай өткен соң дүние салды. Фрейзер 2022 жылдың 7 қарашасында 80 жасында қайтыс болды.

Мансап

Фрейзер 1969-1970 жылдары «Science News» журналының жер ғылымдары редакторы болды. 1970-1971 жылдары бас редактор, 1971-1977 жылдары редактор болып, 1981 жылға дейін үлес қосатын редактор болып қызмет етті. 1973 жылдың желтоқсанында ол Антарктидаға және Оңтүстік полюске сапар шегіп, континенттің геологиялық және климаттық тарихы мен мұндай зерттеулердің қоршаған ортаға тигізетін әсері туралы АҚШ-тың тарихи зерттеулері туралы бірқатар мақалалар жазды. 1976 жылы Фрейзер Паранормальдық құбылыстарды ғылыми тұрғыдан зерттеу комитеті, CSICOP құрылған ұйымдастыру конференциясы туралы баяндады. CSICon 2016 конференциясында Джеймс Рэндимен CSICOP-тың құрылуы туралы әңгімелесу кезінде Фрейзер Айзек Азимовтың ұйыммен байланысы бар екендігі «оның көзінде оған үлкен мәртебе мен бедел берді» деді. Комитет «The Zetetic» атты журнал шығарды, онда оккультизм және жалған ғылым теорияларын зерттейтін мақалалар жарияланды. 1977 жылдың тамызында Фрейзер журналдың редакторы болды, ал 1978 жылдың бірінші санымен оның атауы «Skeptical Inquirer» болып өзгертілді. Фрейзер отыз бес жыл бойы әр нөмірде мақалалар жазып, 1977 жылдан бастап ұйымның барлық ұлттық және халықаралық конференцияларына қатысты. Оның соңғы редакторлық бағаналары мен танымал ғылыми тақырыптарға арналған есептеріне «Біздің қанағатсыздық қысымы» (климаттық ғылымға жасалған шабуыл туралы), «Неге Бем эксперименттері парапсихологияның келесі үлкен жетістігі емес», «Адамдарды эмоционалды түрде қызықтыру» және «Розуэлл синдромы және псевдоскептицизм» кіреді. Оның CSICOP тарихының толық шолуы «Паранормальдық құбылыстар энциклопедиясында» жарияланды. 1983 жылдан 2006 жылға дейін ол сонымен қатар Альбукеркидегі Сандия Ұлттық зертханасында толық уақытты қызметкер ретінде жұмыс істеді, онда ол оның ғылыми жобалары туралы жазды және соңғы 11 жыл бойы оның жүлделі газеті «Sandia Lab News» редакторы болды. Ол Лаборатория қызметкерлерінің Бас мүшесі қызметінен зейнетке шықты. Фрейзердің кейінгі кітаптарының бірі «Science Under Siege: Defending Science, Exposing Pseudoscience» («Ғылым қоршауда: Ғылымды қорғау, жалған ғылымды әшкерелеу») «Science News» журналында «зерттеушілер мен журналистердің қызықты, көреген және көбінесе таң қалдыратын эсселері» үшін мақталып, «ғылымның не екені және не емес екені және фактілер бұрмаланғанда не болатыны» туралы жазылған. Үш көрнекті ғалым кітап туралы пікір білдірді. Астрофизик және жазушы Нил де Грасс Тайсон «Ғылым қоршауда» кітабы «бүгінгі күні американдық поп-мәдениетке және баспасөзге сіңген терең ғылым сауатсыздығына қарсы тиімді дәрі» деп жазды. Гарвард университетінің когнитивтік ғылым және жазушысы Стивен Пинкер бұл кітапты «білімсіздік пен ырымға қарсы күресті алға жылжытатын, көңіл көтеретін және көзге көрінетін эсселер жинағы» деп атады. Уильямс колледжінің астрономы Джей М. Пашахофф «Кен Фрейзердің жинағы жалпы оқырмандарға ұнап, олардан пайда көретін логикалық және дұрыс негізделген материалдардың жақсы таңдалған жиынтығын ұсынады» деді.

Марапаттар мен құрметтер

1985 жылы Колорадо университеті оған түлектердің ең үлкен жетістіктері үшін Джордж Норлин сыйлығын табыс етті. 1995 жылы Америкалық гуманистік қауымдастығы Фрейзерге «рационалды күмәнділікті әлемдік деңгейде тиімді түрде дамытқаны» үшін Гуманистік Изашар сыйлығын берді. Фрейзер 2001 жылы Паранормальдық құбылыстарды ғылыми зерттеу комитетінің ең жоғары наградасы – «Ақыл-ойына мақтау» сыйлығын алды. Бұл сыйлық білім туралы мәлімдемелерді бағалауда сын тұрғысынан қарау, ғылыми дәлелдер мен ақыл-оқты пайдаланудағы ерекше үлесі үшін беріледі. Осы сыйлықтың иегерлері: Карл Саган, Мюррей Гелл-Манн, Стивен Джей Гулд, Мартин Гарднер, Рей Хайман және Нобель сыйлығының лауреаты, физик Леон Ледерман. Фрейзер 2005 жылы «ғылыми жаңалықтарға және ғылыми ойлау мен әдістерге баса назар аударатын танымал ғылыми журналдарда жазу және редакциялау арқылы ғылымды түсінуге қосқан үлесі үшін» AAAS мүшесі болып сайланды. Ол 2024 жылы CSICon конвенциясында сыншыл ойлау бойынша CSI-ның Роберт П. Баллс жылдық сыйлығымен марапатталды. Оның жесірі Рут Фрейзер сыйлықты қабылдады.