Кіріспе

Ұлыбританияда PAYE схемасы бойынша төленетін әрбір адамға HM Revenue and Customs салық кодын тағайындайды. Бұл көбінесе саннан кейін әріп қосылған түрде болады, бірақ басқа да «стандартты емес» кодтар да қолданылады. Бұл код жұмыс берушіге қызметкерден қанша салық ұстап алу керектігін көрсетеді. Кодты әдетте салық төлеуші немесе оның жұмыс берушісі HMRC-ге ұсынады. Салық кодтары әдетте жылына бір рет Ұлттық бюджеттегі өзгерістерді ескере отырып түзетіледі, бірақ қызметкердің жағдайына байланысты жиірек өзгеруі мүмкін. Салық кодын өзгертуге себеп – егер адам өткен салық жылында артық немесе жеткіліксіз салық төлеген болса, қызметкер мемлекеттік жәрдемақы алса немесе PAYE емес табысы болса (мысалы, жеке кәсіпкерлік табысы). Салық кодын өзгерту мақсаты – қызметкер әр салық жылының соңына дейін дұрыс салық сомасын төлегенін қамтамасыз ету. Салық кодтары жұмыс істеген кезеңдер арасында P45 арқылы беріледі, ол адам жұмыстан кеткен кезде жасалады. Егер P45 жоғалып кетсе немесе жұмыс кезеңі аяқталғаннан кейін ұсынылмаса, қандай салық кодын қолдану керектігін анықтау үшін P46 толтырылуы мүмкін. P46 тапсырғаннан кейін және HM Revenue and Customs-тен дұрыс салық кодын алғанға дейін жұмыс беруші 1-апталық негізде шұғыл салық кодын қолдана алады. Бұл жағдайда салық қызметкер салық жылының бірінші аптасында жұмыс істегендей есептеледі және барлық бұрынғы табыстар ескерілмейді. Әр салық жылының соңында жұмыс берушілер P60 жіберуге міндетті, онда сол салық жылында адамның алған табысы мен төлеген салығының жалпы сомасы көрсетіледі. Алайда, бұл тек қана егер қызметкер 5 сәуірде (салық жылының соңғы күні) әлі де жұмыс істеп тұрған болса (немесе жалақы тізімінде болса) ғана қолданылады.

Салықтан босатылған жеке жәрдемақылар

L әрпімен жалғастырылған салық кодтары табыс бойынша салықтан босатылатын жеке жәрдемақының мөлшерін көрсетеді. Бұл – жылына салық төлемей таба алатын ақшаның жалпы сомасы. Оларға қосылған сан, салықтан босатылған табысты 10-ға бөлгеннен шығады. 2013/2014 салық жылында табыс бойынша стандартты салықтан босату сомасы 9440 фунт стерлинг болды, демек стандартты код және төтенше салық коды 944L болды. 2016 жылға дейін 65 және 75 жастан асқан адамдарға жеке жәрдемақы көбейтілді. Салықтан босатылатын жеке жәрдемақы жалақыдан бір рет қана алынады. Екінші жұмыс немесе зейнетақымен байланысты жұмыс 20% базалық ставкамен салынады, немесе салық жеңілдігі екі табыс көзіне бөліне алады. Әдеттегі салықтан босатылатын жәрдемақылар қолданылмаған жағдайда стандартты емес кодтар қолданылады. Ешқандай жәрдемақы болмаған жағдайда, базалық ставка бойынша (20%) салық салу үшін BR коды, жоғары ставка бойынша (40%) салық салу үшін D0 коды және қосымша ставка бойынша (45%) салық салу үшін D1 коды қолданылады. Салық алынбаса, NT коды қолданылады. Егер PAYE табысынан артық табысқа салық төленуі керек болса, K коды қолданылады. Бұл теріс салық шегеріміне тең. Балама ретінде, қызметкердің келесі салық жылында жеке жәрдемақысы азайытылуы мүмкін.