Маа Nonu – Жаңа Зеландияның рагби жұлдызы

Кіріспе

Жаңа Зеландия регби одағының ойыншысы

Маа Аллан Нону (Ma'a Allan Nonu; 21 мамыр 1982 жылы туған) – Жаңа Зеландияның кәсіби регби одағы ойыншысы. Қазіргі уақытта ол Регбидің Бас лигасында (MLR) «Сан-Диего Легион» командасы үшін ойнайды. Ол көбінесе ішкі ортада ойнайды, бірақ сыртқы орта және қанат позицияларында да жатқанда ойнай алады. Ол 2011 және 2015 жылғы Регби әлем чемпионаттарында жеңіске жеткен «All Blacks» командасының маңызды мүшесі болды, бұл регби әлем чемпионатында бірнеше рет жеңіске жеткен бар болғаны 43 ойыншының қатарына қосты. Ол регби одағы тарихындағы ең ұлы орта қорғаушылардың бірі деп есептеледі.

Ерте мансап

Нону Веллингтондағы Стратмор Парк бастауыш мектебінде оқыды, содан кейін Веллингтондағы Ронготай колледжінде білім алды. Клуб деңгейінде ол Веллингтон чемпионатында «Ориентал Ронготай» командасынан өнер көрсетті. 1999–2000 жылдары Веллингтон орта мектептері құрамасы үшін, ал 2001 жылы Веллингтонның 19 жасқа дейінгі құрамасы үшін ойнады. Бала кезінде регби лигасымен де айналысты.

Кәсіби мансап және "All Blacks"

Ол 2002 жылы Веллингтон үшін провинциялық дебютін жасады және 2003 жылы Супер 12 турнирінде «Харрикенз» командасы үшін дебют жасады. 2004 жылы Жаңа Зеландия жасөсперімдер құрамасында ойнады. Супер 12-дегі тамаша формасының арқасында Нону 2003 жылғы 14 маусымда «Ол Блэкс» үшін тұңғыш рет тест матчына шықты, ортадағы шабуылшы ретінде Англияға қарсы 15:13 есебімен жеңіліс тапты. Нону 2003 жылғы Үш Ұлт турниріне іріктеуден өтпеді, іріктеушілер Умага, Аарон Маугер және Дэниел Картерді орта алаңға артықшылық берді. Ол 2003 жылғы әлем чемпионатына «Ол Блэкс» құрамасына шақырылып, Канада, Италия және Тонгаға қарсы топтық кезеңдегі матчтарда ойнады. Ол Канадаға қарсы алғашқы тесттік әрекетін жасады және жалпы алғанда шабуылда өте әсерлі болды, жеңілдікпен сызықты бұзып, оның алып денесі қарсыластарды қорқытты. Алайда, оның қорғаныс ойыны мен тәжірибесіздігіне қатысты сұрақтар болғандықтан, Умаганың жарақаты бар болса да, турнирдің плей-офф кезеңіне кірмей қалды. Нону 2004 жылы Супер 12-дегі нашар формасынан кейін Үш Ұлт турниріне іріктеуден өтпеді. Ол 2004 жылғы NPC-де Веллингтон үшін ойнап, қайтадан бәсекеге түсті және «Ол Блэкс» командасының жеңіліссіз Еуропа туры аясындағы төрт матчта да қосалқы құрамда ойнады. 2005 жылы Супер 12 турнирінде Нону көбінесе қанатта ойнады, ал Умаганың орта алаңдағы серігі Конрад Смит болды. Оның ең жарқын сәттерінің бірі – 2004 жылғы Супер 12 чемпиондары «Брамбис» командасына қарсы хет-трик жасауы. Нону 2005 жылы «Ол Блэкс» командасының ішкі сынағында «Possibles» үшін екінші бестік позициясында ойнады, екі әрекет жасап, тағы екеуінде көмектесіп, «Possibles» командасын «Probables» командасына қарсы күтпеген жеңіске жеткізді. Ол 2005 жылы британдық және ирландтық «Арыстандарға» қарсы екінші тест матчында Ситивени Сививатудың орнына қосалқы құрамда алаңға шықты. Ол 2005 жылғы Үш Ұлт турниріне іріктеуден өтпеді. Веллингтон Lions командасының капитаны Умага 2005 жылғы NPC кезінде демалыс алды, ал ол болмаған кезде Нону команданың капитаны болып тағайындалды. NPC кезінде ол Жаңа Зеландияның ең қауіпті орта алаң шабуылшыларының бірі ретінде танылды. Ол 2005 жылы «Ол Блэкс» командасының «Гранд Слем» турына шақырылып, Уэльс пен Шотландияға қарсы тест матчтарында қосалқы құрамда ойнады және Ирландияға қарсы үшінші тест матчында тұңғыш рет бастапқы құрамда алаңға шықты. Ол Ирландияға қарсы тест матчында Брайан О'Дрисколлға қарсы қасақана соққы жасады деген айып тағылды, бірақ кейіннен айыптан босатылды. 2006 жылы Нону жарақат алғандықтан Үш Ұлт турниріне қатыса алмады, оның орнына Милс Мулиаина таңдалды. Ол Веллингтондағы клубтық регби матчында сол қол басанағының негізін жарақаттады, оған операция жасау қажет болды. Алайда ол «Ол Блэкс» командасының жыл соңындағы турына қатысты. «Ол Блэкс» командасының Үш Ұлт турниріне қатыспағанына байланысты, Нону Air New Zealand кубогындағы Веллингтон Lions командасының барлық матчтарында ойнай алды, бұл оларға үлкен көмек болды. Нону 2007 жылғы Регби әлем чемпионатына іріктеуден өтпеді, іріктеушілер Аарон Маугер, Люк МакАлистер, Конрад Смит және Исаия Тоэваларды орталық позицияларға артықшылық берді. 2013 жылғы 28 қыркүйекте Аргентинаға қарсы өткен матчта Конрад Смитпен бірге халықаралық аренадағы елуінші ойынын ойнады.

He made his provincial debut for Wellington in the 2002 NPC and debuted for the Hurricanes in the 2003 Super 12. He played for the New Zealand Sevens in 2004. On the back of some outstanding Super 12 form, Nonu made his Test debut for the All Blacks on 14 June 2003, starting at centre in a 15 13 loss to England. Nonu missed selection for the 2003 Tri Nations, with the selectors preferring Umaga, Aaron Mauger and Daniel Carter in the midfield. He was selected for the All Blacks' 2003 World Cup squad and played in pool matches against Canada, Italy and Tonga. He scored his first Test try against Canada and was generally impressive on attack and easily breaking the line and his big stature was intimidating to the opposition. However, question marks over his defensive game and inexperience meant he was not selected for the knockout stage of the tournament despite an injury to Umaga. Nonu missed selection for the Tri Nations in 2004 after a form slump in the Super 12. He forced his way back into contention playing for Wellington in the 2004 NPC, and played as a substitute in all four matches on the All Blacks' undefeated end of year tour to Europe. Nonu played on the wing for much of the 2005 Super 12, with Conrad Smith preferred as Umaga's midfield partner. Standout performances included a hat trick against 2004 Super 12 champions the Brumbies. Nonu played at second five eighth for the Possibles in the 2005 All Blacks trial, scoring two tries and setting up two more to inspire the Possibles to an upset win over the Probables. He played in the second Test against the 2005 British & Irish Lions as a substitute, replacing Sitiveni Sivivatu on the wing. He again missed selection for the 2005 Tri Nations. Wellington Lions captain Umaga was rested during the 2005 NPC, and in his absence Nonu was promoted to the captaincy of the team. During the NPC, he established himself as one of New Zealand's most dangerous midfield runners. He was selected for the 2005 All Blacks Grand Slam tour, playing Tests as a substitute against Wales and Scotland, and earning his third Test start against Ireland. He was cited for an alleged spear tackle against Brian O'Driscoll during the Test against Ireland, but was later cleared of the charge. In 2006 Nonu was ruled out of the Tri Nations squad due to injury, Mils Muliaina being chosen to take his place. He damaged the base of his left thumb playing club rugby in Wellington, which required him to have surgery. He was, however, included in the end of year tour with the All Blacks. Due to his absence from the All Blacks Tri Nations squad, Nonu was able to play every game with the Wellington Lions in the Air New Zealand Cup, which greatly helped them. Nonu missed out on selection for the 2007 Rugby World Cup, with the selectors preferring Aaron Mauger, Luke McAlister, Conrad Smith and Isaia Toeava in the centres. The game against Argentina on 28 September 2013 marked a record fiftieth international game in combination with Conrad Smith.

Регби лигасы

2006 жылдың желтоқсанында Нону регби лигасына өту және 2007 жылғы Регби әлем чемпионатынан кейін Ұлттық регби лигасында (NRL) ойнау ниетін білдірді. Ол Грэм Генридің 2007 жылғы құрамасына кірмегендіктен, керісінше, Junior All Blacks командасына қосылған соң, шетелге кетуі мүмкін деп есептелді. 2008 жылы Нону All Blacks құрамасына қайта оралды, жыл бойы көптеген матчтардың басынан қатысты және All Blacks командасының бірінші нөмірлі орталық шебушісі деп саналды.

2011 жылғы үш ұлттың және регби әлем чемпионаты

Нону 2011 жылы Фиджиға қарсы өткен жолдастық ойында халықаралық аренадағы алғашқы матчын өткізді. Ол Жаңа Зеландияның Оңтүстік Африкаға қарсы алғашқы Три Нациялар ойынында ойнады. «Алл Блэкс» 40:7 есебімен жеңіске жетті. Содан кейін ол Три Нациялар турнирінде Австралияға қарсы Жаңа Зеландияның келесі ойынында ойнады және алғашқы әрекетті (трай) соқты. Ол турнирдің соңғы ойынында Австралияға қарсы ойнап, 21-ші халықаралық трайын соқты. Нону 2011 жылғы Регби әлем чемпионатында «Алл Блэкс» құрамасына шақырылды. Ол «Алл Блэкс» командасының Тонгаға қарсы ашылу матчында соңғы трайді соқты. 2011 жылғы 23 қазанда ол Францияға қарсы финалда ойнады, онда «Алл Блэкс» 8:7 есебімен жеңіп, әлем чемпионы атанды.

Ricoh Black Rams (Қара қошқар)

2011 жылғы Регби әлем чемпионатынан кейін Нону Жапониядағы Ricoh Black Rams клубына қысқа мерзімді демалысқа (сабаттыққа) қосылды. "Рэмс" сапында өткізген 12 ойында ол алты эсселік ұпал алды және бір сары карточка алды.

Блюз

2011 жылдың 1 шілдесінде Нону "Блюз" клубымен екі жылдық келісімшартқа қол қойғанын жариялады. Бұл "Харрикейнс" клубы 2011 жылғы Супер Регби маусымынан кейін оны қайтадан шартқа алмауды хабарлағаннан кейін болды. Нону 2012 жылғы Супер Регби маусымының үшінші турында "Блюз" сапында дебют жасады. 2012 жыл Нону үшін формасы және "All Blacks" құрамасының 12-ші нөміріне оралу жолындағы қиындықтар тұрғысынан сәтсіз маусым болды. Нонудың "Қара қойларға" демалыстан оралғаннан кейінгі ойындары жағымсыз қарсы алынды, нәтижесінде ол Франциямен өтетін тестілік серияның 22 ойыншыға кірмей қалды. Нонудың орнын Сонни Билл Уильямс басты, оның тұрақты және жоғары деңгейдегі ойыны Нонуды 2012 жылғы Регби Чемпионатының 3-ші аптасына дейін 12-ші нөмірлі жейдеден шеттетіп ұстады. Бұрынғы "Харрикейнс" командаласы Конрад Смит жарақат алғандықтан, Нону Регби Чемпионатының бірінші аптасында 13-ші нөмірде, ортада, "All Blacks" құрамасының негізгі құрамына оралды, ал Сонни Билл 12-ші нөмірде ойнады, осылайша әлемдік регбидегі ең "әсерлі" орталық жұп құрылды. Нону "All Blacks" құрамасының 12-ші нөмірлі жейесіне қайта оралды. Уильямс Жапонияға, содан кейін NRL-ге кеткеннен кейін Нону қалған барлық сынақ ойындарында екінші шабуылшы болып ойнады, тек Шотландияға қарсы матчта ол резервтен алаңға шықты.

Супер регби қозғалыстары

Оклендте бір маусым ойнағаннан кейін Нону Дунединге көшіп, 2013 жылғы Супер Регби маусымы үшін «Гайлендтер» клубымен бір жылдық келісімге қол қойды. 2014 жылғы Супер Регби маусымында команда табуға қиналғаннан кейін (Жаңа Зеландияның барлық 5 франшизасы бастапқыда онымен келісімге отыруға қызығушылық танытпады), Нону француздық Top 14 лигасының «Клермон» клубынан жасалған жомарт ұсыныстан бас тартып, тағы бір маусымға «Блюз» клубына оралды. Осылайша ол 2014 жыл бойы «All Blacks» құрамасында ойнау мүмкіндігіне ие болды және келесі жылы Англияда өткен Регби әлем чемпионатында ойнауға ілікті. Нону 2015 жылғы Супер Регби маусымында 2011 жылы тастап кеткен «Харрикенз» клубына қайта оралды. «Харрикенз» клубының бұрынғы бапкері Марк Хамметтің «Кардифф Блюз» клубына кеткені оның оралуына мүмкіндік берді деген болжам бар.

Тулон

2014 жылдың 20 желтоқсанында Нонудың 2015 жылғы Регби әлем чемпионатынан кейін екі жылға Тулон клубына өтетіні жарияланды.

2015 жылғы әлем чемпионаты

Нону 2015 жылғы Регби әлем чемпионатында ішкі орталық позициясынан бастапқы құрамға іріктеліп алынды, ол топтық кезеңнің дерлік барлық ойынында ойнады. Нону барлық плей-офф матчтарында өнер көрсетіп, 50 метрлік жеке әрекетпен (әрекеттің түрін нақтылау) "All Blacks" командасының финалда Австралияны 34:17 есебімен жеңуіне көмектесті. 2016 жылғы Жаңа жылдық наградалар салтанатында Нону регбиге қосқан үлесі үшін Жаңа Зеландияның Еңбегі үшін орденінің мүшесі атанды.

Екінші рет "Блюз"

Нону 2019 жылғы Супер Регби маусымы үшін "Блюз" командасымен келісім жасасты.

Сан-Диего легионы

2019 жылдың қазан айында Басты лига регби Нонудың 2020 жылғы маусымда «Сан-Диего легионы» командасы үшін ойнайтынын хабарлады. Нону 2022 жылғы маусымда «Сан-Диего легионы» командасының капитаны атанды.

Ойын стилі

Нону өзінің күшті және жарқын шабуылдарымен, сонымен қатар қорғаныс шебін кез келген уақытта бұзу қабілетімен танымал. 2011 жылғы Рагби әлем чемпионатының жеңімпазы "Ол Блэкс" командасының бас жаттықтырушысы Грэм Генри оны "осы елдегі осы ойынның ең үздік шебуші ойыншысы" деп атады. Нонудың бұрынғы "Ол Блэкс" командасының орта қорғаушысы Тана Умагаға ұқсас шабуылдық дағдылары бар екені айтылады. Умага сияқты, ол да қарсыластардың қатарын бұзып, қанаттар үшін кеңістік жасауда шебер, ерекше шабуылшы. 2005 жылы Генри Нонуды "жас Тана" деп сипаттап, оның Умаганың болашақ мұрагері ретінде дайындалып жатқанын көрсетті. Бұл салыстыруды соңғы кезде Уэйн Смит та растады.

Жеке өмір

Нону Францияда «Тулон» клубында ойнап жүргенде вегетариан болды, себебінің бірі ұлы Майкл екенін айтты: «Майкл, екінші ұлым, жеті жаста. Ол өсіп келе жатқанда, оған ет, әсіресе тауық беруге тырыстым, бірақ ол оны ешқашан жақсы көрмеді. Сонда «жаңадан бастайық» дедім. «Мен ет жемеймін, себебі оны өте жалықтырамын, ол (сезінеді) жаман иіс шығарады. Егер біз бірге шықсақ, мен қабырға етінің тілімдерін тамақтанса, ал ол сәбіз бен қияр жесе, онда ұлымның құрметі үшін ет жемеймін, оған ұқсауға тырысамын» деді. Нонудың сөзіне қарағанда, жасы ұлғайған сайын да жақсы физикалық формада қалуының бір себебі – тамақтануға өте мұқият болуы, ал жаңа диетасының арқасында 37 жасында «Блюз» клубында Супер Регбиде қайтадан жақсы ойнай бастады. «Бұл маған физикалық тұрғыдан көмектесті және маған ұнайды» деді ол.