Кіріспе

Ферменттер класы

Белок тирозин фосфатазалары (EC 3.1.3.48, жүйелі атауы белок тирозин фосфат фосфогидролазы) – белоктардағы фосфорилденген тирозин қалдықтарынан фосфат топтарын алып тастайтын ферменттер тобы:

[белок] тирозин фосфаты + H2O = [белок] тирозин + фосфат

Белок тирозинінің (pTyr) фосфорилденуі – белок өзара әрекеттесулері үшін жаңа тану мотивтерін қалыптастыратын, жасушалық локализацияға, белок тұрақтылығына әсер ететін және фермент белсенділігін реттейтін кең таралған посттрансляциялық модификация. Осының салдарынан, көптеген жасушалық функциялар үшін белок тирозинінің фосфорилденуінің тиісті деңгейін сақтау маңызды. Тирозинге спецификалық белок фосфатазалары (PTPase;) цистеинилфосфат ферментінің аралық түрін пайдалана отырып, тирозин қалдықтарына бекітілген фосфат тобын алып тастауды катализдейді. Бұл ферменттер сигналдық жолдардың (мысалы, MAP киназа жолы) және жасуша циклын бақылаудың маңызды реттеуші компоненттері болып табылады және жасушаның өсуін, көбеюін, дифференциациясын, трансформациясын және синапты пластикалықты бақылауда маңызды рөл атқарады.

Механизм бойынша

ПТФ белсенділігі төрт ақуыз отбасында кездеседі. Тирозин фосфатазасы ақуыздар тобының барлық 107 мүшесіне сілтемелер осы мақаланың төменгі жағындағы үлгіде берілген.

II сынып

LMW (төмен молекулалық салмақты) фосфатазалары немесе қышқыл фосфатазалары тирозин фосфорилирленген ақуыздарға, төмен молекулалық салмақты арил фосфаттарына және табиғи және синтетикалық ацил фосфаттарына әсер етеді. II сыныптағы ПТФ-лардың құрамында тек бір ғана мүше бар – төмен молекулалық салмақты фосфотирозин фосфатазасы (LMPTP).

IV сынып

Бұл HAD бүктелуі мен суперотбасының мүшелері, оларға pTyr және pSer/Thr-ге қатысты фосфатазалар, сондай-ақ кішкентай молекулалық фосфатазалар және басқа ферменттер кіреді. EYA (көздері жоқ) тұқымдасы pTyr-ге қатысты деп саналады және адамда төрт мүшесі бар: EYA1, EYA2, EYA3 және EYA4. Бұл класс басқа үш классқа қарағанда ерекше каталитикалық механизмге ие.

Ортақ элементтер

EYA отбасынан басқа барлық PTPаздар жоғары сақталған белсенді ортақ мотиві C(X)5R (PTP қолтаңба мотиві) арқылы сипатталады, ортақ каталитикалық механизмді қолданады және PTP қолтаңба мотивін қамтитын бета-цикл-альфа-цикл құрылымын қамтитын альфа-спиральдармен шектеуленген орталық параллель бета-жапырақтан тұратын ұқсас негізгі құрылымға ие. PTPаздардың функционалдық әртүрлілігі реттеуші домендер мен субъединицалармен анықталады.

Көрініс үлгісі

Жеке PTP-лер барлық жасуша түрлерінде кездесуі мүмкін, немесе олардың экспрессиясы қатаң түрде тіндерге тән болуы мүмкін. Көптеген жасушалар барлық PTP-лердің 30-60 пайызын көрсетеді, бірақ гематопоэтикалық және нейрондық жасушалар басқа жасуша түрлерімен салыстырғанда көбірек PTP-лерді көрсетеді. Гематопоэтикалық текті Т және В жасушалары шамамен 60-70 түрлі PTP-ні экспресс жасайды. Бірнеше PTP-лердің экспрессиясы гематопоэтикалық жасушалармен ғана шектеледі, мысалы, LYP, SHP1, CD45 және HePTP. PTPN5 экспрессиясы миға ғана тән және мидың әртүрлі аймақтарында өзгеше болады, ал мишықта экспрессияланбайды.