Кіріспе
Шазы аталған өзендер
Тарих
Бұл аймақты 1609 жылы француз саяхатшысы және теңізші Сэмюэл де Шамплен зерттеді, ол Солтүстік Американың солтүстік-шығысының үлкен бөлігін картаға түсірген. Қалаға алғаш рет 1763 жылы Жан Лафрамбуаз қоныстанды, ол осы аймаққа алма ағашын егуді де енгізген. Шази қаласы француз лейтенанты де Шезидің құрметіне аталған, ол 1666 жылы ирокездер тарапынан өлтірілген Кариньан-Салье полкінің офицері болған. Шази 1804 жылы Шамплен қаласынан бөлініп құрылды; 1857 жылы қаланың бір бөлігі Алтона қаласын құруға пайдаланылды.
География
АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, Шази қаласының жалпы ауданы – 74,5 км², оның ішінде құрлық және 11,68% - су құрайды. Қаланың шығыс шекарасы, Шамплен көлінің батыс арнасының ортасында орналасқан, Вермонт штатымен мемлекеттік шекара болып табылады. Кіші Шази өзені Шази-Лэндингтің солтүстігінен Шамплен көліне құяды. Адирондак Солтүстік тас жолы (Аралық 87) және АҚШ 9-шы бағыты қала арқылы солтүстік-оңтүстік бағытта өтеді. Нью-Йорк штатының 191-ші бағыты қаланың ішінде толығымен шығыс-батысқа қарай созылған автомобиль жолы. NY 22 – Шазидің батыс бөлігіндегі солтүстік-оңтүстік бағыттағы тас жол.
Геология
Қала ордовик ортасы шағындағы Chazy формациясына атын берді, бұл алғашқы нағыз риф жүйесі. Ол бастапқыда осы қала аумағындағы әктас шөгінділерінен анықталған.
Демография
2000 жылғы санақ бойынша қалада 4 181 адам, 1 566 үй шаруашылығы және 1 171 отбасы тұрды. Халық тығыздығы анықталмаған. 1 841 тұрғын үй бірлігі болды, олардың орташа тығыздығы көрсетілмеген. Қаланың нәсілдік құрамы: 97,94% ақ нәсілді, 0,31% афроамерикалық, 0,41% американдық үндістер, 0,50% азиялық, 0,10% басқа нәсілдерден және 0,74% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 0,69% құрады. 1 566 үй шаруашылығының 36,4% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 62,1% заңды некеде тұратын жұбайлар, 8,0% күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 25,2% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 19,1% жеке адамдардан тұрды, ал 8,2% 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,64 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,00 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 26,7% 18 жасқа дейінгілер, 7,5% 18-24 жас аралығындағылар, 31,3% 25-44 жас аралығындағылар, 23,1% 45-64 жас аралығындағылар және 11,4% 65 жасқа толған немесе одан асқандар. Орташа жас 37 жас болды. Әр 100 әйелге 97,2 ер адам шақ келді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 95,6 ер адам шақ келді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 41 504 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 47 589 доллар болды. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 32 825 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 28 542 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа жылдық табысы 18 125 доллар болды. Отбасылардың 8,0% және халықтың 10,0% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 12,1% және 65 жасқа толған немесе одан асқандардың 5,4% кірді.
Мектептер
Шазиде Шази орталық ауылдық мектебі мен Уильям Х. Майнер ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты орналасқан. Майнер институтының кампусында Уильям Майнердің сақталған бір бөлмелі мектеп үйі де бар. Шази орталық ауылдық мектебі 1916 жылдың 14 қарашасында аймақтағы он бір ауылдық мектептің бірігуі нәтижесінде ашылды. Теміржол индустриясының бай өкілі және қайырымды Уильям Х. Майнер мектеп салуға 2 миллион доллар сыйлады. Мектеп бағдарламасы бастауыш және орта білім беруден, сондай-ақ ауыл шаруашылығы, өнеркәсіптік еңбек, тұрмыстық еңбек, кітапхана, сурет салу, музыка және дене тәрбиесі бөлімдерін қамтыды. Оқушыларға тегін медициналық және стоматологиялық қызметтер ұсынылды. Ескі мектеп 71 фут (22 метр) биіктіктегі қоңырау мұнарасымен қоршалған, бес қабаттан тұрды және екі спорт залы, екі жүзу бассейні мен 1100 орындық аудиторияға ие болды. 1960 жылдардың басында мектепті жаңарту тым қымбат деп танылды. Оның іргесінде екі қабатты жаңа ғимарат салынды және 1968 жылдың желтоқсан айында пайдалануға берілді. Шази орталық ауылдық мектебінде жастар, ерлер және әйелдер лигалары үшін төрт футбол алаңы бар. Ұлдардың футбол командасы Нью-Йорк штатының мемлекеттік орта мектептер атлетика қауымдастығының (NYSPHSAA) чемпионатында тоғыз рет жеңіске жетті (2004, 2005, 2007, 2009, 2010, 2012, 2013, 2017 және 2018 жылдары). Оның ішінде үш рет қатарынан чемпиондық атаққа ие болды (2004-2005, 2012-2013 және соңғы рет 2017-2018 жылдары). Қыздардың футбол командасы 2007, 2010 және 2011 жылдары үш рет штаттық чемпионатта жеңіске жетті. Мектеп 2005 жылдың күзінде ашылған, бұрынғы дене шынықтыру мұғалімі және мектептің жеңіл атлетика жаттықтырушысы Джордж Брендлердің есімімен аталатын өз футбол стадионын салды. Мектептегі бейсбол және софтбол алаңдарында жасөспірімдер лигалары мен өрт сөндірушілердің софтбол лигасы да өткізіледі. 2011 жылы ұлдардың бейсбол командасы мектеп тарихында алғаш рет секциялық чемпионатты жеңіп алды. Мектеп аумағында үлкен ойын алаңы мен көл де бар.
Дін
Шазиде екі діни қауым бар: Sacred Heart Рим-католик шіркеуі және Chazy Presbyterian шіркеуі.
Демалыс
Шазидің Солтүстік Ферма жолында демалыс саябағы орналасқан. Бұл жерде төрт бейсбол/софтбол алаңы, бірнеше футбол алаңы, кішкентай ойын алаңы және екі жабық беседка бар. Саябақта жыл сайынғы балалар футбол жарысы және жыл сайынғы «Бақытты шұңқыр» балық аулау турнирі сияқты шаралар өтеді. Скоттс ескерткіш мұз сарайы МакАдам жолында орналасқан. Бұл хоккей алаңы NHLPA Goals and Dreams бағдарламасынан бөлінген 75 000 долларлық грант есебінен салынды. Мұз сарайында Chazy Youth Hockey Flyers командасы ойнайды. Бикмантаун қаласының «Бүркіт» қыздар хоккей командасы да осы жерде жаттығулар мен ойындар өткізеді. Мұз сарайы Скотт Хаус және Скотт Уолтердің құрметіне аталған, олар екеуі де Шази үшін хоккей ойнаған және әртүрлі көлік апаттарында қаза тапқан. Майнер институтының жанында орналасқан шағын Элис көлі, Вильям Майнердің әйелінің құрметіне аталған. Элис көлінің жануарлар дүниесін басқару аймағы қаланың Дупрей жолы бойында орналасқан. Бұл аймақ жаяу серуендеу, қарға басу, жарыс шаңғысымен сырғанау, балық аулау және құстарды бақылау үшін пайдаланылады. Қоршаған ортаны қорғау департаменті бұл аймақты демалыс және ғылыми мақсаттар үшін басқарады. Элис Т. Майнер отаршылдық жинағы – 1824 жылғы классикалық отаршылдық стильіндегі үй-музей, онда сол дәуірге тән жиһаз бар.
Шазы қаласындағы елді мекендер мен жерлер
Шази – Шази ауылы АҚШ 9-шы және NY 191 тас жолдарының қиылысында, NY 191 тас жолының I 87 тас жолымен қосылатын жерінен шығысқа қарай орналасқан. Чейзи-Лэндинг – Шамплейн көлінің жағасында, Кіші Шази өзенінің оңтүстігіндегі ауыл. Инграхам – АҚШ 9-шы тас жолындағы оңтүстік қала шекарасындағы ауыл. Тромбли шығанағы – Чейзи-Лэндингтен оңтүстікке қарай Шамплейн көлінің шығанағы. Wool Point – Данн шығанағының солтүстігінде, Шамплейн көлінің жағалауындағы мекенжай.