Кіріспе

Кеуде қуысының ойысқан түрінің (pectus excavatum) емдеу процедурасы

Nuss процедурасы – 1987 жылы доктор Дональд Нусс кеуде қуысының ойысқан түрін емдеу үшін ойлап тапқан, азын инвазивті процедура. Ол бұл әдісті Вирджиния штатының Норфолк қаласындағы Король қыздарының балалар ауруханасында жасады. Операция әдетте шамамен екі сағатқа созылады. Кеуде қуысының екі жағынан жасалған екі кішкентай тіліс арқылы, енгізу құралы кеуде сүйегі мен қабырғалардың артқы жағынан, ал жүрек пен өкпеге алдыңғы жағынан итеріледі. Содан кейін, кеуде қуысының астына, тілістер арқылы иісті, тот баспайтын болаттан жасалған таяқ салынады. Үшінші, кішкентай тіліс жасалып, осы таяқты дұрыс бағыттауға көмектесетін торакоскоп (кішкентай камера) енгізіледі. Бітімі жоғары, ересек немесе кеңінен түзетуді қажет ететін пациенттерге екі немесе одан да көп таяқ салынуы мүмкін. Барлық таяқтар екі тіліс арқылы немесе қосымша тілістер жасалып орнатылуы мүмкін. Таяқ бұрылып, кеуде сүйегі сыртқа шығарылады. Таяқты қолдау үшін және оны орнында ұстап тұру үшін, оның бір жағына тұрақтандырғыш деп аталатын металл пластина орнатылуы мүмкін. Тұрақтандырғышқа қосымша PDS тігістері де қолданылуы мүмкін. Тұрақтандырғыш таяқтың айналасына және қабырға қапшығына бекітіледі. Таяқ пен тұрақтандырғыш шамамен алты айда еріп кететін тігістермен бекітіледі. Қабырғаның төменгі бөлігіне кевляр жіптерді де бекітуге болады, бұл қабырғалардың кеңеюін болдырмауға көмектеседі. Алайда, хирургтар көбінесе бұл әдісті ұнатпайды, себебі ол қалпына келтіру кезеңінде және жіптер алынғанға дейін күшті ауыруға себеп болуы мүмкін. Кейбір хирургтар тұрақтандырғыштарды қолданбай, тек қана перикостальді тігістерді пайдаланып, жақсы нәтижелерге қол жеткізген.

Қайтару

Ауруханада емделушіге аурудың жасы, белсенділік деңгейі, бірге жүретін аурулар мен операциядан кейінгі асқынуларға (бар болса) байланысты айығу уақыты әдетте төрт-бес күнге созылады, содан кейін ауруды жеңу үшін және батырманың орнығуына мүмкіндік беру үшін үйде уақыт болады. Ұйқы бұзылуы мүмкін, себебі ауырсыну, ыңғайсыздық және дененің екі жағына жату мүмкін болмайды. Тыныс алу қиын болуы мүмкін, себебі батырманың қаттылығы мен операциядан кейінгі ауырсыну, бірақ бұл әдетте бірнеше аптадан бір айға дейін жақсарады. Он бес жасқа дейінгі науқастар ауруханадан шыққаннан кейін екі-төрт апта бойы үйде болуы мүмкін. Алайда, үлкен балалар мен ересектерде сүйектердің толық қалыптасуының (соның салдарынан икемділігінің төмендеуі) нәтижесінде айығу уақыты ұзағырақ болады. Сондықтан операция жасау туралы шешім қабылдамас бұрын, айығудың қиындықтары мен ұзақтығын мұқият қарастыру қажет, өйткені өмір салты, функционалдық мүмкіндіктер мен жайлылық шектеулері көптеген айлар бойы айқын болуы мүмкін. Бұл үлкен балалар үшін ерекше маңызды, сондықтан көптеген дәрігерлер бұл процедураны медициналық қажеттілік болмаса (яғни косметикалық себептермен емес) ұсынбайды. Ересектер жұмысқа оралуды қоса алғанда, қалыпты өмірге қайта оралуына төрт аптадан бірнеше айға дейін уақыт қажет болуы мүмкін. Операциядан кейін алты-жиырма төрт сағат ішінде науқасқа, батырманың орнын ауыстыру қаупін азайту және эпидуралды анастезияның зәр шығаруға әсер етуіне байланысты Фоли катетері салынуы мүмкін. Науқастың жағдайына байланысты екі-бес күн бойы арқасына эпидуралды анальгезия жасалуы мүмкін. Эхографиялық зерттеулер көптеген науқастарда операциядан кейін костохондральды біріктірудің жіті бұрылысы және батырманың жанындағы қабырға сүйектерінің сынуы сияқты өзгерістерді көрсетті. Мұндай өзгерістер, әсіресе, 10 жастан асқан немесе кеуде сүйегінің жоғары көтерілуіне ұшыраған науқастарда байқалды. Алты апта бойы дене белсенділігін шектеу керек (яғни жүгіру немесе күшті дене белсенділігінен аулақ болу, ал салмақ көтеру 10 фунтқа дейін шектелуі керек). Жүру және тыныс алу жаттығулары айығуға көмектеседі. Кейде салмақпен жаттығуды үш айға дейін шектеу немесе тоқтату ұсынылады. Сондай-ақ, контактілі спорт түрлерінен аулақ болу ұсынылады. Алайда, жүрек-өкпе жүйесін жандандырған науқастарда нәтижелер жақсы сақталуына байланысты аэробикалық спорт түрлерін жасауға кеңес беріледі. Науқастардың дене қабілеттерін толық қалпына келтіруге он айға дейін уақыт қажет болуы мүмкін. Алайда, көптеген жағдайларда науқастар шамамен алты айдан кейін операцияға дейінгі физикалық жағдайына оралады. Көптеген науқастар осы уақытта жұмысқа оралуды таңдайды. Осы физикалық айығуға қарамастан, науқастарға батырма алынғанға дейін контактілі спорт сияқты физикалық жағдайлардан аулақ болу ұсынылады. Көптеген Pectus Excavatum ауруы бар науқастарда психологиялық белгілер байқалады. Көптеген адамдар үшін бұл Нус процедурасын жасаудың басты себебі болып табылады. Бұл психологиялық симптомдардан айығуға да уақыт кетеді, бірақ көптеген науқастар операцияның нәтижесін байқағаннан кейін бірнеше аптадан кейін сенімділік пен өзін-өзі бағалаудың жақсарғанын айтады. Ақырында, барлық дерлік науқастар операциядан толық айыққаннан кейін өздерінің сенімділігі мен дене бейнесінің айтарлықтай жақсарғанын сезінеді.

Сызықтарды алып тастау

Екі-төрт жылдан кейін хирургиялық тот баспасы пациенттің кеудесінен алынып тасталады. Бұл процедура шамамен тоқсан минутқа созылады. Пациенттің баспаны алып тастау процедурасынан кейін ауруханада қалған уақыты, баспаның айналасындағы жаңа сүйек тінінің өсу мөлшеріне байланысты өзгереді. Сәйкесінше, уақыттың ұзақтығы бірнеше сағаттан бірнеше күнге дейін, тіпті бір аптаға дейін созылуы мүмкін.

Асқынулар

Процедура кезінде жүрек пен өкпеге иатрогендік зақым келтіру мүмкіндігі бар. Хирургиялық топ бұл тәуекелді азайту үшін көбінесе камераларды (скоптарды) пайдаланады. Абразия немесе тесілудің ықтималдығы өте төмен. Кеудеде ауа жиналу (пневмоторакс) – ең көп кездесетін асқынулардың бірі. Кеуде дренажы қажет болуы мүмкін, немесе қарқынды тыныс жаттығулары мен қатаң бақылау жеткілікті болуы мүмкін. Стабилизаторлар мен PDS тігістерін қолданғанда, арқалықтың орын ауысуы сирек кездеседі. Егер осы бекіту әдістері қолданылмаса, арқалықтың орын ауысуы мүмкін. Бұл қатты ауыруға себеп болуы мүмкін және араласуды талап етеді: арқалықты алып тастау немесе арқалықты бекіту арқылы қайта орналастыру. Пациенттер операцияға дейін егер операциядан кейін арқалық орын ауысса, дереу екінші операция қажет болатынын білуі керек, бұл пациент әлсірегендіктен және ауырғандықтан қалпына келуді одан да қиындатады. Автокөлік апаты сияқты күшті жарақаттар арқалықты орын ауыстырып, қатты ауыруға әкелуі мүмкін. Сондықтан операциядан кейін алты аптаға дейін жүргізуге шектеу қойылады, себебі кенеттен қорғаныс әрекеті, мысалы рульді күшпен бұру, арқалықты орын ауыстыруы мүмкін. Басқа да асқынуларға гемоторакс, плевралық эффузия, перикардит, жара инфекциясы, пневмония және туылған сколиоз жатады. Пневмонияны болдырмау үшін белсенді спирометрия қолданылады. Кейбір пациенттер тот баспайтын болаттың құрамындағы бір компонентке аллергиялық реакция береді. Осы себепті, операциядан бұрын аллергия тестілеуі міндетті түрде жүргізіледі. Аллергия анықталған жағдайда титан арқалық қолданылады. Үлкен балалар да ауыру мен шектеулер салдарынан бірнеше ай бойы емделу кезеңінде өзгерген денелеріне бейімделуде қиындықтарға тап болуы мүмкін.