19 ғасырдағы Египет білім реформаторы Әли Паша Мұбарак
Ali Pasha Mubarak
Әли Паша Мұбарак – 19 ғасырдағы Египет реформаторы, білім және қоғамдық жұмыс министрі. Қайыр қаласын жаңғыртуға, Египеттің білім жүйесін құруға үлкен үлес қосты. Кітапхана құрылысына да атсалысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
19 ғасырдағы Мысыр білім реформаторы Әли Паша Мубарак (على مبارك, 1823 немесе 1824 жылы туылған, 14 қараша 1893 жылы қайтыс болған) – 19 ғасырдың екінші жартысында Мысырдың қоғамдық жұмыстар және білім министрі болған. Ол Мысырдың 19 ғасырындағы ең ықпалды және талантты реформаторларының бірі саналады. Әли Мубарак Каир қаласының сырт келбетін жаңартуға қосқан үлесімен және Мысырдың қазіргі заманғы білім беру жүйесін құруымен әйгілі. Оның ең танымал еңбегі – «әл-Хитат әл-Тауфиқия әл-Жадид» (الخطط التوفيقية الجديدة; сол кездегі Мысыр билеушісі Тауфиққа сілтеме жасай отырып, «Тауфиқтың жаңа жоспарлары») – Мысырдың ірі қалалары мен ауылдарының көше-көше сипаттамасын қамтиды. Сонымен қатар, ол 1870 жылдар шамасында Мысыр Ұлттық кітапханасы мен мұрағатының құрылуына мұрындық болды, ол ең ірі және ең көне мемлекеттік кітапханалардың бірі болып табылады.
Egyptian education reformer in 19th century
Ali Pasha Mubarak (على مبارك, born 1823 or 1824 died on 14 November 1893) was an Egyptian public works and education minister during the second half of the nineteenth century. He is often considered one of the most influential and talented of Egypt's 19th century reformers. Ali Mubarak is known for his contribution in the reconstruction of Cairo's landscape and for founding Egypt's modern educational system. His most famous work is titled al Khitat al Tawfiqiyya al Jadida (الخطط التوفيقية الجديدة; Tawfiq's New Plans, referring to Egypt's ruler at the time), which provides a detailed, street by street description of Egypt's major cities and villages. He also contributed to the start of the Egyptian National Library and Archives around 1870 which is one of the largest and oldest government libraries.
Ерте өмір
Әли Мұбарак 1823 жылы Дакалия губернаторлығының Брембел әл-Гадида ауылында дүниеге келген. Әли Мұбарак бай отбасынан шыққан жоқ, бірақ ол жергілікті қади, имам және хатибтерді даярлайтын Мәшайх әулетінің мүшесі болды. Ол екі жыл бойы Парижде оқыды, содан кейін Мецте артиллерия және инженерлік іс мектебінде білім алды. 1849 жылы туған еліне оралғаннан кейін артиллерия мектебінде нұсқаушы болып жұмыс істеді. 1850 жылы ол мемлекеттік мектептердің барлық жүйесіне директор болып тағайындалған алғашқы египеттік мұсылман болды. Бұл оның "шамамен қырық жылға созылған, білім, қоғамдық жұмыстар және теміржол министрліктеріне басшылық еткен көрнекті мемлекеттік қызмет жолының" бастауы болды. Әли Мұбарак жүйені өзгертуге бекінді және Каирдегі жаңа заманауи мектепте оқуға ұмтылды, онда студенттерге түрік тілі, арифметика және жазу оқытылды. Мұбарактың Египет үкіметіндегі мансабы 1849 жылы Египетке оралғаннан кейін басталды. Мұхаммед Әли билігі тұсында атқарушы биліктің құрамында алты департамент құрылды: Теңіз департаменті, Соғыс департаменті, Қаржы департаменті, Өнеркәсіп департаменті, Білім департаменті және Сыртқы істер департаменті. Ол 1849 жылы қайтыс болғаннан кейін төрт жаңа департамент ашылды: Ішкі істер департаменті, Қоғамдық жұмыстар департаменті, Әділет департаменті және Ауыл шаруашылығы департаменті. Әли Мұбарак мемлекеттік білім беру жүйесінің директоры лауазымына тағайындалды. Ол осы лауазымда төрт жыл бойы жұмыс істеді және көптеген білім беру реформаларын енгізді. Үкіметтің қолдау көрсеткен атқарушы органының арқасында Әли Мұбарак білім беру саласында бірқатар реформаларды жүзеге асыра алды. Оның табысты жобаларының бірі – студенттер мен әскери шенеуніктерге еуропалық теориялар мен соғыс тарихын үйренуге мүмкіндік беретін мектептерді дамыту болды. Жаңа египеттік мектеп жүйесі студенттерге жаңару туралы жаңа идеяларды үйретуде маңызды рөл атқарды.
Ali Mubarak was born in Brembel Al Gadidah village in the Dakahlia Governorate in 1823. Ali Mubarak did not come from a wealthy family, however, he was a part of the Mashayikh family that was known to produce the local Qadi, Imam, and Khatib. He studied in Paris for two years and directly after that in Metz at the École d'application de l'artillerie et du génie He returned to his homeland in 1849 and was given an instructors position in the artillery school. After this in 1850, he became the first native Egyptian Muslim to be appointed the director of the entire system of government schools. This marked the beginning of his "rich career of public service that spanned nearly four decades and included appointments as head of the ministries of education, public works, and railways." Ali Mubarak was determined to change the system and then aspired to attend a new modern school in Cairo where students were taught Turkish, arithmetic, and writing. Mubarak's career with the Egyptian government began upon his return to Egypt in 1849. Muhammad Ali of Egypt established six departments as part of the executive branch during his rule; Department of Marine, Department of War, Department of Finance, Department of Industry, Department of Education, and Department of Foreign Affairs. After his death in 1849, four new departments were created: the Department of Interior, Department of Public Works, Department of Justice, and Department of Agriculture. Ali Mubarak was awarded the position of director of the government education system. He remained in that position for four years and was responsible for introducing many education reforms. With a supportive executive branch of government, Ali Mubarak was able to enact a number of education reforms. One of his successful projects was the development of schools for students and military officers to learn European theories and histories of warfare. The new Egyptian school system was an influential system for teaching students new ideas about modernization.
Мемлекеттік жұмыстар департаменті
Әли Мұбарактың Мысырды жаңғыртуға бағытталған күш-жігері білім беру саласынан асып түсті. 1800 жылдардың соңында Әли Мұбарак Каир қаласының қазіргі заманғы жоспарының негізін қалауда маңызды рөл атқарды. Каир қаласы 1800 жылдары ауқымды жаңғыру процесіне түсті. 1847 жылы Мысыр әлі де Осман империясының құрамында саналды. Мысырдың тәуелсіздігі болғанымен, түрік азшылығы аймақты басқарды. XIX ғасырдың соңында Мысыр Осман империясының бөлігі болып есептелді, бірақ бұл жолы тікелей британдықтардың ықпалында болды. Мысырдың Еуропамен (көбінесе Ұлыбритания мен Франциямен) арадағы қарым-қатынасы жаңғыру процесіне түрткіс болды. 1867 жылы Парижде өткен Дүниежүзілік көрме Каир қаласының дамуына зор әсер етті. Париждің Дүниежүзілік көрмесі заманауи қаланың қандай болу керектігі туралы түсінік қалыптастыруға негіз болды. Исмаилға көрме үлкен әсер етті. Мысырға оралғаннан кейін Исмаил Әли Мұбаракқа Мемлекеттік жұмыстар министрлігінде басшылық лауазым берді. Министрлік басшысы ретінде Әли Мұбарак Каирді еуропалық үлгіде жаңғыртуға жауапты болды. Мұбарак пен оның командасы тез арада қазіргі Каирдің жобасын жасады. Олар қаланың басты мәселесі – жол жүру қиындығын анықтады. Каирде ат-арбалардың саны жылдам өсіп, көшелер қарама-қарсы бағытта келе жатқан көптеген арбаларды қабылдауға жеткіліксіз болды. Мұбарак пен оның командасы 1875 жылы Каирде тоғыз жүзден астам ат-арба және қала көшелерін толықтырып жатқан он сегіз жүзден астам көлік құралы бар екенін есептеді. Қаладағы жол жүру мәселесін шешу үшін Мұбарак жол жиегіндегі ғимараттарды бұзу арқылы Каирдегі жолдарды кеңейтуді жоспарлады. Бір жағдайда екі шақырымдық тас жол салу үшін төрт жүзге жуық ірі үй, үш жүзге жуық шағын үй, дүкендер мен мешіттер бұзылды. Еуропалық көшелердің үлгісімен жолға тротуарлар, газ шамдары және бұталар орнатылды. 1900 жылға қарай Каирде ауқымды жаңғыру жобасы жүзеге асырылды, бірақ қаланың кейбір аудандарына жаңғырту әрекеттері тиіспеді. Каир ескі және жаңа қалаларға бөлінді. Қаланың қазіргі заманғы бөлігі батыс және солтүстік жақта орналасқан және әлеуметтік-экономикалық жағынан ескі қаладан мүлдем өзгеше болды. Мысыр элитасының көпшілігі елдерінің еуропалық бейнесін жасауға ұмтылса, еуропалықтар Мысыр арқылы саяхаттағанда экзотикалық нәрселерді көруге ниеттенді. Әли Мұбарак көп уақытын Мемлекеттік жұмыстар министрлігінде жұмыс істегенмен, Білім беру министрлігімен де жұмысын жалғастырды. Мысыр үкіметімен жұмыс істегеннен бөлек, Әли Мұбарак әскери инженерия, білім беру теориясы туралы көптеген еңбектер жазды, сондай-ақ «Аль-Хитат әл-Тауфиқия» атты энциклопедия жазды.
Ali Mubarak's emphasis on modernizing Egypt went beyond education. During the late 1800s, Ali Mubarak played a major role in creating the outlines for the modern city layout of Cairo. The city of Cairo underwent a major modernization process during the 1800s. In 1847, Egypt was still considered to be a member of the Ottoman Empire. Even though Egypt was fairly autonomous, the elite Turkish minority, ruled the region. By the end of the nineteenth century Egypt was still considered to be a part of the Ottoman Empire, however, it was more directly ruled and influenced by the British. Egypt's relationship with Europe, (mostly Britain and France), was a catalyst for modernization. The Exposition Universelle in Paris in 1867 was a major influence on the development of the city of Cairo. The Paris Exposition Universelle laid the foundation for the idea of what constituted a modern city. Ismail was greatly affected by the Exposition. Shortly after he arrived back in Egypt, Ismail gave Ali Mubarak the head position in the Ministry of Public Works. As head of the ministry, Ali Mubarak was responsible for modernizing Cairo in a European style. Mubarak and his team quickly worked together to create a blueprint for modern Cairo. They quickly identified what they believed to be the main hindrance of the city of Cairo, traffic. The use of carriages was quickly expanding in Cairo and the streets were not wide enough to accommodate so many carriages traveling in opposite directions. Mubarak and his team estimated that there were over nine hundred carriages in Cairo in 1875 and more than eighteen hundred transport cars clogging the streets of the city. In order to address the increasing traffic in the city, Mubarak planned to widen roads in Cairo by demolishing buildings on the sides of the roads. In one case, about four hundred large houses, three hundred small homes, as well as shops and mosques were demolished to make room for a two kilometer highway. Inspired by the streets of Europe, the highway was finished with sidewalks, gaslights, and shrubbery. By the year 1900, Cairo had undergone a vast modernization project, however, some areas of the city were untouched by the modernization attempts. Cairo became divided into an old and a new city. The modern region of the city lay to the west and north and was radically different socially and economically from the old city. While many of the elites in Egypt desired to create a European image of their country, Europeans desired to see the exotic when they traveled through Egypt. Although Ali Mubarak spent a lot of his time working with the Ministry of Public Works, he continued to work with the Ministry of Education. Outside of his work with the Egyptian government, Ali Mubarak also found time to write extensively on military engineering, educational theory, as well as writing an encyclopedia called, al Khitat al Tawfiqiyah.
Жазбалар
Көптеген адамдар Әли Мубаракты египеттік тарихшылардың алғашқысы деп санайды, оның ықпалды жазбаларының арқасында. Ол өз еңбегінде жаңа ғылыми зерттеулерге сілтеме жасайды және еуропалық зерттеулерді пайдаланады, ал еңбегі толығымен араб тілінде жазылған. Әли Мубарак, ең белгілісі, жиырма томдық "Әл-Хитат әл-Тауфиқия" жинағын аяқтағанымен танымал. "Әл-Хитат" еңбегінде Әли Мубарак Каир қаласының тарихи және топографиялық сипаттамасын береді. Ол Каир қаласындағы ғимараттар мен көшелердің орналасқан жерлерін өте егжей-тегжейлі сипаттайды. Алайда, Каирдегі орналасқан жерлерді жіктеумен және реттеумен қатар, Әли Мубарак Каирдегі мекемелерге де түсініктемелер береді. "Әл-Хитат" еңбегін ұйымдастырғанда Әли Мубарак Каир қаласының тарихын династиялар бойынша бөліп қарастырды. Ол Каирдің 19 ғасырдың екінші жартысындағы дамуын позитивті прогресс ретінде бағалап, Осман империясының билігінде болған кездегі қаланың жағдайын сынады. Оның пікірінше, Осман империясы үкіметтің көп бөлігін бақылауда ұстаған кезде қалаға жеткілікті көңіл бөлмеген. Көшелер, ғимараттар мен алаңдар тиісінше күтілмегендіктен, қаланың көп бөлігінде көп мөлшерде шаң мен жағымсыз иістер пайда болды. Мұбарак мұны денсаулық сақтау мәселесі деп есептеді және өзінің жазбаларында заманауи қаланың қажеттігін үнемі атап өтті.
Ali Mubarak is considered by many to be “Pioneer among Egyptian historians” because of his influential writing. He cited new scientific research and draws upon European research in his work which is completely written in Arabic. Ali Mubarak is perhaps most well known for his completion of the twenty volume “Al Khitat al Tawfiqiyah.” In al khitat, Ali Mubarak gives a historical and topographical description of Cairo. He gives a very detailed description of the locations of the buildings and streets of Cairo. However, in addition to classifying and ordering the locations of Cairo, Ali Mubarak also provides a commentary on institutions in Cairo. In organizing al Khitat, Ali Mubarak organized the history of Cairo into dynasties. He saw the development that Cairo experienced in the second half of the nineteenth century as positive progress while criticizing the state of the city when it was under Ottoman rule. In his opinion, the Ottomans did not take sufficient care of the city when they controlled most of the government. Streets, buildings, and squares were not adequately taken care of resulting in copious amounts of dust and odors overtaking many parts of the city. Mubarak believed this to be a health concern and emphasized the need for modern city throughout his writings.
Али Мубарактың ежелгі Мысырға деген қызығушылығы
XIX ғасырдың соңында Мысырда ежелгі Мысыр тарихына қызығушылық қайта жандана бастады. Мысыр зиялылары еуропалық ғылымдарды ежелгі Мысыр тарихын зерттеумен біріктіруге ұмтылды. Олар ғылымды пайдаланып ежелгі Мысыр өркениетін түсіндіру арқылы мысырлықтардың өздерінің бірегей тарихына деген мақтаныш сезімі мен оң көзқарасын қалыптастыруға үміттенді. Ғалымдар Мысырдың ұзақ тарихындағы дамуын көрсетуді де мақсат етті. Көптеген мысырлықтар фараондар мен олардың мемлекеттерінің қалдықтарын қасиетті деп есептеді. Әли Мубарак Мысырдың өткенін білуге шақырды. Ол әр адам өз қоғамының тарихын білуі керек деп сенді. Оның пікірінше, қоғамның ата-бабаларының өміріне бейжай қарау және білуден бас тарту болашаққа жағымды үлкен әсер ете алмайды. Тек өткенді бөлісу және бағалау арқылы ғана ел бірлесе өсе алады. Көбірек зиялылар Мысырдың ежелгі тарихын зерттеп, оны жазып, сөйлеген сайын, өткен шақ ұлттық сезімдердің көзіне айналды. Әли Мубарак және оның әріптестері атқарған жұмыс ХХ ғасырда Мысыр ұлтшылдығының негізін қалады.
During the late nineteenth century, Egypt experienced a reawakening of interest in the history of ancient Egypt. Egyptian intellectuals worked to integrate European sciences with the study of ancient Egyptian history. They hoped that by using science to explain ancient Egyptian civilization a sense of pride and positive understanding could be fostered amongst Egyptian for their unique history. The scholars also hoped to illustrate the progress that Egypt experienced over its long history. Many Egyptians viewed the pharaohs and the physical remnants of their kingdoms as sacrilegious objects. Ali Mubarak encouraged seeking knowledge of Egypt's past. He believed that everyone should be knowledgeable about the history of his or her community. He believed that ignorance and indifference of the lives of a community's ancestors cannot foster positive growth for the future. It is only possible for a country to grow together by sharing and appreciating the past. As more intellectuals studied Egypt's ancient history and wrote and spoke about it, the past became a source for nationalistic sentiments. The work that Ali Mubarak and his colleagues undertook laid the foundations for territorially defined Egyptian nationalism in the twentieth century.
Әл-Хитат
Әли Мубарак өзінің қоғамдық өмірдегі белсенді рөлі және араб тіліндегі көптеген жарияланымдары арқылы Мысырда ұлтшылдық сезімдерін қалыптастыру процесіне зор үлес қосты. Әли Мубарак түрлі журналдарда, басылымдарда және кітаптарда еңбектерін жариялады, онда ғылым, білім беру, сот жүйесі, аудармалар және саяси талдаулар сияқты тақырыптарды қамтыды. Дегенмен, оның ең танымал еңбегі – «Әл-Хитаат әл-тавфиқия әл-жадид». «Әл-Хитаат» – Мысырдың географиясы, топографиясы және тарихы туралы мәліметтер жинақталған жиырма томдық еңбек. Ол әдебиет, тарих және ғылым салаларындағы ақпаратты энциклопедиялық форматта біріктірді. «Әл-Хитаат» Әли Мубарактың ең маңызды жетістігі деп есептеледі. Жиырма томдық шығармасының барысында Мубарак тарих пен географияның байланысын көрсетеді және осы байланысты Мысырдың ұлттық санасын қалыптастыру үшін пайдаланады. «Әл-Хитаат» кітабында Әли Мубарак біліммен бірге техникалық прогресс пен материалдық игіліктер келеді деп мәлімдейді, бұл өз кезегінде «өздік құрмет, отансүйгіштік мақтанышы және билікке бағыну» сезімдерін тудырады. Ол білімнің Мысырды дамытудың басты кілті екеніне сенді.
Ali Mubarak was a major contributor the process of creating sentiments of nationalism in Egypt through his active role in the public sphere and his many publications in Arabic. Ali Mubarak published work in a number of magazines, journals, and books and covered topics from science, education, justice, translations, and political commentaries. However, his most famous work is Al Khitat al tawfiqiyya al jadida. Al Khitat is a twenty volume work that contains information on the geography, topography, and history of Egypt. It brought together information on literature, history and science in en encyclopedic format. Al Khitat is considered to be Ali Mubarak's biggest achievement. Throughout the twenty volumes, Mubarak illustrates the interconnectedness of history and geography and uses the relationship between the two to create a national identity for Egypt. In al Khitat, Ali Mubarak emphasizes his belief that with knowledge comes technical progress and material affluence which in turn produced "self respect, patriotic pride, and deference to authority." He believed that education was the key to advancing Egypt .
Әли Мұбарактың әл-Азхарды сынға алуы
Білім министрлігінің басшысы ретінде Әли Мубарак Мысырдағы білім туралы көп жазды. Ол ғылым мен ағартушылық философияға баса назар аударған еуропалық білім беру үлгілерінің жақтасы болды және Мысырдағы білім беруді көп сынға алды. Мысырдағы ең көне білім беру ошақтарының бірі – әл-Азхар, исламды зерттеу орталығы. Әли Мубарак әл-Азхарды Мысыр тарихының және ұлттық сананың маңызды бөлігі деп есептеді, өйткені ол ғасырлар бойы мысырлықтарды тәрбиелеуде маңызды рөл атқарды. Дегенмен, Әли Мубарак әл-Азхарды жаңарту уақыты жеткенін ойлады. XIX ғасырда Мысыр үкіметі жүзеге асырған реформалар аясында Әли Мубарак әл-Азхардың да жаңаруын күтті. Әли Мубарак әл-Азхардың дәстүрлі білім беру жүйесін қатаң сынады. Ескі дәстүрлі жүйеде студенттерден емтихан тапсыру талап етілмейтін, ал әл-Азхарды кім бітіргенін анықтайтын ресми процедура болмады. Әл-Азхарда оқытушы болғысы келген студенттер сабақ беруге дайын деп есептелгенше ұстазының жетекшілігінде білім алды. Студенттердің оқу үлгерімін бақылауға арналған ешқандай жүйе болған жоқ. Білім алу толығымен студенттердің ынтасына байланысты болды. Әли Мубарак әл-Азхар ұсынған рухани сабақтарды жоғары бағаласа да, университеттегі құрылымның болмауы тәртіпсіздікке, әдепсіздікке, мақтанға және ұсақ мінезге әкелетініне сенді, ал қазіргі Египет мемлекетінің рухани бірегейлігі мен тұлғасын қайта жаңарту үшін жүйе реформалануы керек болды. Әли Мубарактың әл-Азхарға қатысты басты алаңы – оның заманауи білім беру мекемесі сияқты көрінбеуі еді. Ол әл-Азхарды қазіргі Мысырда маңызды орынға ие деп санамады. Болашақ мысырлық ұрпақтардың табысқа жетуі үшін оларға дұрыс білім қажет болды. Әли Мубарак оқу орындарын Еуропаның тәжірибесін оқытуға және студенттерге египет қоғамының өнімді мүшелері болуға мүмкіндік беруге шақырды.
As the head of the Department of Education, Ali Mubarak wrote extensively on education in Egypt. He was an advocate for European styles of education with a focus on science and enlightenment philosophy and wrote many criticisms of education in Egypt. One of the oldest educational institutions in Egypt is al Azhar, a center for learning about Islam. Ali Mubarak viewed al Azhar as a significant part of the Egyptian history and identity because of its prominent role in educating Egyptians for centuries. However, Ali Mubarak believed that the time had come for al Azhar to modernize. With the reforms undertaken by the Egyptian government during the nineteenth century, Ali Mubarak thought that it was only to be expected that al Azhar modernized as well. Ali Mubarak was very critical of the traditional education system that al Azhar used. The old traditional system did not require students to take exams and did not have a formal system to determine who graduated from al Azhar. Students who wished to become teachers at al Azhar studied under a teacher until they were thought to be ready to begin teaching to a class. There was no method in place to monitor the academic progress of the students. Learning was entirely dependent on the motivation of the university students. Ali Mubarak highly regarded the spiritual lessons offered by al Azhar but believed that the lack of structure in the university fostered undisciplined behavior, immorality, pride and pettiness and the structure needed to be reformed to recreate and mold the moral identity and personality of the modern state of Egypt. Ali Mubarak's primary concern regarding al Azhar was its lack of appearance of being a modern educational institution. He did not see al Azhar as holding an important position in modern Egypt. In order for future generations of Egyptians to be successful, they needed to have the right education. Ali Mubarak encouraged institutions to teach information produced by Europe and give students the opportunity to become productive and important members of Egyptian society.