Кіріспе

Бұл компьютерлерді құру, дамыту және олардың мүмкіндіктерін көздеуде маңызды жаңалықтар жасаған адамдардың тізімі.

Басты жолшылар

Жетістік күні 1977 Адельман, Леонард Ашыққан үлес қосып, ашық кілтті криптографияны практикада пайдалы етті. 1944 Айкен, Говард Гарвард Марк I-ді ұсынды және жобалады. 830~ Аль-Хорезми «Алгоритм» термині Аль-Хорезмидің «Инду цифрларымен есептеу» кітабында танымал болған индус-араб цифрларымен арифметика жасау әдісі – алгоритмнен шыққан. 1970, 1989 Аллен, Фрэнсис Е. Биттік векторлық белгілеуді және бағдарлама басқару ағыны графиктерін жасады; алғашқы әйел IBM Fellow (1989); ACM Тьюринг сыйлығының алғашқы иегері (2006). 1939 Атанасов, Джон Атанасов-Берри компьютері деп аталатын алғашқы электрондық цифрлық компьютерді жасады, бірақ ол бағдарламаланатын да, Тьюринг толықты да емес. 1822, 1837 Бэббидж, Чарльз Бағдарламаланатын мақсаттағы компьютер тұжырымдамасын ойлап тапты; Аналитикалық қозғалтқышты жобалады және аз қуатты механикалық калькулятордың прототипін жасады. 1973 Бахман, Чарльз Деректер базасы технологиясына үлкен үлес қосты. 1954, 1963 Бэкус, Джон FORTRAN (Формулалық аударма) – алғашқы практикалық жоғары деңгейдегі бағдарламалау тілін жасаған және ресми тілдің синтаксисін сипаттайтын Бэкус-Наур формасын жасаған командаға жетекшілік етті. 850~ Бану Муса Бірінші бағдарламаланатын машинаны – автоматты флейта ойнағышты сипаттаған «Тапқыр құрылғылар кітабын» жазған үш бауыр. 1960–1964 Баран, Пол Қазіргі заманғы компьютерлік желілерде, соның ішінде Интернетте қолданылатын цифрлық пакеттік коммутация тұжырымдамасын екі тәуелсіз ойлап тапқандардың бірі. Ақпаратты «хабарлама блоктарына» бөлу және оларды таратылған желілер арқылы жіберу туралы бірнеше хабарлама мен мақала жариялады (1960–1964). 1874 Бодо, Эмиль Француз телеграф инженері; цифрлық байланыстың алғашқы құралы – Бодо кодына патент алды. Модем жылдамдығының бірлігі бод оның құрметіне аталды. 1960-жылдар Бауэр, Фридрих Л. Эдсгер В. Дикстрамен бірге өрнектерді бағалау үшін стек ұсынды. Компьютерлік ғылымды ғылымның тәуелсіз саласы ретінде орнатуға ықпал етті; бағдарламалық инженерия терминін енгізді. Сандық талдау, бағдарламалау тілдерін түсіндіру және аудару негіздері, бағдарламаны әзірлеу жүйесі, бағдарламаны түрлендіру және криптология салаларына үлес қосты. 1953 Беллман, Ричард Э. Динамикалық бағдарламалауды енгізген американдық қолданбалы математик (1953). 2018 Бенгио, Йошуа; Хинтон, Джеффри; Лекун, Ян Терең нейрондық желілерді есептеудің маңызды бөлігіне айналдырған тұжырымдық және инженерлік жаңалықтар. 1995 Блум, Мануэль Есептеу күрделілігі теориясының негіздеріне және оның криптография мен бағдарламаны тексеруге қолданылуына үлес қосты. 1966 Бём, Коррадо Құрылымдық бағдарламалау тұжырымдамасын теориялық тұрғыдан түсіндірді. 1847, 1854 Буль, Джордж Буль алгебрасын формалдастырды, ол цифрлық логика мен компьютерлік ғылымның негізі. 1947 Бут, Кэтлин Алғашқы ассемблер тілін ойлап тапты. 1969, 1978 Бринч Хансен, Пер RC 4000 көп бағдарламалық жүйесін жасады, ол операциялық жүйе ядросы және саясат пен механизмнің бөлінуі туралы түсінікті енгізді; алғашқы микроядро архитектурасы. Тони Хоармен бірге мониторды жасады және алғашқы мониторды жасады. RC 4000-де қашықтан процедура шақырудың алғашқы түрін іске қосты. 1959, 1995 Брукс, Фред IBM System/360 және OS/360 жобаларының менеджері; «Мифтік адам айы» авторы. 1908 Брауэр, Люитцен Эгбертус Ян Интуиционистік логиканың негізін қалады, кейіннен дәлелдеуші көмекшілерде кеңінен қолданылды. 1954 жылы Беркс, Артур Дон Уоррен және Джесси Райтпен бірге 1954 жылы кері поляк белгісін ұсынды, 1941 жылы Конрад Цузе өзінің Z3 бағдарламасында постфикс белгісін бұрын қолданғанын білмеді, кейін Фридрих Л. Бауэр мен Эдсгер В. Дикстра өз бетінше стектерде қолдану үшін қайта ойлап тапты. 1930 Буш, Ванневар Аналогты есептеудің ізашары; Memex тұжырымдамасының бастамашысы, ол Гипертексттің дамуына әкелді. 1951 Каминер, Дэвид Джон Пинкертонмен бірге J. Лайонс және Co үшін LEO компьютерін, алғашқы бизнес компьютерін жасады. 1974 Катмулл, Эдвин Компьютерлік бейнелеу (CGI) және 3D графиканың ізашары, текстуралық карталау, Catmull Clark бөлініс бет алгоритмін (Джим Кларкпен) және Catmull Rom сплинын (Рафаэль Роммен) жасады. «Pixar» компаниясының вице-президенті және негізін қалаушыларының бірі. 1978 Серф, Винт Боб Канмен бірге Интернет және басқа компьютерлік желілердің негізгі деректер байланыс протоколдарын (TCP/IP) жобалады. 1956 Чомски, Ноам Компьютерлік ғылымға лингвистика саласындағы жұмысымен үлес қосты. Чомски иерархиясын жасады, ол бағдарламалау тілінің теориясына және компьютерлік ғылымның басқа салаларына тікелей әсер етті. 1936 Шіркеу, Алонзо Теориялық компьютерлік ғылымға, әсіресе, ламбдалық есептеу түрінде үлкен үлес қосты. Алан Тьюрингтен тәуелсіз түрде қазіргі кезде Чёрч-Тьюринг тезисі деп белгілі нәрсені формулирледі және бірінші ретті логика шешілмейтінін дәлелдеді. 1962 Кларк, Уэсли А. LINC-ті жобалады, жеке пайдаланушылар үшін бағасы төмендетілген және өлшемдері кішірейтілген алғашқы функционалды компьютер (1963). Оның көптеген мүмкіндіктері жеке компьютерлердің маңызды элементтерінің прототиптері болып саналады. 1981 Кларк, Эдмунд М. Бағдарламалық және аппараттық құралдардың формальды тексеруін және модельдеуін жасады, E. Аллен Эмерсонмен бірге. 1987 Кок, Джон Компилятор дизайны мен теориясына, үлкен жүйелер архитектурасына және қысқартылған нұсқаулар жиынтығын (RISC) дамытуға үлкен үлес қосты. 1970 Кодд, Эдгар Ф. Деректерді басқарудың реляциялық моделін ұсынды және формалдастырды, реляциялық деректер базасының теориялық негізі. 1971 Конвей, Линн Көп шығару мүмкіндігі бар суперскалярлық архитектура, динамикалық нұсқауларды жоспарлау. 1967 Кук, Стивен NP толықтығын формалдастырды, бұл есептеу күрделілігі теориясында көптеген зерттеулерге түрткі болды. 1965 Кули, Джеймс Джон В. Тукимен бірге жылдам Фурье түрлендіруін жасады. 1944 Кумбс, Аллен Марк II Colossus компьютерлерін жобалады және құрды; әлемдегі алғашқы электрондық цифрлық есептеу құралы болған Марк I нұсқасын басып озды. 1989 Корбато, Фернандо Дж. CTSS және Multics жүйелеріндегі үлкен, көп пайдаланушылы, уақытты бөлісу және ресурстарды бөлісу компьютерлік жүйелерін ұйымдастыру және дамытудағы пионерлік жұмысы. 1964–1996 Крей, Сеймур Он жылдар бойы әлемдегі ең жылдам компьютерлер сериясын жобалады; және олардың көптерін салған Cray Research компаниясын құрды; суперкомпьютер индустриясын құрғандық үшін мақталады. 1978, 1993 Катлер, Дэвид Н. Digital Equipment Corporation және Microsoft компанияларындағы жұмысы арқылы операциялық жүйе дизайнындағы маңызды пионер, онда ол VMS және Windows NT ядроларын жасаудың жетекші инженері болды. 1962 Даль, Оле Йохан Кристен Нюгардпен бірге алғашқы объектіге бағытталған тіл SIMULA-ны ойлап тапты. 1965 Дэвис, Дональд Қазіргі заманғы компьютерлік желілерде, соның ішінде Интернетте қолданылатын цифрлық пакеттік коммутация тұжырымдамасын екі тәуелсіз ойлап тапқандардың бірі. Деректерді байланыс желілері үшін тұжырымдаманы ойлап тапты және атады (1965–66). 1970 жылдардағы көптеген кең аумақты пакеттік коммутациялық желілер, соның ішінде ARPANET, оның 1965 жылғы бастапқы дизайнына «барлық жағынан дерлік» ұқсас болды. 1976 Диффи, Уитфилд Қазіргі криптографияға үлкен үлес қосты. Диффи мен Хеллманның 1976 жылғы «Криптографиядағы жаңа бағыттар» мақаласы ашық кілтті криптография және цифрлық қолтаңба идеяларын ұсынды, бұл бүгінгі күні Интернетте қолданылатын қауіпсіздік протоколының негізі. 1968 Дикстра, Эдсгер В. Ең қысқа жол алгоритмін ойлап тапты; құрылымдық бағдарламалау терминін енгізді; семафорды ойлап тапты; GOTO операторы зиянды деп атап көрсетті. 1918 Экклс, Уильям және Джордан, Фрэнк Уилфред «Бистабиль флип-флоп» деп аталатын Экклс-Джордан триггерлік схемасына патент алды, ол барлық цифрлық жад ұяшықтарының құрылыс блогы. Вакуумдық түтіктерден жасалған олардың тұжырымдамасы Colossus кодты бұзу құралын жасауда маңызды рөл атқарды.