Кіріспе

К. Шаранаппа Ешвараппа (10 маусым 1948 жылы туған) – үнді саясаткері және Бхараттия Джаната партиясының жетекші мүшесі, Джагадиш Шеттар басқарған үкіметте Қарнатака штатының 6-шы вице-премьері болған. Ол сонымен қатар Энергетика министрі, ірі суару және су ресурстары министрі, сондай-ақ БЖП Қарнатака бөлімшесінің президенті қызметтерін атқарды. 2019 жылдың 20 тамызында Б.С. Едиюраппа басқарған БЖП үкіметіне министр ретінде тағайындалды. 2019 жылдың 20 тамызынан 2022 жылдың 14 сәуіріне дейін Қарнатака штатының ауылдық даму және панчаят радж министрі болды. 2014-2018 жылдары Қарнатака заң шығару кеңесіндегі оппозиция жетекшісі қызметін атқарды.

Ерте өмір

К. С. Эшвараппа Беллари қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Шаранаппа және анасы Бассамма 1950-ші жылдардың басында Шимоғаға көшіп келді. Оның ата-анасы Бхупалам Арека Мандиде күнделікті жалақымен жұмыс істеді. Жас Эшвараппа да ата-анасымен бірге жұмысқа баруға тырысқанда, анасы оған қарсылық көрсетіп, біліміне назар салып, қоғамда жақсы есім табуға шақырды. Бала кезінде алған осы шабыт, кейіннен оны қоғамдық қайраткер болуға жетеледі. Бала кезінде Эшвараппа спорт пен музыкаға қызығушылық танытты. Шимогадағы Ұлттық коммерциялық колледждің студенті болып оқығанда, ол RSS-тің студенттік қанаты – "Ахил Бхаратия Видьярти Паришад" (А. Б. В. П.) ұйымында белсенді жұмыс істеді. Бітіргеннен кейін Шимоға қаласында жеке бизнесін ашты. Сондай-ақ ол бұрынғы "Бхаратия Джана Сангх" ұйымының қызметіне де қатысты.

Саяси мансап

Төтенше жағдай кезінде (1975–1977) ол тұтқындалып, Беллари түрмесінде қамалды. Төтенше жағдай күшін жойғаннан кейін ол саясатта өте белсенді болды. Ол түрлі лауазымдарда жұмыс істеді және 1982 жылы БЖП-ның Шимога қалалық бөлімшесінің президенті болды. Оның жеке күш-жігері М. Ананда Раоның Шимогадан БЖП-ның алғашқы үміткері ретінде жеңіске жетуіне ықпал жасады. 1989 жылы ол Карнатака штатының заң шығарушы жиналысына Шимога округінен БЖП үміткері ретінде қатысып, сол кездегі денсаулық сақтау министрі К. Х. Шринавас сияқты салмақты қарсыласын 1304 дауыс айырмасымен жеңді. Осы жеңісінен кейін ол халыққа танымал болды және осы округтен тағы төрт рет жеңіске жетті, тек 1999 жылы бір рет жеңіліске ұшырады. 1992 жылы ол БЖП-ның штаттық бөлімшесінің президенті болды және 1994 жылғы штаттық сайлауда партияның жақсы нәтиже көрсетуіне септігін тигізді. 2000 жылы НДА үкіметі билікте болған кезде ол Орталық жібек кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. Х. Д. Кумарасами басқаратын БЖДС коалициялық үкіметінде ол Су ресурстары министрі болды. 2008 жылы Карнатака штатындағы сайлауда БЖП-ның тарихи жеңісінен кейін Б. С. Йедиюраппа үкіметінде Энергетика министрі болды. 2010 жылдың қаңтарында ол министрлік лауазымынан кетіп, биліктегі БЖП-ның Карнатака штатындағы президенті болып сайланды. Бұл қадам БЖП-ның Сиддарамайяға, осы қауымдастықтың өкіліне қарсы стратегиясы ретінде қарастырылды. 2012 жылдың шілдесінде Д. В. Садананда Гоуданың отставкасынан кейін Джагадиш Шеттар бас министр болып тағайындалды, ал Эшвараппа бас министрдің орынбасары болды. Оған сондай-ақ Кірістер және Ауылдық даму министрліктерінің басқаруы тапсырылды. Кейін ол БЖП-ның штаттық президенті лауазымынан бас тартты, оның орнына Прахалад Джоши келді. 2013 жылғы сайлауда Эшвараппа тағы да Шимога сайлау округінен бақ сынасып, 6000 дауыс айырмасымен Конгресс партиясының К. Б. Прасанна Кумарға жеңілді. 2013 жылдың сәуірінде, аз ұлт өкілдеріне қарсы «жек көруге шақыратын» сөздері айтқаннан кейін, Эшвараппаға қылмыстық іс қозғалды. Алайда, ол 2014 жылы партиясының тікелей ұсынуымен Карнатака заң шығарушы кеңесіне мүше болып сайланды және кеңестегі оппозиция жетекшісі болды. 2018 жылғы Карнатака заң шығарушы жиналысының сайлауында ол тағы да Шимогадан бақ сынасып, жеңіске жетті. Х. Д. Кумарасамидің коалициялық үкіметі құлағаннан кейін ол Ауылдық даму және Панчаят Радж министрі болып ант берді. Б. С. Йедиюраппаның отставкасынан кейін ол Басавараж Боммай үкіметінде қайтадан министрлік лауазымға тағайындалды. 2022 жылдың 14 сәуірінде Эшвараппа жол жұмыстарына ақы төленбегендіктен өз-өзіне қолы тигізген мердігер Сантош Патилдың өліміне қатысты дау туындағаннан кейін Ауылдық даму және Панчаят Радж министрі лауазымынан кетті. 2023 жылдың сәуірінде Эшвараппа сайлау саясатынан зейнеткерлікке шығу туралы хабарлады, БЖП Ұлттық президенті Ж. П. Наддаға Карнатака штатының заң шығарушы жиналысының сайлауында кез келген округтен үміткер ретінде қарастыруды сұрамау туралы хат жолдады. Баспасөз мәслихатында ол партиядағы 75 жасқа дейінгі ережені атап өтіп, партия мен басшыларға өзінің мансабында барлық мүмкіндіктерді бергені үшін алғыс айтты. 2024 жылдың наурыз айында ол ұлы Кантештің Хавериден жалпы сайлауға қатысуға рұқсат алмағанына наразылығын білдірді және партиялық әріптесі Йедиюраппаның бұл мәселеде кінәлі екенін айтты. Нәтижесінде Эшвараппа биылғы сайлауда Йедиюраппаның ұлы, БЖП-дан үміткер Б. Я. Рагавендраға қарсы Шимогадан тәуелсіз кандидат ретінде бақ сынасатынын мәлімдеді. Бұл оны 2024 жылдың сәуірінде партиядан алты жылға қууға себеп болды.

Даулар

Ешвараппаны комиссия талап ету арқылы мазалағандығын айыптаған мемлекеттік жобалардың мердігері Сантош Патил 2022 жылдың 12 сәуірінде штаттағы Удупи ауданындағы қонақүйде қайтыс табылған. Патил жақында сол кездегі ауылдық даму министрі К.С. Эшвараппаға қарсы айыптаулар таратқан, бұл жобалар үшін жасалған есеп-шоты төленбеуіне байланысты, Эшвараппа одан комиссия талап етіп мазалап отырғанын мәлімдеген. Патил сондай-ақ, егер оған бірдеңе болса, Эшвараппа жауапты болуы керек екенін айтқан. 12 сәуірде Карнатаканың бас министрі Басавараж Боммай Маңгалуру қаласында мердігердің хат қалдырып кеткені туралы хабарланған. Өзін "Хинду Вахини" деп аталатын оңшыл ұйымның ұлттық хатшысы деп таныстырған Патил, жақында премьер-министр Нарендра Модиге және ауылдық даму министрі Гирирадж Сингхке Эшвараппа мен оның серіктестері оны комиссия талап ету арқылы мазалап отырғаны туралы шағымданған. Эшвараппа Патилды білмейтінін мәлімдеді. Патил орталық үкіметке жолдаған хатында, ол және тағы алты мердігер 2021 жылдың мамыр айында Белагави ауданындағы Хиндала ауылдық округінде жол жобаларын іске асырғанын, бірақ оларға ақы төленбегенін айтқан. Олар жобаға 40 миллион рупи жұмсағанын, бірақ үкімет төлемдерді кешіктіргендіктен шығынға ұшырағанын мәлімдеген. Үкімет шенеуніктері жалпы соманың 40 пайызын комиссия ретінде талап ететінін айтып, Патил өз шағымдарын БЖП-ның жоғары лауазымды басшыларына жеткізгенін хабарлаған. "Мен үлкен стресстемін және менің кредиторларым қысым жасап отыр, олар маған пайызбен қаржы берді. Егер төлем мен жұмыс ордері дереу берілмесе, менде басқа амал қалмайды", - деді ол 11 наурыздағы хатында. 2024 жылдың 22 сәуірінде Эшвараппа БЖП-дан алты жылға қуылды.

Жек көретін тіл

Эшвараппа Гундлупеттегі шарада шіркеулер мен мешіттер Матура мен Кашиде храмдарды бұзып салғаннан кейін салынғанын мәлімдеді. Сондай-ақ, ол 2024 жылы Нарендра Моди қайтадан премьер-министр болады және Айодхиядағы Бабри мешіті сияқты мешіттер де бұзылып, орнына храмдар салынатынын айтты. 2023 жылдың наурызында Эшвараппа, мұсылмандар Алланың есімін күнде микрофон арқылы қайталап оқуға мәжбүр болса, Алла саңырау ма деп сұрап, қырқыс тудырды. 2023 жылдың 12 наурызында BJP-нің «Вижай Санкалпа Ятра» аясында сөз сөйлеген кезде, азан – ислам намазына шақыру дауысы естілді. Бұл дауысты естіген Шивамогга депутаты, азанның қайда болса да оған бас ауруын келтіретінін айтты. «Жоғарғы сотта судья бар. Бүгін немесе ертең (микрофон арқылы азан шақыру) әлбетте тоқтатылады», - деді Эшвараппа, наразылық митингіндегі партия жақтастарының қолдауына ие болды. 2023 жылдың маусым айында ол барлық мешіттерді храмдармен алмастыру керек екенін айтып, Карнатакадағы биліктегі Конгресс үкіметінің наразылығын тудырды.