Кіріспе

Mercedes 35 HP – 1901 жылы Вильгельм Мейбах және Пол Даймлер Эмиль Джеллинек үшін жасаған революциялық алғашқы автомобиль моделі. Германияның Штутгарт қаласында Daimler Motoren Gesellschaft (DMG) компаниясы өндірген бұл автомобиль Mercedes автомобильдерінің желісін ашты (1926 жылдан бастап Mercedes Benz деп қайта аталды). Оның аты қозғалтқыштың қуатынан шыққан, 35 Pferdestärken (26 кВт, шамамен…). Бұрынғы буын автомобильдермен салыстырғанда маңызды жетістік – ол өзгертілген ат арбалары болған, ал Mercedes 35 HP алғашқы заманауи автомобиль деп есептеледі. Ол қуатты бензин қозғалтқышымен, кеңірек және үлкен, арнайы жасалған болат шассиімен жабдықталған, сондай-ақ оның салмақ орталығы төмен орналасқан. Бастапқыда жарыс машинасы ретінде жобаланған Mercedes 35 HP кейіннен күнделікті жолдарда пайдалану үшін жетілдірілді.

Тарихи негіздер

XIX ғасырда Вильгельм Мейбахтың өнеркәсіптік дизайнер ретіндегі мансабы Готтлиб Даймлермен бірге Каннштатт шеберханасында (Штутгарттың жанында) өтті, онда олар бензиндік қозғалтқыштарды өндіруді дамытып, әлемдегі алғашқы автомобильдердің кейбірін жобалауға және жасауға жауапты болды. 1900 жылы Мейбах Daimler Motoren Gesellschaft (DMG) компаниясының бас инженері болды, бұл олардың бұрынғы, кішкентай шеберханасынан өркендеген компаниясы еді. Ол жаңа капиталистік басқармамен тіл табыса алмады және кейін Фердинанд фон Цеппелинге қосылды. 1900 жылы Готтлиб Даймлер қайтыс болды, ал оның орнын ұлы Пол Даймлер Мейбахтың қасында иеленді.

"Мерседес" атауының шығу тегі

Эмиль Джеллинек – Францияның Ривьерасындағы Ниццада тұратын бай австриялық бизнесмен және австро-венгр дипломаты. Оның қызы Адриана Мануэла Рамона Джеллинек, машина жасалған кезде 10 жаста болған, «Мерседес» деген лақап атымен танылды. Джеллинек өзінің мүліктеріне, мысалы, сарайларына, сатқан автомобильдеріне, жарыс командасына және тағы да басқаларына оның есімін қойған. DMG брендінің жанкүйері ретінде Джеллинек 1900 жылдың 30 наурызында Ницца – Ла Турби жарысына қатысу үшін екі DMG Phoenix көлігін тіркеді, соның арқасында жарыс командасы мен көліктеріне «Мерседес» деген ат берілді. Апат болды: DMG-нің бас механігі Вильгельм Бауэр жарысқа қатысып, жарыстың бірінші бұрылысында қаза тапты. Осыдан кейін DMG автоспорттан толығымен бас тартты. Дегенмен, Джеллинек DMG-ні қайта жарысу үшін жаңа модель жасауға көндірді. Ол қуатты қозғалтқышты Мейбах пен Пол Даймлер бірлесіп жасасын және оны қызының құрметіне «Даймлер Мерседес» деп атасын деп талап етті. Бұл тілек орындалды, себебі DMG-нің «Даймлер» таңбасы Франциядағы «Panhard» автокөлік компаниясына берілген еді.

Даму

Е. Желлинек революциялық жақсартулар жасады. Бұрынғы буын автокөліктерінен – тар, биік корпусты, тез аударылатын, тұрақсыз моторлы шассилерден өзгеше, жаңа Mercedes көлігі ұзын, кең және салмақ орталығы төмен болуы тиіс болды. Сонымен қатар, оның жеңіл болаттан жасалған корпусы мен берік шассиі болады, ал қозғалтқыш жерге жақын орнатылып, көліктің салмақ орталығын төмендетуге мүмкіндік беретін еді. 1900 жылғы келесі айларда Желлинек бұл процесті алдымен күнделікті телеграммалар арқылы, содан кейін жеке сапарлар жасап қадағалады. Мейбах жаңа көлікті алғаш рет 22 қарашада сынап көрді, ал Желлинек алғашқы партиясын 1900 жылдың 22 желтоқсанында алды. 1901 жылдың қаңтар айында Эмиль Желлинектің Mercedes командасы Pau Grand Prix жарысында жаңа Mercedes 35 HP көліктерінің алтауын сынады, бірақ жарыс машинасы бірнеше техникалық қиындықтарға тап болып, аздаған шеңберді ғана айналып өте алды, көңіл көншітпеді. Дегенмен, 1901 жылдың наурыз айында Ниццадағы La Turbie жарысы мүлдем басқаша болды. Желлинек бес Mercedes 35 HP және неміс жүргізушісі Вильгельм Вернер қатысты. Көліктер жарыстың басынан соңына дейін 51,4 км/сағ (31,9 миль/сағ) орташа жылдамдықпен жеңіске жетті, бұл бұрынғы 31,3 км/сағ (19,4 миль/сағ) көрсеткішін асып, ең жоғары жылдамдығы 86 км/сағ (53 миль/сағ) құрады. Бұл нәтижелер кез келген жағдайда барлық қарсыластардан асып түсті. Автомобиль әлемі таң қалғандықтан, Француз Автомобиль Клубының директоры Пол Меян: «Біз Mercedes дәуіріне ендік» деді. Соңында, қарапайым көліктер 70–75 км/сағ жылдамдыққа ие болды. Жарысқа арналған нұсқасы 85 км/сағ жылдамдықтан асып түсе алатын еді. Штутгартта DMG Mercedes 35 HP көлігіне екі қосымша артқы орындық орнатып, оны отбасылық көлікке айналдырды. 1901 жылдың наурыз және тамыз айлары аралығында тағы екі Mercedes моделі – 12/16 HP және 8/11 HP өндірілді. Mercedes көлігінің сәттілігі соншалық болды, DMG өндіріс желілері толық қуатпен жұмыс істеді. Mercedes тауарлық белгісі 1902 жылдың 23 маусымынан бастап DMG өндіріс көліктерінде қолданыла бастады және 1902 жылдың 26 қыркүйегінде ресми тіркелді. 1903 жылдың маусымында Эмиль Желлинек өзінің атын Желлинек Мерседес деп өзгертті, сонымен қатар: «Бұл әкесі қызының атын алғаны алғашқы рет болуы мүмкін» деді.

Өлшемі

Mercedes 35 HP дөңгелек аралығы 2,345 м және еңістігі 1,400 м болды. Басты шасси жақтауын мұқият есептелген U тәрізді қималы пресстелден жасау арқылы жалпы салмағы да күрт азайтылды. Салыстырмалы түрде жеңіл қозғалтқыш (230 кг, 6,6 кг/ж.к.) қосымша подрамниктерсіз алдыңғы оске орнатылған, сондықтан оның ауырлық орталығы жерге жақын орналасқан.

Жүгіру құралдары

Mercedes 35 HP ағаш дөңгелектері алынып тасталмайтын, 12 спицалы, болат қаптамалы және пневматикалық дөңгелектермен жабдықталған: биіктігі 910 мм, алдыңғы дөңгелектері 90 мм енді, артқы дөңгелектері 120 мм енді. Екі тежегіш жүйесі болған – біреуі қолмен, екіншісі аяқпен басқарылатын. Негізгі тежегіш – 30 см барабандары бар артқы дөңгелектерге әсер ететін қол тежегіш. Екіншілік, аяқпен басқарылатын тежегіш, тізбекті жетектегіштің аралық білігіне әсер етіп, сумен салқындатылатын. Екі білік те қатты, жартылай эллипстік серіппелермен жабдықталған. Рульдік біліктер жолдың соққыларын жүргізушіге барынша азайту үшін жасалған. Руль бағанасы, көптеген құрбыларының тік білігінен айырмашылығы, артқа қарай еңкейтілген. Mercedes 35 HP қозғалтқышы көліктің алдында орналасқан, артқы дөңгелектерді үлкен роликті тізбек арқылы қозғалтатын. Барабан тәрізді, ықшам муфта жүйесі инерциялық дөңгелекке бекітілген. Инерциялық дөңгелек бұралаған серіппелік болаттан жасалған, өзін-өзі реттейтін спиральді серіппеден тұрады. Муфтаның жұмыс істеуі үшін қажетті күш конустық механизммен реттеледі.

Қозғалтқыш

Негізгі подшипниктер 5% магний қосылған магнелийден – алюминий қорытпасынан жасалған. Кранкас корпусы да алюминийден жасалған. Төрт цилиндр, сұр темірден құйылған, бекітілген баспен, жалпы көлемі 5,918 л (116 мм диаметр, 140 мм ход) және әрбір жұп цилиндр бір-бір карбюратормен жабдықталған. Сору және шығару клапандары енді цилиндр қысымымен емес, дөңгелектен тісті дөңгелектер арқылы жететін қозғалтқыштың екі жағындағы екі білік арқылы ашылды. Екі карбюратор болды, әр цилиндр жұбына біреуден. Қозғалтқыш қолмен айналдырылатын дөңгелек және декомпрессордың көмегімен іске қосылды. Қозғалтқышта сондай-ақ, шыршалы тұтану жүйесі бар төмен вольттық магнето орнатылған. Бұл Джеллинектің талабы бойынша, ескірген ыстық түтік жүйесін алмастыру үшін орнатылды. Салқындату үшін су сорғысымен жабдықталған жүйе қолданылды. 1897 жылы патенттелген Мейбахтың түтікшелі радиаторы, «бал арасы» радиаторы деп белгілі, қазіргі заманғы радиаторларға ұқсас болды. Оның тікбұрышты торшасында ауа ағынын жақсарту үшін 6 мм × 6 мм квадрат пішіндес қимасы бар құбырлар орналасқан және 9 литр су сыйымдылығы болды. Радиатордың артында орналасқан желдеткіш ауа ағынына көмектесті. Mercedes 35 HP қозғалтқышы 300 айналым/мин және жылдамдығы рульдегі рычаг арқылы басқарылды. Оның ең жоғары қуаты 950 айналым/мин жылдамдықта 35 HP құрады.