Кіріспе

Бақылау теориясында, озық процестерді басқару (APC) – өнеркәсіптік процестерді басқару жүйелерінде қолданылатын әртүрлі техникалар мен технологиялардың кең спектрін білдіреді. Озық процестерді басқару әдетте қосымша және негізгі процестерді басқарудан бөлек орнатылады. Негізгі процестерді басқару элементтері процестің өзімен бірге жобаланып, жасалады, осы арқылы процестің негізгі жұмыс істеуін, басқаруын және автоматтандыру талаптарын жеңілдетуге мүмкіндік береді. Озық процестерді басқару, әдетте, кейіннен, көбінесе жылдар бойы процестегі белгілі бір өнімділік немесе экономикалық жақсарту мүмкіндіктерін шешу үшін қосылады. Процесс бақылауы (негізгі және озық) химия, мұнай-химия, мұнай және минералдарды қайта өңдеу, тамақ өнеркәсібі, фармацевтика, электр энергиясын өндіру сияқты процестік өнеркәсіптерді қамтиды. Бұл салалар үздіксіз процестермен және сұйықтықтарды өңдеумен сипатталады, автомобиль және электроника өндірісі сияқты дискретті бөлшектерді өндіруден өзгеше. Процесс автоматтандыру термині процесс бақылаумен шамалас мағынаға ие. Процесс бақылауы (негізгі және озық) процесс бақылау жүйесінде іске асырылады, ол таратылған басқару жүйесін (DCS), бағдарламаланатын логикалық контроллерді (PLC) және/немесе басқару компьютерін білдіруі мүмкін. DCS және PLC әдетте өнеркәсіптік талаптарға сай келіп, ақауларға төзімді болады. Басқару компьютері көбінесе қатайтылмайды немесе ақауларға төзімді болмайды, бірақ басқару жүйесіне жоғары есептеу мүмкіндіктерін ұсынады, құнды, бірақ маңызды емес, озық басқару қолданбаларын жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Озық басқару элементтері қолданбаға байланысты DCS немесе басқару компьютерінде орналасуы мүмкін. Негізгі басқару элементтері DCS және оның ішкі жүйелерінде, соның ішінде PLC-ларда болады.

Қарым-қатынас технологиясы

Келесі технологиялар APC-ге қатысты және кейбір жағдайларда APC-нің бөлігі болып саналуы мүмкін, бірақ әдетте өздерінің (немесе өздеріне қажет) Wiki мақалаларына ие жеке технологиялар болып табылады. Статистикалық процестерді басқару (СПК), атына қарамастан, үздіксіз процестерді басқаруға қарағанда дискретті бөлшектерді өндіруде және партиялық процестерді басқаруда көбірек қолданылады. СПК-де "процесс" термині үздіксіз процесті басқару емес, жұмыс және сапаны бақылау процесін білдіреді. Партиялық процестерді басқару (ANSI/ISA 88 стандартына қараңыз) үздіксіз емес партиялық процестерде қолданылады, мысалы, көптеген фармацевтикалық өнімдерде, химиялық заттарда және тағамдарда. Симуляцияға негізделген оңтайландыру динамикалық немесе тұрақты күйдегі компьютерлік процестерді модельдеуді қамтиды, бұл нақты уақытта, яғни сағаттықтан күндізгіге дейінгі аралықта, оңтайлы жұмыс мақсаттарын анықтауға мүмкіндік береді. Бұл кейде APC-нің бір бөлігі деп есептелсе де, іс жүзінде ол әлі де дамып келе жатқан технология және көбінесе MPO-ның бөлігі болып табылады. Өндірісті жоспарлау және оңтайландыру (MPO) – оңтайлы жұмыс мақсаттарына жетуге бағытталған үздіксіз бизнес-қызмет, содан кейін олар жұмыс істейтін ұйымда қолмен немесе кейбір жағдайларда автоматты түрде процесті басқару жүйесіне жіберіледі. Қауіпсіздікке арналған аспаптық жүйе – физикалық және әкімшілік тұрғыдан процесті басқару жүйесінен тәуелсіз, процестің негізгі қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатын көздейтін жүйе.

APC бизнес және кәсіби мамандар

APC бағдарламаларын жобалауға, іске асыруға және күтіп ұстауға жауапты адамдар көбінесе APC инженерлері немесе Бақылау қосымшалары инженерлері деп аталады. Әдетте олардың білімі мамандық саласына байланысты болады. Мысалы, процестік өнеркәсіпте көптеген APC инженерлері химиялық инженерия негізін меңгерген, процесті басқару және химиялық өңдеу саласындағы біліктілікті үйлестіреді. Нефть өңдеу зауыттары сияқты ірі операциялық объектілерде, далалық өлшеу құралдары, реттеуші бақылау жүйесі (DCS және PLC), озық процестік басқару, бақылау жүйесі желісі және қауіпсіздігі салаларында мамандар мен кәсіпқойлар жұмыс істейді. Объектінің мөлшері мен жағдайларына байланысты, бұл персонал бірнеше сала бойынша жауапты болуы немесе әр салаға жеке тағайындалуы мүмкін. Сонымен қатар, әр салада қолдау және қызмет көрсету үшін тартылатын көптеген процестік басқару қызметтері компаниялары бар.

Жасанды интеллект және процестерді басқару

Өңдеуді басқаруда жасанды интеллект, машиналық оқыту және терең оқыту техникаларын қолдану – бұл операциялық параметрлерді одан әрі оңтайландыру үшін интеллект пайдаланылатын, озық процесті басқару тәсілі болып саналады. Мұнай және газ саласындағы процесті басқару жүйелеріндегі операциялар мен логика ондаған жылдар бойы физикалық теңдеулерге және операторлардың тәжірибесі мен нұсқаулықтарға сүйенген. Жасанды интеллект және машиналық оқыту алгоритмдері динамикалық жұмыс жағдайларын қарастырып, талдай алады және логикалық параметрлерді тікелей реттеуге немесе операторларға ұсыныс беруге болатын оңтайландырылған параметрлерді ұсынады. Мұндай интеллектуалды модельдердің араласуы шығындарды, өндірісті және қауіпсіздікті оңтайландыруға көмектеседі.