Кіріспе

Ылғалдан қорғайтын материал табақ түрінде

Бу өткізбейтін материал (немесе бу бөгеті) – ғимараттар мен қаптамалардың қабырғалары, едендері, төбелері және шатырлары арқылы ылғалдың таралуына қарсы кедергі жасайтын, әдетте пластик немесе фольгадан жасалған ылғалдан қорғайтын материал. Техникалық тұрғыдан алғанда, осы материалдардың көпшілігі тек буды тежегіштер болып табылады, себебі олардың өткізгіштік деңгейі әртүрлі. Материалдардың ылғал буының таралу жылдамдығы (MVTR) стандартты сынақ әдістерімен анықталады. Көбінесе қолданылатын өлшем бірліктері – g/m2·day немесе g/100in2·day. Өткізгіштік "перм" бірлігімен өлшеніп, материал арқылы су буының таралу жылдамдығын көрсетеді (1.0 АҚШ пермі = 1.0 зерде/квадрат фут·сағат·дюйм сынап ≈ 57 SI пермі = 57 нг/с·м2·Па). Американдық құрылыс нормалары буды тежегіштерді ASTM E96 әдісімен (құрғату немесе құрғақ стақан әдісі) сынағанда 1 перм немесе одан аз су буының өткізгіштігіне ие деп жіктемелейді. Буды тежегіш материалдар мынадай категорияларға бөлінеді:
Өткізбейтін (≤1 АҚШ пермі, немесе ≤57 SI пермі) – мысалы, асфальт жабынталған крафт қағазы, эластомерлік жабын, буды тежегіш бояу, майлы бояулар, винил қабырға жабындары, экструдированный полистирол, фанера, OSB;
Жартылай өткізгіш (1–10 АҚШ пермі, немесе 57–570 SI пермі) – мысалы, бетсіз кеңейтілген полистирол, талшықты изоцианурат, ауыр асфальт сіңген құрылыс қағаздары, кейбір латекс негізіндегі бояулар);
Өткізгіш (>10 АҚШ пермі, немесе >570 SI пермі) – мысалы, боялмаған гипс және штукатурка, бетсіз шыны талшықты изоляция, целлюлоза изоляциясы, боялмаған штукатур, цемент қабықтары, полиолефин немесе кейбір полимерлік сыртқы ауа кедергілері бар пленкалар.

Қолданылуы

Өндіріс көптеген жағдайларда ғимарат құрылымдарын ешқашан суланбайтындай етіп жобалау мен салудың қиын екенін мойындады. Жақсы жобалау және тәжірибе ғимараттың сыртқы және ішкі жағынан сулануын бақылауды қамтиды. Сондықтан, бу тосқауылдарын пайдалануды ескеру қажет. Олардың қолданылуы кейбір елдердің құрылыс кодексінде (мысалы, АҚШ, Канада, Ирландия, Англия, Шотландия және Уэльс) заңдастырылған. Буды тосқауылдайтын заттарды (буды диффузиялауды тежегіш) қалай, қайда және пайдалану керектігі климатқа байланысты. Әдетте, осы анықтамалар жасауға көмектесу үшін аймақтағы жылыту градус күндерінің саны (HDD) қолданылады. Жылу градусы күні - сыртқы күнделікті құрғақ шам температурасының белгілі бір базалық температурадан, әдетте 18 °C (65 °F) төмен түсетінін өлшейтін бірлік. Солтүстік Американың көптеген аймақтарында қысқы жылыту жағдайлары басым болған кезде, бу тосқауылдары құрылымның ішкі, жылытылатын жағына орналастырылады. Жылы ауа райы кезінде ғимараттарды салқындату басым болатын ылғалды аймақтарда бу тосқауылдары оқшаулаудың сыртқы жағына орналасуы керек. Салыстырмалы түрде жұмсақ немесе теңдестірілген климаттарда немесе конденсация жағдайларын барынша азайту үшін жобаланған құрылымдарда бу тосқауылдары мүлдем қажет болмауы мүмкін. Ішкі буды тежегіштер жылыту басым климаттарда пайдалы, ал сыртқы буды тежегіштер салқындату басым климаттарда пайдалы. Көптеген климаттарда көбінесе бу өткізгіш ғимарат құрылымын жасау жақсы, яғни қабырғалар мен шатырлар құрғатуға арналған болуы керек: ішке, сыртқа немесе екеуіне де, сондықтан су буының желдетуін ескеру қажет. Қаптаманың жылы жағындағы бу тосқауылдары оқшаулаудың суық жағындағы желдету жолымен біріктірілуі керек. Бұл өйткені ешбір бу тосқауыл толық емес, және су жаңбырдан немесе басқа себептерден құрылымға енуі мүмкін. Жалпы, бу тосқауылдары неғұрлым жақсы және жағдай неғұрлым құрғақ болса, соғұрлым аз желдету қажет. Негіздің төменгі жағындағы аймақтарда (жер асты аймақтары), әсіресе бетоннан жасалған жерлерде буды тежегіштерді орналастыру қиын болуы мүмкін, өйткені капиллярлық әсерден ылғалдың сіңуі су буының оқшауланған және жақтаулы қабырғалар арқылы сыртқа қарай қозғалысынан асып түсуі мүмкін. Жер асты немесе жертөле еденін топырақтан ылғалдың сіңуіне және радон газының кіруіне жол бермеу үшін, ұсақ құмды толтырудың үстіне төселген полиэтиленнен жасалған қабатталған бу тосқауылмен жабу керек. Болаттан жасалған ғимараттың ішінде су буы, температура шығыс нүктесінен төмен температураға ие бетке тигенде конденсацияланады. Терезелер мен қабырғалық фермалардағы көзге көрінетін конденсацияны желдету арқылы азайтуға болады, бірақ конденсацияны болдырмаудың ең жақсы тәсілі - оқшаулау.

Ауа кедергісімен шатастыру

Бу кедергісінің қызметі – су буының таралуын баяулату болып табылады. Бу кедергісі әдетте ауаның таралуын баяулатуға арналмаған. Бұл ауа кедергілерінің қызметі. Ауа су буымен қосылады. Ауа қысымының айырмашылығы салдарынан ауа бір жерден екінші жерге жылғанда, су буы да онымен бірге жылжиды. Бұл су буының таралуының бір түрі. Егер ауа кедергілері ылғалды ауаның қозғалысын бақыласа, олар қатаң мағынада бу кедергілері де болып саналады. Буды тежеуші материалдың белгіленген перм көрсеткіштері, материалдың екі жағындағы температура айырмашылығының салдарынан өтімділігі төмендеген кезде бұл көрсеткіштерді көрсете бермейтінін атап өту қажет. Бу кедергілері мен ауа кедергілері арасындағы айырмашылықтар туралы ақпарат Quirouette еңбегінде кездеседі.

Қаптама

Газдардың өту және сіңуін бақылау мүмкіндігі көптеген өнім түрлері үшін маңызды. Сынақтар көбінесе қаптама материалдарында, сондай-ақ дайын қаптамаларда жүргізіледі, кейде олар бүгілгеннен, қолданылғаннан, дірілдетілгеннен немесе температуралық әсерге ұшырағаннан кейін.