Кіріспе

Куәні қорқыту науқаны

Америка Құрама Штаттарында «Stop Snitchin» немесе «Snitches Get Stitches» – бұл хабар берушілерді құқық қорғау органдарымен ынтымақтаспауға шақыру.

Шығу тегі

"Стоп Снипинг" деген сөздері жазылған футболкалар 2002 жылы Филадельфия көшелерінде алғаш рет пайда болды.

Ұлттық танымалдылығы

Stop Snitchin' науқаны алғаш рет 2004 жылдың соңында Мэриленд штатының Балтимор қаласында Родни Томас шығарған "Stop Snitching!" атты DVD таралған кезде ұлттық назарға ілікті. Дегенмен, "Stop Snitchin'" слоганы және оның көптеген басқа да вариациялары АҚШ-та бұл науқан танымал болғанға дейін көп бұрыннан бар болған. Видеоның кейбір бөлімдерінде өзін есірткі сатушылар деп таныстырған бірнеше адам камераға сөйлеп, өздерінің қылмыстары туралы билік органдарына хабарлағандарға қатысты зорлық-зомбылық қолданумен қорқытады. Бұл қорқыту, әсіресе, өздерінің қылмыстары үшін жеңіл жаза алу үшін басқаларды жазалауға шақыратындарға бағытталған. NBA жұлдызы Кармело Энтони видеода қысқа ғана уақытқа пайда болды. Кейінгі сұхбаттарында Энтони видеодағы қатысуының әзіл болғанын, көршілерінің үй киносының түсірілімі екенін айтты. Энтони фильмнің мазмұнын қабылдамауға шақырады. DVD бүкіл елге тараған сайын, оған сәйкес келетін футболкалар қалалық жастар арасында танымал болды. Футболкаларда көбінесе "Stop Snitchin'" деген жазуы бар тоқтау белгісі бейнеленген. Кейбір футболкаларда оқ тесіктері көрсетілген, бұл хабар берушілердің атылып, ауруханаға түсуі мүмкін екенін (немесе түседі) білдіреді, сонымен қатар "хабар берушілер тігіледі" деген сөз тіркесімен байланысты. Бұл футболкалар түпнұсқа DVD-ден де көп таралды. Гарлемдегі The Diplomats рэп тобы қысқа жеңдерінің ұшында өздерінің логотипі бар Stop Snitchin' футболкаларының жеке нұсқасын жасады. Тағы бір футболкада "Мен ешқашан айтпаймын" деп жазылған. 2010 жылдың ортасында Техас штатының Оңтүстік Даллас қаласындағы көшпелі базарларда жаңа үлгідегі футболкалар сатыла бастады. Жаңа футболкалар "Фифи/Лиза" және "Балди/Ред" қатысқан сот процесіне қатысты "аузыңды жапқанның пайдасы" туралы айтады. Сот процесінің толық мәліметтері, соның ішінде жұбайларға тағылған айыптардың тізімі футболканың арт жағында жазылған. Видеоның авторы Родни Томас, сондай-ақ "Skinny Suge" деп танылатын ол, 2006 жылдың 17 қаңтарында Балтиморда бірінші дәрежелі шабуыл жасағаны үшін өзін кінәлі деп мойындады және 15 жылға бас бостандығынан айырылды, бірақ үш жылдық мерзімі шартты түрде тоқтатылды. Тағы бір мысал, 2009 жылдың қазан айында Флорида штатының Дирфилд Бич қаласында 15 жасар Майкл Брюердің денесіне спирт құйылып, өртеліп жіберілді, ал оны ұстағандар "Ол шымшы, ол шымшы!" деп айқайлады.

Қоғамның реакциясы

Видеоға жауап ретінде Балтимор полиция департаменті "Keep Talkin'" атты өз науқанын жасады, ол "Stop Snitchin'" науқанына ұқсас әдіспен тегін DVD және футболкаларды пайдаланды. Науқанның мақсаты – мемлекеттік куәгерлерге кек қайтарудан қорғалатындарына сендіру және заң бұзушыларды түрмеге жабудың маңыздылығын көрсету. Питтсбургте (Пенсильвания штаты) Рейко Сондерс үш адамға қарсы куәлік беруге тиіс болды, олар оны өлтіруге сүмелек болған. Бірақ ол "Stop Snitching" деп жазылған футболкамен сотқа келді және прокурорлармен ынтымақтасудан бас тартты. Аталған адамдарға тағылған айыптар алынып тасталды. Солшыл белсенді рэпер Immortal Technique XXL журналына берген сұхбатында қара және латиноамерикандықтар полиция қызметкерлері бір-бірін зорлық-зомбылық жасағаны үшін хабарламайынша, ал американ үкіметінің агенттері өз іс-әрекеттері үшін жауапкершілік алмайынша, "шымшылық" жасаудан аулақ болу керектігін айтты. Раппер Cam'ron 2007 жылғы 22 сәуірдегі "60 Minutes" телебағдарламасында болды, онда Андерсон Купер "Stop Snitching" науқаны туралы сұрақтар қойды. Егер ол қасында серийлі кісі өлтіруші тұрса, полицияға хабарлай ма деп сұрағанда, ол: "Мен, мүмкін, көшіп кетер едім", – деп жауап берді, бірақ полицияға хабарламайтынын мәлімдеді. Cam'ron атысқа ұшырады, бірақ күдікті туралы полицияға ақпарат беруден бас тартқандықтан, қылмыскерді анықтауға ешқандай көмек болмады, өйткені бұл оның бизнесіне зиян келтіретінін және оның "этика кодексін" бұзатынын айтты. NYPD деректеріне сәйкес, Cam'ron бұрын полициямен ынтымақтасқан. "Stop Snitchin'" науқанының барлығы "The Boondocks" телесериалының бір эпизодында пародияланды. Ice Cube сияқты кейбір рэперлер ("Laugh Now, Cry Later" альбомындағы "Stop Snitchin'" әні) бұл қозғалысты қолдайтын әндер шығарды. Lil Wayne-нің "Tha Carter" альбомында "Snitch" әні бар, ал The Game өзінің микстейп альбомы/DVD-ін "Stop Snitchin, Stop Lyin" деп атады. Мемфистің Project Pat тобы "Crook by da Book: The Fed Story" альбомынан "Tell Tell Tell (Stop Snitchin)" әнін шығарды. Раппер Obie Trice "snitch" атты әнінде: "шымшылық жасасаң, сабақ аласың" дейді.

Бостон дау-дамайлары

Бостон қаласының әкімі Томас Меньо жергілікті дүкендерден "Stop Snitchin" футболкаларын тәркілейтінін жариялады. Меньо міндетті түрде тәркілеуден тез бас тартып, дүкен иелерінің өз еркімен жейделерді алып тастауын қолдаса да, оның ұсыныстары жергілікті және ұлттық деңгейде қызу дау тудырды. Көптеген адамдар бұл бастаманы тиімсіз, нәтижесіз немесе жаңылыстыратын деп есептесе де, Дорчестер сияқты "қылмыс деңгейі жоғары" деп аталатын аудандардағы қоғамдық белсенділер бұл қадамды көшедегі қорқынышпен күресу және қылмыстық қудалауға көмектесу үшін маңызды деп санайды. 2004 жылы Бостонда 10 жасар Трина Персадты атып өлтірген күдіктінің анасы (және басқа да көптеген адамдар) ұлының сотында осы жейдемен келген кезде бұл футболкаға көп назар аударылды. Суффолк жоғары сотының судьясы Маргарет Р. Хинкл куәгерлерді қорқыту мақсатымен сот залында осы жейделерді тартуға тыйым салды. Дорчестердегі Антонио Ансальди дүкені Марко Антонио Эннис, дүкеннің иесі және футболкаларды өндіруші, қала әкімімен, қоғамдық белсенділермен және соңғы кезде қайтыс болғандардың туыстарымен кездескеннен кейін "Stop Snitchin" футболкаларын сөрелерден алып тастады. Роксберидегі Bargain T and T сияқты басқа дүкендер де осы жейделерді сатуды тоқтатуға келісті. "Stop Snitchin" тақырыбы Бостон судьясы барлық штаттық соттарда осы жейделерге тыйым салғанда, сондай-ақ куәгерлерді қорғау үшін камералы телефондарға да тыйым салғанда қайта көтерілді.

"Спикерлік жоба"

Рик Фрейдің жетекшілігімен Филадельфия қалалық колледжінде жүргізіліп жатқан «Снитчинг» жобасы – «снитчинг» құбылысын жақсырақ түсінуге және білім беру арқылы қоғамдық талқылауды ынталандыруға бағытталған, студенттер бастаған салааралық зерттеу инициативасы. Жобаға Fox Rothschild заң және қоғам орталығы демеушілік етеді. 2007 жылы білім беру жобасы ретінде басталган «Снитчинг» жобасы «Снитчингті тоқтату» мәдениетінің алдыңғы қатарында тұрған қалалық студенттерге сүйенеді. Олар полициямен ынтымақтастыққа бейімділікті анықтайтын мінез-құлық ерекшеліктері мен жағдайлық факторлар туралы мәліметтер жинауға көмектеседі. 2010 жылдың қаңтар айында «Филадельфия Инкуайер» газетінде Филадельфия сот жүйесіне қатысты өткір тергеулерге жауап ретінде Фрей АҚШ Сенатының Қылмыс және есірткілер жөніндегі кіші комитеті алдында «Снитчингті тоқтату» құбылысы мен куәларды қорқытудың басқа да түрлері арасындағы байланыс туралы куәлік берді. Фрей және оның студенттері бірқатар жергілікті және ұлттық телерадио бағдарламаларында (TruTV), сондай-ақ академиялық конференцияларда панель мүшелері ретінде қатысты. Бұған қоса, студенттер тақырып бойынша өздері ұйымдастырып, бірлесіп демеушілік ететін «Сшш! Конференция: «Снитчингті тоқтату» құбылысы, куәларды қорқыту және қылмыс туралы үнсіздік» атты конференция өткізеді. Үшінші жылында конференцияға Филадельфиядан шамамен 2000 студент пен қоғамдық белсенді қатысты. Сөз сөйлегендер қатарында Филадельфия қаласының мэрі Майкл Наттер, ұлттық деңгейде танымал және даулы хип-хоп диджеі STAR, Пулитцер сыйлығына ие болған мафия туралы автор Джордж Анастасия, Comcast орталығының қауіпсіздік басшысы Джим Бирч және Филадельфия округі прокурорының әдеп сақтау жөніндегі өкілі Кертис Дуглас болды. Соңғы тақырыптарға ұялы телефондарды қылмысты жазуға пайдалану, жасөспірімдердің жыныстық контент алмасуы және куәларды қорқыту үшін әлеуметтік желілерді қолдану мәселелері кірді. Ағымдағы жоба көшелік және лайықты отбасылық бағдар тұжырымдамасына (Элайджа Андерсонның «Көше кодексі: лайықтылық, зорлық-зомбылық және қаланың моральдық өмірі» атты маңызды этнографиялық еңбегінде ұсынылғандай) «снитчингке» қатысты көзқарастар мен сыйластықсыздық сезімін болжаушы фактор ретінде қарастырады. Жоба сонымен қатар студенттер жасаған және өңдеген Facebook парақшасын демеушілік етеді, онда өткен сауалнамалардың көшірмелері, деректерді жинау нәтижелері, «снитчингтің» кең тарихы және тақырып бойынша тиісті веб-сайттар мен мақалаларға сілтемелер орналастырылған.

Үкімет зерттеуі

2007 жылы Қылмыстың құрбандарына арналған ұлттық орталық «"Снитчерлер тігістер алады": Массачусетс штатындағы жастар, топтар және куәларды қорқыту» атты зерттеуді жариялады, ол көшелік топтардың негізінен жасөспірімдер мен жас ересектер куәларын қорқытудың жақындағы құбылысына толыққанды жауап беруді мақсат етті. Boys & Girls Clubs ұйымының көмегімен Массачусетс штатының 12-ден 20 жасқа дейінгі 641 жасы "жастардың қауымдастықтары мен мектептеріндегі топтардың таралуы мен әсері, олардың топтармен байланысты қылмыстарға және куәларды қорқытуға қатысты тәжірибелері, құқық қорғау органдарымен қарым-қатынастары, сондай-ақ жастардың құқық қорғау органдары мен мектеп қызметкерлеріне қылмыл туралы хабар беруді қауіпсіз ету жолдары" туралы сұхбаттарға қатысуға шақырылды.