Кіріспе
Теннесси штатындағы автомобиль жолы, АҚШ. Пеллсиппи тас жолы бастапқыда Ноксвилл мен Ок-Ридж қалалары арасындағы байланысты жақсарту мақсатында 1970 жылдан 1973 жылға дейін I-40/I-75 және Солвей аралығында салынды. Тас жолды US 129 дейін ұзарту туралы ұсыныс алғашқы бөлігі салынып жатқан кезде туындады және 1987 мен 1996 жылдар аралығында бірнеше кезеңде жүзеге асты. Тас жол қазіргі шығыс соңғы нүктесіне дейін екі кезеңде ұзартылды, ол 1996 және 2005 жылдары ашылды, ал қазіргі уақытта шамамен 4 миль (6 км) US 321 дейін ұзарту жоспарлануда. Алайда, бұл жоспар жергілікті тұрғындардың қарсылығына тап болды және осы себепті бірнеше рет кешіктірілді.
The Pellissippi Parkway was initially constructed between I 40/I 75 and Solway from 1970 to 1973 in order to improve access between Knoxville and Oak Ridge. A proposal to extend the highway to US 129 arose while the initial section was under construction, and this occurred in multiple segments between 1987 and 1996. The parkway was extended to its current eastern terminus in two sections, which opened in 1996 and 2005, and is currently planned to be extended approximately 4 mile (6 km) to US 321. This plan has been the subject of intense community opposition from locals, however, and has been repeatedly delayed as a result.
Маршрут сипаттамасы
Пеллисиппи паркуэйі I 140 және SR 162 жолының екі бөлігінен тұрады, олар Interstate Highway сегментінің екі шетінен үздіріссіз жалғасады. SR 162 жолының солтүстік бөлігі Сольвейдегі SR 62-ден Ноксвиллдегі I 40 және I 75-ке дейін 5,84 миль (9 км) созылады. SR 162 жолының оңтүстік бөлігі US 129-дан басталып, Алкоадағы SR 33-қа дейін 2,74 миль (4 км) жүреді. Паркуэйдің ең солтүстік бөлігі 7 км-лік төрт қатарлы, кіруі шектеулі тас жол, ал қалған бөлігі – бақыланатын кіруі бар тас жол. Оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа диагональды бағытта жүретін I 140 учаскесі шығыс-батыс бағыты ретінде көрсетілген, ал SR 162 жолының екі бөлігі де солтүстік-оңтүстік бағытында көрсетілген. 2022 жылы орташа тәуліктік трафик көлемі I 40/I 75-тен солтүстікке қарай 69 195 көлікке, ал шығыс терминалында 14 905 көлікке дейін жетті. Пеллисиппи паркуэйі Кнокс округінің батысындағы Сольвей ауылының шығыс шетіндегі SR 62 (Ок Ридж тас жолы) бағыттық торабынан басталады. Бұл Ок Риджден аз ғана қашықтықта, Клинч өзенінің шығыс жағында орналасқан. Бұл жерде батысқа қарай SR 62-ден паркуэйге тікелей кіру жоқ. Паркуэй төрт қатарлы, кіруі шектеулі тас жол ретінде оңтүстік-шығысқа қарай жүреді. Ол Бивер Крикті кесіп өтеді және Пеллисиппи мемлекеттік колледжіне кіруді қамтамасыз ететін Хардин Валли жолымен жартылай үш жапырақты торабы бар. Пеллисиппи паркуэйі SR 131 (Ловелл жолы) арқылы тағы бір жартылай үш жапырақты тораптан өтеді. Біраз уақыттан кейін, бақыланатын кіруі бар бөлік Дачтаун жолымен жартылай үш жапырақты тораптан басталады. Осы жерде Пеллисиппи паркуэйі Ноксвилл қаласының батыс жағына кіреді және I 40 және I 75 торабына дейін оңтүстікке қарай шамамен 2 км-ге дейін екі жағынан да фронтаждық жолдармен қатар жүреді. Бұл торап үш ілмек және парквейдің оңтүстік бағытынан I 40 шығысқа/I 75 солтүстікке қарай ұшатын пандуспен жартылай толық үш жапырақты торап болып табылады, олар бірдей бағытта Ноксвилл қаласының орталығына қарай жүреді.
Солвейден Ноксвиллге дейінгі жол құрылысы
1942 жылы Оук Ридж қаласы федералды үкімет тарапынан Манхэттен жобасының уран байыту операциялары үшін құрылғанда, SR 62 Оук Ридж мен Ноксвилл арасындағы басты бағытқа айналды. I 40/I 75 тас жолының іргелес бөлігі 1961 жылы аяқталғаннан кейін, Оук Ридж шенеуніктері SR 62 жолының екі қатарлы бөлігінің жеткіліксіздігін айта отырып, Оук Ридж мен Ноксвилл арасындағы қатынасты жақсарту үшін тас жолға қосылатын жол салуды ұсынды. Жоспарлау кезеңінде маршруттың Сольвейде SR 62 жолымен аяқталуы шешілді. Клинч өзені арқылы салынатын жаңа көпір жеке жоба ретінде SR 62 жолындағы екі қатарлы көпірдің орнына салынуы тиіс болды. Басқа нұсқаулар бойынша маршрут I 40/75 тас жолында, сәйкесінше SR 131 және Cedar Bluff Road қиылыстарының жанында аяқталуы мүмкін еді, бұл 1976 жылдың 15 наурызында Теннесси штатының Бас Ассамблеясы тарапынан мойындалды. 1968 және 1969 жылдары жергілікті шенеуніктер мен тұрғындар Теннесси көлік департаментіне (TDOT), бұл Теннесси автомобиль жолдары департаментінің ізбасары, маршрутты толық бақыланатын тас жол ретінде салуға қысым жасауға тырысты, бірақ олар алмасулар мен қатарлас қиылыстарды қамтитын шектеулі қолжетімділік дизайнын таңдады. I 40/I 75 және Хардин Вэлли жолы арасындағы бірінші бөлігіндегі жұмыс 1970 жылдың маусымында басталды және 1972 жылдың соңында аяқталды. Бұл бөлікке Мабри Худ жолымен алмасу арқылы I 40/I 75 тас жолындағы жартылай Y тәрізді алмасу арқылы кіруге болады; Пеллсиппи парк-жолына тек тас жолдың батыс бағытындағы қатарларынан ғана, ал Пеллсиппи парк-жолынан тек шығысқа қарай бағытталған тас жол қатарларына ғана қол жеткізуге болады. Хардин Вэлли жолы мен Сольвейдегі SR 62 арасындағы бөлік жаңбыр салдарынан бірнеше айға созылған кешігулерден кейін 1973 жылдың соңында аяқталды. Тас жол губернатор Винфилд Данн тарапынан 1974 жылдың 31 мамырында салтанатты түрде ашылды.
Alcoa-ға қатысты кеңейту
Бастапқыда Оук Риджге қолжетімділікті жақсарту мақсатында салынған Пеллсиппи парк-жолы, бастапқы жоспар бойынша I 40/I 75-тен Алкоа қаласындағы US 129-ға дейін созылып, МакГи Тайсон әуежайына тиімдірек бағыт беруге арналған еді. Пеллсиппи парк-жолын кеңейтуге қатысты мемлекеттік жоспарлар алғаш рет 1973 жылғы штат көлік бағдарламасында көрінді, ал 1975 жылдың сәуір айында Теннесси штатының Бас Ассамблеясы ТДОТ-қа маршрутты US 129-ға дейін кеңейту мүмкіндігін зерттеуге рұқсат беретін қаулы қабылдады. Кейіннен губернатор Ламар Александр 1980-жылдардың басында аймақтағы ғылым және технологиялық дәлізді дамыту жоспарының аясында кеңейтуді енгізді. Бұл жобаға жергілікті тұрғындар тарапынан күшті қарсылық білдірілді. 1982 жылы кеңейтуге қарсы болған жергілікті тұрғындар тобы «Пеллсиппи парк-жолын кеңейтуге қарсы азаматтар» (CAPPE) атты ұйым құрды. Олар маршрут жер асты суларын және аймақтағы өзендерді ластайды, ал өзендерге тигізетін бұзылыстар кең ауқымды су тасқынына әкелуі мүмкін екенін айтты. Сондай-ақ, олар жол төсемінің аймақтағы көптеген шұңқырлар мен тұрақсыз геологиялық құрылымдарға байланысты геологиялық проблемаларға ұшырауы мүмкін екеніне алаңдады. Бұған қоса, кейбір сыншылар Мэривилльден шыққан Александр өзінің жеке қаржылық мүддесі үшін кеңейтуді итермелеп отыр деп мәлімдеді, оның жақын жердегі жерлеріне иелігі бар екенін атап өтті. Александр бұл айыптамаларды жоққа шығарды, ол жерді дамыту үшін емес, сақтау үшін сатып алғанын мәлімдеді және кеңейту оның губернаторлық лауазымына тағайындалғанға дейін ұсынылғанын көрсетті. Бұл маршрут барлық қауіпті шұңқырлар мен үңгірлерді айналып өтуге және қоршаған ортаға ең аз зиян келтіруге арналған деп есептелді. Бұл кеңейту «Екіжүзжылдық парк-жолдары» деп аталған бағдарламаның алты магистраль жобасының бірі болды және бастапқыда 151,7 миллион долларға (шамамен $) жуық шығынға жұмсалатыны күтілді, бірақ I 40/75-ке қосылғанға дейін келісімге қол қоюға рұқсат берілмеді. 1986 жылдың 18 желтоқсанында жер иелерінің тобы ТДОТ-қа Тоулс Бенд жолымен қосылыс жасау туралы өтініш берді, бірақ бұл 1988 жылдың 27 қазанында бірнеше жергілікті тұрғындар мен Нокс округі комиссиясының қарсылығынан кейін қабылданбады. Кеңейту құрылысы 1987 жылдың қаңтарында Теннесси өзеніндегі көпірдің тіректерін салумен басталды. Көпір 1989 жылдың күзінде аяқталды, бірақ көлік қозғалысына ашылмады, нәтижесінде ол кейіннен бірнеше рет заңсыз кіру және вандализмге ұшырады. Райтс Ферри Роуд пен Теннесси өзені арасындағы қысқа бөлім 1988 жылдың мамырында жалға беріліп, 1990 жылдың тамызында аяқталды, бірақ көлік қозғалысына ашылмады. Сегіз айдан кейін өзен мен SR 332 арасындағы учаскеде жұмыс басталды. 1992 жылдың 4 желтоқсанында US 129 және SR 332 арасындағы 11 км-лік бөлік ашылды. Келесі аяқталған бөлім SR 332 және US 11/US 70 (Кингстон Пайк) арасындағы 6 км-лік бөлім болды, ол 1990 жылдың қарашасында келісімшартқа алынып, 1993 жылдың 6 қазанында ашылды. Бұл бөлім Кингстон Пайкте орналасқан, 1983 жылы қирағаннан кейін бұзылған Мэбри Худ үйінің бұрынғы орнында салынды. I 40/I 75 және Кингстон Пайк арасындағы кеңейтудің соңғы негізгі бөлігіне арналған келісімшарт 1993 жылдың қыркүйегінде берілді және I 40/I 75-пен қосылыстың бір бөлігін салуды қамтыды. Қайталап кешіктірілгеннен кейін, бұл бөлім 1996 жылдың 16 желтоқсанында ашылды, сонымен бірге I 40/75 жолына жалғасатын төрт пандус, оның бірі уақытша болды. Бұл кезде кеңейту мен бастапқы парк-жол арасындағы үзіліссіз бақыланатын қосылыс әлі болмаған, бұл I 40/75-тен солтүстікке қарайғы трафикті I 40/75-ке бастапқы парк-жолға уақытша қиылыс арқылы кіруді талап етті. 1995 жылдың маусым айында басталған және 1998 жылдың соңында бірнеше рет кешіктірілген соңғы кезең I 40/75 жолымен қосылысты аяқтады және осы қосылыстан Голландтаун жолының солтүстігіне жаңа жолдар салды, бұл жолдар тегіс қиылысты алмастырды. Бұл жобаның бір бөлігі ретінде парквейдің оңтүстікке қарайтын бағытынан ұшып өту рампасы қайта құрылды, жақын маңдағы бетпе-бет жолдар өзгертілді, Голландтаун жолымен қиылыс нүктесі алмасу нүктесіне айналдырылды, ал жақын маңдағы Мэбри Худ жолының I 40/75 жолындағы алмасу нүктесі алынып тасталды.
321 АҚШ долларына кеңейту және даулар
Бастапқы жоспар Пеллсиппи тас жолын US 129 дейін ұзарту болғанмен, маршрутты US 321 (Ламар Александр тас жолы) Уолландқа жақын аймаққа дейін ұзарту идеясы 1977 жылдың наурыз айынан бері бар еді. Ол кезде Блоунт округы, Мэривилл және Алкоа әкімшіліктері Теннесси штатының Бас Ассамблеясынан аталған ұзартуға қаржы сұраған. Алайда, екі айдан кейін губернатор Александр оны өзінің басқару кезеңінде ешқандай ұсынысқа қоспайтынын мәлімдеді. Александр келесі жылы қызметтен кеткеннен кейін, бұл ұзарту ұзақ мерзімді жоспар ретінде қарастырылып, 1995 жылы алғаш рет Ноксвилл аймақтық көлік жоспарлау ұйымының ұзақ мерзімді көлік жоспарына енгізілді. Келесі бөлігіндегі жұмыс 2000 жылдың қараша айында басталып, 2005 жылдың 15 тамызында аяқталды. Соңғы бөлік – SR 33-тен US 321-ге дейінгі ұсынылып отырған 7 километрлік (4.4 миль) ұзарту, оған US 411 тас жолымен қосылыс құрылысы кіреді. Бұл соңғы бөлік жергілікті тұрғындардың қатты қарсылығына ұшырады, нәтижесінде бірнеше рет кешігулер, қайта жобалаулар және сот қарауына түсті. 2002 жылдың 7 маусымында жергілікті азаматтар тобы, Пеллсиппи тас жолын ұзартуға қарсы азаматтар (CAPPE) ұйымын қайта құрып, TDOT, FHWA және АҚШ Көлік департаментіне қарсы сотқа шағымданып, FONSI қоршаған ортаға қатысты ұлттық заңнаманың талаптарын бұзғанын мәлімдеді. 2002 жылдың 17 шілдесінде Теннесси штатының орталық округінің АҚШ округтік сотының судьясы Тодд Дж. Кэмпбелл TDOT-қа құрылыс жұмыстарын жүргізуге тыйым салды. 2002 жылдың 29 тамызында FHWA TDOT-қа FONSI-ді кері тартылғанын хабарлады, бірақ округтік сот 2002 жылдың 1 қазанында бұл шешімді тоқтатты, себебі TDOT федералдық қаржыландырусыз жобаны жалғастыруға ниеттенген. Қоршаған ортаға әсерін бағалау жөніндегі есеп жобасы 2010 жылдың 14 сәуірінде мақұлданды. 2013 жылдың 27 шілдесінде TDOT ұзарту маршрутының бастапқы жоспардан батысқа қарай оңтүстік бөлігін өзгертетінін хабарлады және 2017 жылдың 31 тамызында FHWA маршрутты бекітті. TDOT кем дегенде 2025 жылға дейін құрылысты бастамайды деп күтілуде, алайда бұл ұзарту жобасына қатысты жергілікті қоғамның қарсылығы күшті болып қалуда.
Басқа тарихы
1997 жылдың 7 қыркүйегінде Теннесси өзені үстіндегі көпір, Екінші дүниежүзілік соғысының Тарава шайқасында қаза болған АҚШ Теңіз корпусы офицерінің құрметіне Александр "Сэнди" Бонниман Медалінің Есімдік ескерткіш көпірі деп аталды. 2009 жылдың 2 желтоқсаны мен 2010 жылдың 30 маусымы аралығында SR 131 тас жолының оңтүстікке қарайтын кіреберіс жолы ұзартылып, түзуленді, бұл жолдың барлық көлік үшін жабылуын және эстакаданың кеңейтілуін қажет етті, соның нәтижесінде қауіпті және апатқа бейім болатын парктік жолмен бірігу жойылды. 2020 жылдың маусым айында Хардин Вэлли Роудпен торабын жаңарту жұмыстары басталды, оған кіреберіс жолдарды ұзарту және түзулету, кіреберіс жолдарға бұрылыс қатарларын қосу, солтүстікке қарайтын кіреберіс жолдармен қиылысты жою, кіреберіс және шығу жолдары арасына бетон арал орнату және Хардин Вэлли Роудтан батысқа қарай жаңа солтүстікке қарайтын кіреберіс жолын салу кірді. Жоба 2022 жылдың қаңтарында аяқталды.
Этимология
Пеллсиппи тас жолы, Шығыс Теннессидегі басқа да маңызды орындармен бірге, атауын Клинч өзенінің ежелгі атауынан алған. "Pelisipi River" атауы ескі карталарда "Pelisippi" және "Pellissippi" сияқты әртүрлі нұсқаларда, сондай-ақ "Fiume Pelissipi" түрінде кездеседі. Шындығында, Митчелл картасында (1755–1757) "Пелесипи өзенінің" саласы "Клинч өзені" деп белгіленген. "Пеллисиппи" сөзі бұрынғыда Чероки тайпасының өзенге берген аты деп есептелген және Чероки тілінде "қисық сулар" деген мағынаны білдіреді делінген. Алайда, 2017 жылы жасалған зерттеулер Майами-Иллинойс тайпасының "Мосопелеасипи" ("Мосопелеа" тайпасының өзені") деген атауы алғаш рет қазіргі Огайо өзеніне қолданылғанын көрсетті. Шоуни тілінде "pelewa thiipi", "spelewathiipi" немесе "peleewa thiipiiki" деп қысқартылған бұл атау "Polesipi", "Peleson", "Pele Sipi" және "Pere Sipi" сияқты басқа да түрлерге айналып, соңында "Pelisipi / Pelisippi / Pellissippi" нысанында тоқталды; бұл атаулар Огайо және Клинч өзендеріне қатысты әртүрлі қолданылған.