Кіріспе
Тюксёдо – АҚШ, Нью-Йорк штатының Ориндж округінде, Рамапо өзені бойында орналасқан қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша қаланың жалпы халқы 3811 адамды құрайды. Қала округтің оңтүстік-шығыс бөлігінде, Рамапо тауларында жатыр. Нью-Йорк штатының 17-ші бағдарламалық жолы және Нью-Йорк штатының магистралі (Interstate 87) қаладан өтеді. Атауы ленапе тайпасының "tucseto" сөзінен шыққан, оның бірнеше мәні белгілі.
Тарих
Қазіргі Тюкседо қаласының тарихи тұрғындары Лени-Ленапе тайпасы болды, ол Американың жергілікті халықтарының ірі Алгонкин тілдер отбасының бір тармағы. Оның түрлі тармақтары Канададан бастап Оңтүстікке дейін, Шығыс жағалау бойында өмір сүрді. Ленапе тайпасы осы аймақтағы ең ірі көлді Туксето деп атады, бұл атау "аю орны" немесе "мөлдір аққан су" деген мағынаны білдіреді. Кейіннен еуропалық-американдық жамағаттар осы атауды өздері құрған қалаға берді. Коннектикуттан батысқа көшіп келген Ленапе тайпасының бір бөлігі Рамапо тауларындағы ауылдарда қалды. Олар ұзақ жылдар бойы шалқары шекаралық аймақта өмір сүріп, бірте-бірте басқа этностық топтармен араласып, некелесті. Олар Нью-Джерсимен шекараның екі жағындағы осы аймақта өз мәдениетін және қауымдастығын сақтап келді. Рамапо таулық үндістері Нью-Джерси штаты тарапынан Американың жергілікті халықтарының тайпасы ретінде мойындалды.
1700-ші жылдар
XVIII ғасырда бұл аймаққа ағылшын және неміс колонистері қоныстанды. Адамдардың көпшілігі жақын орналасқан Стерлинг темір зауытында жұмыс істеді, ал кейбір Рамапу таулық индейлері де сонда жұмыс істеді. Тюксидо аймағынан бірнеше адам Революциялық соғысқа қатысты. 1779 жылы көтерілісшілер үкіметі Құс аңғарынан басталып, қазіргі Тюкседо Паркі ауылы арқылы, Уорвик Брук жолының жанындағы қазіргі 17-тас жолға дейін Континенттік жолды салды. Тюкседодағы алғашқы өнеркәсіп – Рамапо өзеніндегі сарқырамадағы Аугуста құю зауыты, оны Соломон Таунсенд 1783 жылы, соғыс аяқталғаннан кейін ашты. Саутфилдс қаласы (қазір Тюкседо қаласының бір бөлігі) 1808 жылы Монро деп өзгертілді. Осы аймақта темір құю зауыты жұмыс істеді, ол әлі де Саутфилдс деп аталады; құю зауытының қираған қалдықтары әлі де көрініп тұр. Тюкседодағы ең көне жазбада тіркелген құрылыс – Адам Белчердің үйі. 1790 жылға дейін салынған, ол Саутфилдс аймағында орналасқан.
XIX ғасыр
1812 жылы "Аугуста" зауыты жұмысын тоқтатты. Таунсенд "Аугуста трактатын" темекі бизнесімен айналысқан Пьер Лорилар II-ге сатты. Темір кенінің көп бөлігі таусылғанға дейін 1840 жылдарға дейін кен өндіру жалғасты. Кейін Лорилардтар бұл жерді ағаш өңдеуге пайдаланды. Ол 1841 жылы салынған, ағашпен қыздырылатын Эри темір жолы үшін отынмен қамтамасыз етуге көмектесті. Тюкседоның оңтүстік бөлігі, Игл-Вэлли деп аталатын, Момбаша көлінің оңтүстігіндегі аймақтар сияқты, шаруашылыққа арналған: Хелмсбург пен Брэмертаун ертедегі отарлаушылардың құрметіне аталған. Қаланың солтүстік бөлігінде, Арден деп аталатын аймақта 1810 жылы Гринвуд пеші салынды. Американдық Азамат соғысы кезінде бұл зауыт әйгілі Parrott мылтықтары үшін темір өндірді, олар Parrott бауырлармен, Greenwood трактының сол кездегі иелерімен Вест-Пойнт құю зауытында жасалды. Саутфилдс методистік шіркеуі 1848 жылы салынды. Паротттар 1863 жылы Арденде Сент-Джон епископальдық шіркеуін салды. Ардендегі 17-ші бағдарлама бойындағы зират 1867 жылы салынған, бірақ кейіннен тұрғындардың демографиялық өзгерістеріне байланысты жабылған, Рим-католик шіркеуімен байланысты болды. Ол бұзылды. 1890 жылдары аймақтағы темір өнеркәсібі кеннің азаюы және Миннесотадағы Месаби тауларының бай беткі қабаттарының табылуы салдарынан құлдырады. Тюксидо қаласы Монро қаласынан екі рет құрылды. Біріншіден, 1863 жылы округтің заң шығару органы – Ориндж округі қадағалаушылар кеңесі оны Саутфилдс қаласы ретінде құрды. 1865 жылы қадағалаушылар өз шешімдерін өзгертті және аймақ Монроға қайтарылды. 1889 жылдың 19 желтоқсанында қадағалаушылар кеңесі Тюксидо қаласын Монродан бөлуге келісім берді. Бұл акті 1890 жылдың 4 наурызында күшіне енді.
Тюседо паркі
Пьер Лорилард IV Туксидо Паркінің жоспарланған қауымдастығының идеясын ойлап тапты. 1884 жылы ол Аугуста учаскесіндегі бауырларының үлесін сатып ала бастады, мақсаты – 291 акрлық Тюкседо көлін қоршап, аң аулау және балық аулау курортын құру еді. Архитектор Брюс Прайс және инженер Эрнест В. Боудитч жоспарлаған алып құрылыс жобасы шамамен он сегіз айдың ішінде 1800-ге жуық итальяндық және словак иммигрант жұмысшыларымен салынды. "1886 жылдың 16 маусымында «Тюкседо клубы» ашылғанда, 5000 акрға жуық жер жоспарланып, 48 шақырым макадамдық жолдар салынды және 40 ғимарат толыққанды түрде аяқталды. Оларға көп ұзамай қайықхана, мектеп, жарыс жолы, гольф алаңы (елдегі екінші ескісі болуы мүмкін), жабық теннис корты, аң аулау және мал өсіру үшін арналған тоғандар, бассейн, электрмен жұмыс істейтін шаңғы трассасы, 30 шақырым ат жолдары, сондай-ақ ірі қалалардың сыртындағы алғашқы су, кәріз және телефон желілері қосылды". Курорт сол кездегі қаржы, өнеркәсіп және қоғамдық қайраткерлерді, әсіресе Нью-Йорк қаласында жұмыс істегендерді қызықтырды. Алғашқы отыз жылдың ішінде Тюкседо Паркіне 250-ден астам үйлер мен сарайлар, сондай-ақ шағын дүкендер мен қызмет көрсету ғимараттары салынды. Сонымен қатар, әлі де тұрған үш шіркеу (олардың бірі бүгінде Тюкседо тарихи қоғамының кеңсесі ретінде пайдаланылады), теміржол станциясы, кітапхана және пошта бөлімі, сондай-ақ мектеп және аурухана салынды. Кәсіпкерлер Нью-Йорк қаласына пойызбен қатынай алатын.
1900-жылдар
1915 жылы Туксидода 3636 адам тұрды, бұл 1890 жылғы халық санағында көрсетілгеннен 20%-ға артық. Туксидодағы жер иеленудегі маңызды өзгеріс 1910 жылдан кейін басталды, ол кезде У.А. Харриман ханым 1 миллион доллар және отбасының жерін Палисадес мемлекетаралық паркі комиссиясына сыйлады. Мемлекет біртіндеп көптеген иелерінен қосымша шаруашылық және орман жерлерін сатып алды, көбінесе мәжбүрлеу арқылы, нәтижесінде қазіргі Bear Mountain Harriman State Park пайда болды, ол Туксидоның шамамен 12 500 акрын алып жатыр. 1920 жылдары бірнеше тұрғындардың үлкен қайырымдылықтарының арқасында жаңа аурухана мен орта мектеп салынды. 1929 жылғы қор нарығының күйреуі Туксидо Паркінің әулетіне пропорционалды түрде теріс әсер етті, өйткені көптеген тұрғындар қаржылық жұмыстарын жоғалтты. Қоғамның жағдайы баяу, бірақ күрт нашарлап, халық санының азаюына және аурухана, масон ғимараты (қазір қалалық әкімшілік ғимараты ретінде пайдаланылады) және көптеген сауда дүкендері сияқты ыңғайлылықтардың жоғалуына әкелді. 1956 жылы Харримандар Стерлинг кені мен теміржол компаниясының жерін City Investing Company-ға (қазір Sterling Forest LLC) сатты. Ол Туксидо қаласында Maple Brook, Laurel Ridge, Clinton Woods және түрлі кеңселер мен зерттеу орталықтарын дамытты. 1952 жылы Tuxedo Park деп белгіленген аймақ енгізілген муниципалитет ретінде тіркелді. Бүгінде оның құрамында үш көл және 320 құрылыстағы шамамен 340 тұрғын үй бар. Басқа да жаңа тұрғын үйлерге 1971 жылы бұрынғы төсек фабрикасының орнында салынған Southfields Apartments, Sloatsburg шебіне жақын Mountain View Apartments және Eagle Valley-дегі Woodlands кіреді. Коммерциялық нысандарға International Paper's Research Center, Red Apple мейрамханасы және Sterling Forest Ski Area жатады. "Қара галстук" киімінің негізгі бөлігі болып табылатын "туксидо" деп аталатын кешкі киім Туксидо Паркінің бай тұрғындарымен байланысты. Tuxedo Park деп белгіленген аймақ 1952 жылы Туксидо қаласынан бөлініп, муниципалитет ретінде тіркелді, муниципалитет басқару формасын қабылдады. Бүгінде оның аумағы 2050 акр (8,3 км2) құрайды, оның ішінде 355 акр (1,44 км2) үш көлді қамтиды және 340 құрылыстағы шамамен 330 тұрғын үй бар. Оның тарихи және сәулеттік маңызын мойындау үшін тарихи аудан 1980 жылдың 13 наурызында Ұлттық тарихи орындар тізіліміне Tuxedo Park ретінде енгізілді. 1982 жылы атау ресми түрде Нью-Йорк штатының Ньюбург қаласындағы Вашингтон штаб-пәтерінде Tuxedo Conservation and Taxpayers Association бірлестігінің тең төрағасы Джоан Ричардсон Аллеманға табыс етілді. Атауды Парктер, демалыс және тарихи сақтау комиссары Орен Леман тапсырды және ол Tuxedo Park муниципалитетінің кеңсесінде мақтанышпен көрсетіледі.
During the 1920s a new hospital and a high school were built by major donations from some residents. The Stock Market Crash of 1929 had a disproportionately negative effect on Tuxedo Park's affluence, as numerous residents lost their financial jobs. A slow but severe decline in the community's fortunes set in, resulting in a population decline and the loss of such amenities as the hospital, the Masonic Temple (now used as the Town Hall), and many retail stores. In 1956, the Harrimans sold their Sterling Mine and Railroad Company tract to City Investing Company (now Sterling Forest LLC). It developed Maple Brook, Laurel Ridge, Clinton Woods and various offices and research centers on its in the Town of Tuxedo. In 1952, the area known as Tuxedo Park became an incorporated village. Today it comprises , of which is three lakes, and about 340 housing units in 320 structures. Other newer housing developments include the Southfields Apartments built in 1971 on the site of a former bed factory, the Mountain View Apartments near the Sloatsburg line, and the Woodlands in Eagle Valley. Non residential facilities include International Paper's Research Center, the Red Apple Restaurant, and the Sterling Forest Ski Area. The evening wear known as a "tuxedo", the main component of "black tie" dress, was associated with the wealthy residents of Tuxedo Park. The area known as Tuxedo Park separated from the Town of Tuxedo and became incorporated in 1952, adopting the village form of government. Today it comprises 2,050 acres (8.3 km2), of which 355 acres (1.44 km2) includes three lakes, and about 330 housing units in 340 structures. In recognition of its historical and architectural significance, the historic district was listed as Tuxedo Park on the National Register of Historic Places on March 13, 1980. In 1982 the designation was officially presented to Mrs. Joan Richardsson Alleman, Co Chairman of the Tuxedo Conservation and Taxpayers Association, at the Washington's Headquarters State Historic Site in nearby Newburgh, NY. The designation was presented by Mr. Oren Lehman, Commissioner of Parks, Recreation, and Historic Preservation and is proudly displayed at the Tuxedo Park Village Office.
География
АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 49,4 шаршы миль (128 км2) құрайды, оның ішінде 47,4 шаршы миль (123 км2) құрлық және 1,9 шаршы миль (5 км2) су, ал судың үлесі жалпы ауданының 3,89% құрайды. Қаланың шығыс шекарасы Рокленд округімен шектеседі. Рамапо өзені Рамапо тауларында орналасқан қала арқылы ағады. Нью-Йорк штатының тас жолы және NY 17 қаладан өтеді.
Демография
2000 жылғы санақ бойынша қалада 3334 адам, 1337 үй шаруашылығы және 962 отбасы тұратын. Халық тығыздығы 1457 тұрғын үй бірлігін құрады, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 92,68% ақ нәсілді, 1,23% афроамерикалық, 0,33% американдық индейлер, 3,21% азиялық, 0,00% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,84% басқа нәсілдер және 1,71% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Халықтың 4,26% -ы испаниялық немесе латын америкалықтар.
Ойын-сауық
Тюксидо қаласы жыл сайынғы Нью-Йорк Ренессанс жәрмеңкесіне үй иесі болып табылады.
Білім
Tuxedo Union Free School District аймақтағы мемлекеттік білім берудің басты мекемесі болып табылады және Джордж Ф. Бейкер жоғары мектебі мен Джордж Грант Мейсон мектебінен құралған. Tuxedo Park мектебі Tuxedo Park ауылында орналасқан және аймақтың көп бөлігіне қызмет көрсетеді.
Tuxedo қаласындағы елді мекендер мен жерлер
Арден – қаланың солтүстік шекарасының жанындағы кішкентай елді мекен. Eagle Valley – қаланың оңтүстік бөлігіндегі кішкентай елді мекен. Харриман мемлекеттік паркі – мемлекеттік парктің бір бөлігі қала аумағында орналасқан. Indian Hill – қаланың солтүстік бөлігіндегі кішкентай елді мекен. Southfields – Нью-Йорк 17 тас жолындағы Тюкседо паркінен солтүстікке қарай орналасқан кішкентай елді мекен. Sterling Forest – Нью-Йорк 17A тас жолындағы Тюкседо паркінен солтүстікке қарай орналасқан кішкентай елді мекен. Стерлинг Орманы мемлекеттік паркінің орналасқан жері. Tuxedo Lake – қаланың оңтүстік бөлігіндегі көл. Tuxedo Park – қаланың оңтүстік бөлігіндегі ауыл, NY 17 тас жолының жанында орналасқан.